III CZ 27/18

Sąd Najwyższy2018-09-07
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
skarga kasacyjnapostępowanie nieprocesowewznowienie postępowaniasąd najwyższyzażaleniedopuszczalność skargi

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uznając, że postanowienie sądu drugiej instancji w postępowaniu nieprocesowym, niebędące postanowieniem co do istoty sprawy, nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną.

Skarżący A.W. złożył skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w K., które odrzuciło jego zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy, rozpatrując zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, oddalił je. Uzasadniono, że zgodnie z art. 519¹ § 1 k.p.c., postanowienie sądu drugiej instancji w postępowaniu nieprocesowym, niebędące postanowieniem co do istoty sprawy, nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną, z wyjątkiem postanowień o odrzuceniu wniosku lub umorzeniu postępowania kończących sprawę.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie A.W. na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 czerwca 2017 r., którym odrzucono skargę kasacyjną skarżącego od postanowienia tegoż Sądu z dnia 7 lutego 2017 r. Postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 7 lutego 2017 r. oddalało zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w K., które odrzuciło skargę A.W. o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie skarżącego, uznając je za bezzasadne. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zinterpretowanie art. 519¹ § 1 k.p.c., który stanowi, że skarga kasacyjna w postępowaniu nieprocesowym przysługuje od postanowienia sądu drugiej instancji co do istoty sprawy lub postanowienia kończącego postępowanie (odrzucenie wniosku, umorzenie). Postanowienie o oddaleniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania nie mieści się w tych kategoriach. Sąd Najwyższy podkreślił, że odrzucenie wniosku wszczynającego postępowanie różni się od żądania wznowienia postępowania, które zakłada prawomocne rozpoznanie sprawy. W związku z tym, argumentacja skarżącego o naruszeniu art. 398¹ § 1 k.p.c. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP została odrzucona. Sąd Najwyższy oddalił również wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, uznając, że wniesienie zażalenia, którego niezasadność wynika z jednoznacznego brzmienia ustawy i utrwalonego orzecznictwa, nie może być traktowane jako udzielenie pomocy prawnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, takie postanowienie nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 519¹ § 1 k.p.c., skarga kasacyjna w postępowaniu nieprocesowym przysługuje od postanowienia sądu drugiej instancji co do istoty sprawy lub postanowienia kończącego postępowanie (odrzucenie wniosku, umorzenie). Postanowienie o oddaleniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania nie mieści się w tych kategoriach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Sąd Okręgowy w K.

Strony

NazwaTypRola
A. W.osoba_fizycznaskarżący
L. B.inneuczestnik
B. G.inneuczestnik
R. G.inneuczestnik
X. Y.inneuczestnik
S. W.inneuczestnik
S. H.osoba_fizycznapełnomocnik skarżącego

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 519¹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Skarga kasacyjna w postępowaniu nieprocesowym przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie. Inne postanowienia sądu drugiej instancji nie podlegają zaskarżeniu skargą kasacyjną.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398¹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy zauważył, że wskazany w zażaleniu przepis w ogóle nie znajdował zastosowania w okolicznościach sprawy.

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna orzeczenia o oddaleniu zażalenia.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna stosowania przepisów o postępowaniu procesowym do postępowania nieprocesowego.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przywołany w kontekście argumentacji skarżącego dotyczącej dostępu do sądu, jednakże sąd uznał, że odrzucenie wniosku wszczynającego postępowanie różni się od żądania wznowienia postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie sądu drugiej instancji w postępowaniu nieprocesowym, niebędące postanowieniem co do istoty sprawy ani postanowieniem kończącym postępowanie, nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną na podstawie art. 519¹ § 1 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 398¹ § 1 k.p.c. Argumentacja konstytucyjna oparta na art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w kontekście odrzucenia wniosku wszczynającego postępowanie.

Godne uwagi sformułowania

Postanowienia sądu drugiej instancji w postępowaniu nieprocesowym, niebędące postanowieniami co do istoty sprawy, nie podlegają zaskarżeniu skargą kasacyjną, chyba że chodzi o postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończące postępowanie w sprawie. Odrzucenie pozwu lub wniosku wszczynającego postępowanie nieprocesowe zamyka dostęp do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, żądanie wznowienia postępowania zakłada natomiast, że sprawa została uprzednio przez sąd prawomocnie rozpoznana, a strona zmierza do zakwestionowania wydanego rozstrzygnięcia. Między rozważanymi sytuacjami istnieje zatem zasadnicza różnica, wykluczająca próbę rozszerzenia granic dopuszczalności skargi kasacyjnej w drodze wnioskowania per analogiam. Wniesienie zażalenia, którego niezasadność wynika z jednoznacznego brzmienia ustawy i jest potwierdzona utrwalonym - niedostrzeżonym w zażaleniu - orzecznictwem Sądu Najwyższego, nie może być traktowane jako udzielenie pomocy prawnej.

Skład orzekający

Marta Romańska

przewodniczący

Paweł Grzegorczyk

sprawozdawca

Krzysztof Strzelczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność skargi kasacyjnej w postępowaniu nieprocesowym, zwłaszcza w kontekście postanowień niekończących postępowania w sprawie."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania nieprocesowego i dopuszczalności skargi kasacyjnej od postanowień innych niż merytoryczne lub kończące postępowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące dopuszczalności skargi kasacyjnej w postępowaniu nieprocesowym, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego.

Kiedy skarga kasacyjna nie przysługuje? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady w postępowaniu nieprocesowym.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III CZ 27/18
POSTANOWIENIE
Dnia 7 września 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marta Romańska (przewodniczący)
‎
SSN Paweł Grzegorczyk (sprawozdawca)
‎
SSN Krzysztof Strzelczyk
w sprawie ze skargi A. W.
‎
przy uczestnictwie L. B., B. G., R. G., X. Y. i S. W.
‎
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem
Sądu Rejonowego w K. z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I Ns
[…]
,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 7 września 2018 r.,
‎
zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego w K.
‎
z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II WSC
[…]
,
1. oddala zażalenie;
2. oddala wniosek pełnomocnika skarżącego adwokat S. H. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu zażaleniowym.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2017 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił skargę kasacyjną A. W. od postanowienia tego Sądu z dnia 7 lutego 2017 r., którym oddalono zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w K., odrzucające złożoną przez A. W. skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 10 grudnia 2009 r.
Postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zaskarżył zażaleniem skarżący, zarzucając naruszenie art. 398
1
§ 1 k.p.c. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 519
1
§ 1 k.p.c. skarga kasacyjna w postępowaniu nieprocesowym przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku  i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie. Oznacza   to, że  postanowienia sądu drugiej instancji w postępowaniu nieprocesowym, niebędące postanowieniami co do istoty sprawy, nie podlegają zaskarżeniu skargą kasacyjną, chyba że chodzi o postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i  umorzenia postępowania kończące postępowanie w sprawie.
Postanowieniem, które zaskarżono odrzuconą skargą kasacyjną, oddalono zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Postanowienie takie nie należy do kręgu zaskarżalnych skargą kasacyjną zgodnie z brzmieniem art. 519
1
§ 1 k.p.c. ani też - zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem - nie może być z nimi zrównane (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2001 r., I CZ 94/01, OSNC 2002, nr 3, poz. 34, z dnia 15 października 2001 r., V CKN 357/01, OSNC 2002, nr 7-8, poz. 92, z dnia 15 lutego 2002 r., III CZ 2/02, niepubl., z dnia 16 lipca 2008 r., II CZ 50/08, niepubl., z dnia 24 lutego 2012 r., I CSK 443/11, niepubl., z dnia 11 kwietnia 2012 r., III CSK 57/12, niepubl., z dnia 17 lipca 2014 r., III CZ 31/14, niepubl., z dnia 21 czerwca 2017 r., II CSK 30/17, niepubl., i z dnia 17 listopada 2017 r., III CZ 36/16, niepubl.).
Pomijając, że wskazany w zażaleniu art. 398
1
k.p.c. w ogóle nie znajdował w okolicznościach sprawy zastosowania, w kontekście prezentowanej przez skarżącego argumentacji konstytucyjnej zauważyć należało, że odrzucenie pozwu lub wniosku wszczynającego postępowanie nieprocesowe zamyka dostęp do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, żądanie wznowienia postępowania zakłada natomiast, że sprawa została uprzednio przez sąd prawomocnie rozpoznana, a strona zmierza do zakwestionowania wydanego rozstrzygnięcia. Między rozważanymi sytuacjami istnieje zatem zasadnicza różnica, wykluczająca próbę rozszerzenia granic dopuszczalności skargi kasacyjnej w drodze wnioskowania
per
analogiam.
Z tych względów, na podstawie art. 398
14
w związku z art. 394
1
§ 3 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu zażaleniowym oddalono, zważywszy, że wniesienie zażalenia, którego niezasadność wynika z jednoznacznego brzmienia ustawy i  jest  potwierdzona utrwalonym - niedostrzeżonym w zażaleniu - orzecznictwem Sądu Najwyższego, nie może być traktowane jako udzielenie pomocy prawnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 września 2011 r., V CZ 66/11, niepubl., i z dnia 16 listopada 2016 r., I CZ 74/16, niepubl.).
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI