II CZ 131/12

Sygn. akt II CZ 131/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 29 listopada 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Bogumiła Ustjanicz 
SSN Dariusz Zawistowski 
 
 
w sprawie z wniosku S.T. – W. 
przy uczestnictwie Z. T. 
o podział majątku wspólnego, 
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 29 listopada 2012 r., 
na skutek zażalenia uczestnika postępowania 
na postanowienie Sądu Okręgowego w P. 
z dnia 30 kwietnia 2012 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Uczestnik postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności 
majątkowej małżeńskiej złożył skargę kasacyjną z zachowaniem ustawowego 
terminu do jej wniesienia na wydane w toku postępowania apelacyjnego 
postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 28 października 2011 r. 
Od skargi należała się opłata stała w wysokości 1000 zł. Uczestnik nie uiścił 
jej wraz z wniesieniem skargi, tylko złożył za pośrednictwem adwokata wniosek 
o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2012 r. 
Sąd  Okręgowy oddalił jego wniosek. Postanowienie to zostało doręczone 
pełnomocnikowi uczestnika - adwokatowi w dniu 27 lutego 2012 r. W dniu 5 marca 
2012 r. uczestnik wniósł zażalenie na postanowienie oddalające jego wniosek 
o  zwolnienie od kosztów sądowych. Zostało ono jednak odrzucone jako 
niedopuszczalne. 
Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę 
uczestnika ze względu na jej nieopłacenie w wymaganym terminie, tj. przed 
upływem 5 marca 2012 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w sprawie znajdował 
zastosowanie art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych 
w  sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz. U. 2010.90.594 ze zm. - dalej: „u.k.s.c."). 
W zażaleniu na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 30 kwietnia 2012 r. 
uczestnik odwołując się do poglądu wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego 
z dnia 9 lutego 2012 r., III CZP 92/11, podniósł, że Sąd Okręgowy z naruszeniem 
art. 130 § 1 k.p.c. zaniechał wezwania go do uiszczenia brakującej opłaty od skargi 
kasacyjnej. Powołując się na art. 380 w związku z art. 39821 k.p.c., wniósł także 
o zbadanie zasadności odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych 
postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 21 lutego 2012 r. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 112 ust. 2 u.k.s.c., jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów 
sądowych zgłoszony przed upływem terminu do opłacenia pisma został 
prawomocnie oddalony, przewodniczący wzywa stronę do opłacenia złożonego 
pisma na podstawie art. 130 k.p.c. Od tego uregulowania wyjątek wprowadza art. 

 
3 
112 ust. 3 u.k.s.c. w odniesieniu do przypadków, w których pismo podlegające 
opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę 
wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia, zostało wniesione 
przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego. W przypadkach tych, 
jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przed upływem terminu 
do opłacenia pisma został oddalony, tygodniowy termin do opłacenia pisma biegnie 
- bez możliwości jego przerwania przez wniesienie zażalenia, o ile orzekał sąd 
drugiej instancji - od dnia doręczenia stronie postanowienia, a gdy postanowienie 
zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia (art. 112 ust. 3 
zdanie pierwsze i drugie u.k.s.c.). 
W sprawie ze względu na działanie uczestnika przez adwokata, rodzaj 
należnej opłaty i rozpoznawanie wniosku o zwolnienie od kosztów przez sąd drugiej 
instancji ma zastosowania nie art. 112 ust. 2 u.k.s.c., lecz - jak trafnie przyjął Sąd 
Okręgowy - art. 112 ust. 3 zdanie pierwsze i drugie u.k.s.c. Tygodniowy termin 
do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej biegł więc dla uczestnika - tak jak przyjął 
Sąd Okręgowy - od dnia doręczenia jego pełnomocnikowi postanowienia z dnia 
21 lutego 2012 r., tj. od dnia 27 lutego 2012 r., i upływał z końcem 5 marca 2012 r. 
Nie mógł być przy tym przerwany przez zażalenie wniesione na postanowienie 
Sądu Okręgowego z dnia 21 lutego 2012 r., bo ani art. 112 ust. 3 zdanie pierwsze 
i drugie u.k.s.c. nie przewiduje możliwości jego przerwania przez zażalenie 
wnioskodawcy, ani samo to zażalenie nie mogło być skutecznie wniesione, 
ponieważ - jak trafnie przyjął Sąd Okręgowy - było niedopuszczalne. Zgodnie z art. 
112 ust. 3 zdanie trzecie u.k.s.c., tylko zażalenie na postanowienie sądu pierwszej 
instancji oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych przerywa bieg 
terminu do uiszczenia brakującej opłaty (zob. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia: 
28 października 2011 r.; 2 marca 2012 r, II CZ 173/11; 22 marca 2012 r., V CZ 
154/11; 13 kwietnia 2012 r., I CZ 36/12; 24 maja 2012 r„ II CZ 10/12; 22 czerwca 
2012 r.). 
Powołana przez skarżącego uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 
2012 r., III CZP 92/11, dotyczy jedynie takich szczególnych przypadków, w których 
strona, mimo iż ma pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym 
lub rzecznikiem patentowym, działa osobiście. 

 
4 
Brak również podstaw do zakwestionowania odmawiającego zwolnienia od 
kosztów sądowych postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 21 lutego 2012 r. 
na podstawie art. 380 w związku z art. 39821 i 3941 § 3 k.p.c. W uzasadnieniu tego 
postanowienia Sąd Okręgowy w sposób przekonywający wykazał, że stan 
majątkowy uczestnika pozwalał mu na uiszczenie opłaty sądowej od skargi 
kasacyjnej w kwocie 1 000 zł. bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania jego 
i dzieci. 
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 
§ 3 k.p.c. postanowił jak w sentencji. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jw