V CZ 83/15

Sąd Najwyższy2016-01-13
SAOSCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
depozyt sądowyodsetkinierozpoznanie istoty sprawytryb postępowaniaSąd Najwyższyzażaleniek.p.c.

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie wnioskodawczyni, uznając, że nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji z powodu wyboru niewłaściwego trybu postępowania uzasadnia uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wnioskodawczyni domagała się wydania odsetek od depozytu sądowego. Sąd Okręgowy uchylił postanowienie Sądu Rejonowego oddalające ten wniosek, uznając, że sprawa nie została rozpoznana we właściwym trybie i wymaga postępowania dowodowego. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, uznał, że wybór niewłaściwego trybu postępowania przez sąd pierwszej instancji (nieprocesowego zamiast procesowego do rozstrzygania sporów materialnoprawnych) skutkował nierozpoznaniem istoty sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sprawa dotyczyła wniosku A. J. o wydanie odsetek od kwoty złożonej do depozytu sądowego. Sąd Rejonowy pierwotnie oddalił wniosek, rozpoznając sprawę w postępowaniu nieprocesowym dotyczącym wydania depozytu. Sąd Okręgowy, rozpoznając zażalenie, uchylił postanowienie Sądu Rejonowego, wskazując na nierozpoznanie istoty sprawy i potrzebę przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, stosując art. 386 § 4 k.p.c. Wnioskodawczyni złożyła zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, zważył, że postępowanie nieprocesowe dotyczące depozytu sądowego ma ograniczoną kognicję i nie pozwala na rozstrzyganie sporów materialnoprawnych, w tym kwestii odsetek. Wybór niewłaściwego trybu postępowania przez sąd pierwszej instancji spowodował nierozpoznanie istoty sprawy, co uzasadniało uchylenie postanowienia sądu drugiej instancji. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie wnioskodawczyni, uznając, że zaskarżone postanowienie, mimo wadliwego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, samo rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie nie jest samoistną podstawą, ale może wpływać na ocenę wystąpienia przesłanek nierozpoznania istoty sprawy lub potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 386 § 4 k.p.c. pozwala na uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w razie nierozpoznania istoty sprawy lub potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie może prowadzić do nierozpoznania istoty sprawy, jeśli sąd nie zbadał materialnej podstawy żądania lub zarzutów strony z powodu błędnego przyjęcia przesłanki procesowej lub materialnoprawnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddala zażalenie

Strona wygrywająca

Sąd Okręgowy w K.

Strony

NazwaTypRola
A. J.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Skarb Państwaorgan_państwowyuczestnik

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 386 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie postępowania samo przez się nie stanowi dostatecznej podstawy do zastosowania art. 386 § 4 k.p.c.; okoliczność ta może jednak wpłynąć na ocenę wystąpienia przewidzianych w tym przepisie przesłanek nierozpoznania istoty sprawy oraz potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

Pomocnicze

k.p.c. art. 386 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 386 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 693 § 11-17

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące postępowania nieprocesowego w sprawach o zwrot depozytu sądowego.

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394 § 1 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wybór niewłaściwego trybu postępowania przez sąd pierwszej instancji (nieprocesowego zamiast procesowego) skutkował nierozpoznaniem istoty sprawy, ponieważ nie pozwolił na rozstrzygnięcie sporu materialnoprawnego dotyczącego odsetek.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie art. 386 § 4 k.p.c. przez Sąd Okręgowy było wadliwe, ponieważ rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie nie stanowi samoistnej podstawy do uchylenia orzeczenia, a istota sprawy została rozpoznana.

Godne uwagi sformułowania

Rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie postępowania samo przez się nie stanowi dostatecznej podstawy do zastosowania art. 386 § 4 k.p.c.; okoliczność ta może jednak wpłynąć na ocenę wystąpienia przewidzianych w tym przepisie przesłanek nierozpoznania istoty sprawy oraz potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W judykaturze pojęcie nierozpoznania istoty sprawy interpretowane jest jako wadliwość rozstrzygnięcia, polegająca na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź na zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie.

Skład orzekający

Jan Górowski

przewodniczący

Grzegorz Misiurek

sprawozdawca

Anna Owczarek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy oraz stosowania art. 386 § 4 k.p.c. w kontekście wyboru niewłaściwego trybu postępowania przez sąd pierwszej instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyboru niewłaściwego trybu postępowania w sprawie o depozyt sądowy, ale zasady interpretacyjne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia kluczowe zagadnienie proceduralne dotyczące nierozpoznania istoty sprawy i wpływu wyboru niewłaściwego trybu postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa.

Niewłaściwy tryb postępowania: kiedy sąd nie rozpoznaje istoty sprawy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CZ 83/15 POSTANOWIENIE Dnia 13 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca) SSN Anna Owczarek w sprawie z wniosku A. J. przy uczestnictwie […] o wydanie depozytu sądowego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 stycznia 2016 r., zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 września 2015 r., oddala zażalenie i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie. UZASADNIENIE 2 Sąd Okręgowy w K. zaskarżonym postanowieniem uchylił postanowienie Sądu Rejonowego […], oddalające wniosek A. J. o wydanie z depozytu sądowego odsetek od złożonej tam kwoty pieniężnej, ostatecznie wydanej wnioskodawczyni na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego chód w K. z dnia 17 marca 2008 r. Sąd Okręgowy wskazał, że żądanie wnioskodawczyni nie zostało rozpoznane we właściwym trybie postępowania. Uznał, że zachodzi podstawa do wydania orzeczenia kasatoryjnego przewidziana w art. 386 § 4 k.p.c., gdyż ocena zasadności żądania wypłacenia odsetek wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Na postanowienie powyższe zażalenie złożyła wnioskodawczyni, podnosząc naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. poprzez zastosowanie tego przepisu, mimo tego, że rozpoznanie sprawy w drugiej instancji nie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości oraz, że została rozpoznana istota sprawy. Podniosła także, że rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie nie stanowi przesłanki zastosowania art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., poza wypadkami stwierdzenia w sprawie nieważności postępowania (art. 386 § 2 k.p.c.) oraz przeszkody procesowej uniemożliwiającej wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia (art. 386 § 3 k.p.c.), sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Rozpoznanie sprawy w niewłaściwym trybie postępowania samo przez się nie stanowi dostatecznej podstawy do zastosowania art. 386 § 4 k.p.c.; okoliczność ta może jednak wpłynąć na ocenę wystąpienia przewidzianych w tym przepisie przesłanek nierozpoznania istoty sprawy oraz potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W judykaturze pojęcie nierozpoznania istoty sprawy interpretowane jest jako wadliwość rozstrzygnięcia, polegająca na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, 3 bądź na zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (por. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 maja 2015 r., I CZ 43/15, nie publ.; z dnia 26 czerwca 2015 r.; I CZ 60/15 nie publ. i z dnia 2 lipca 2015 r., V CZ 39/15, nie publ.). W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy rozpoznał sprawę w postępowaniu nieprocesowym przewidzianym do dochodzenia zwrotu depozytu sądowego składającemu i wydania depozytu uprawnionemu (art. 69311 - 69317 k.p.c.), które charakteryzuje się ograniczoną kognicją sądu, nie pozwalająca na rozstrzyganie sporów materialnoprawnych, a więc również kwestii, czy sumy depozytowe obejmują także należne od nich odsetki. Wybór tego - niewłaściwego - trybu rozpoznania sprawy, co zasadnie zauważył Sąd Okręgowy, spowodował rozpoznanie jej w niewłaściwym aspekcie, co usprawiedliwia ocenę, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy. Z tych względów, uznając, iż zaskarżone postanowienie - mimo częściowo wadliwego uzasadnienia – odpowiada prawu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku. z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji. kc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI