V CZ 77/08

Sygn. akt V CZ 77/08 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 28 listopada 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Barbara Myszka 
SSN Zbigniew Strus 
 
w sprawie z powództwa Gminy Ś. 
przeciwko M. H. 
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 listopada 2008 r., 
zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 18 września 
2008 r., sygn. akt I ACa (…), 
 
oddala zażalenie. 
Uzasadnienie 
 
Zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia 18 września 2008 r. Sąd 
Apelacyjny odrzucił apelację strony powodowej Gminy Ś. wniesioną od wyroku Sądu 
Okręgowego w J. z dnia 24 lipca 2008 r., powołując się na przesłanki określone w art. 
1302 § 3 k.p.c. Sąd drugiej instancji przyjął, że apelacja nie została prawidłowo 
opłacona, gdyż należna od tego środka odwoławczego opłata trafiła na rachunek 
właściwego Sądu dopiero po upływie ustawowego terminu. Sąd odwoławczy ustalił, że 
strona skarżąca, wskazując błędnie numer rachunku bankowego, nieprawidłowo uiściła 
opłatę od apelacji na rachunek Sądu Rejonowego w J., a zatem Sądu, który nie brał 
udziału w rozpoznaniu sprawy i nie mógł być z tego względu uznany za właściwy dla 
dokonania tej opłaty. Sąd Rejonowy uiszczoną kwotę przekazał na rachunek Sądu 
Okręgowego w J. po terminie do wniesienia apelacji, co przesądzało o tym, że zaistniały 
w sprawie przesłanki przewidziane we wskazanym przepisie. Sąd Apelacyjny odwołał 

 
 
2 
się przy tym do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 kwietnia 2008 r., SK 11/07 
(OTK-A 2008, nr 3, poz. 47) stwierdzającego niezgodność z Konstytucją RP - ze 
względu na niedookreśloność - § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 
dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach 
cywilnych (Dz. U. Nr 27, poz. 199) w części obejmującej słowo "właściwego". We 
wstępnej części wskazanego przepisu użyto sformułowania „właściwy” do określenia 
sądu, na rachunek którego strona wnosząca pismo procesowe podlegające opłacie 
powinna ją uiścić. Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału wyrażonym w uzasadnieniu tego 
wyroku, gdy chodzi o wniesienie opłaty od apelacji, sądem „właściwym” w rozumieniu 
tego przepisu jest jedynie sąd pierwszej bądź drugiej instancji uczestniczący w 
rozpoznawaniu sprawy. Trybunał, omawiając skutki wskazanego orzeczenia, że po jego 
ogłoszeniu sądem właściwym w przedstawionej sytuacji pozostanie, ze względu na treść 
art. 369 § 1 k.p.c. i art. 373 k.p.c. oraz art. 9 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), nadal jeden ze 
wskazanych wyżej sądów. 
W zażaleniu powodowa Gmina zarzuciła naruszenie art. 373 k.p.c. w zw. z art. 
370 k.p.c., art. 1302 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 390 k.p.c. w zw. art. 397 § 2 k.p.c., a także art. 
45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji 
o ochronie praw człowieka i podstawowych (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.). 
Żaląca, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, podniosła, że uiściła 
prawidłowo w ustawowym terminie opłatę od apelacji na rachunek Skarbu Państwa, 
wskazując poprawnie, jako adresata bankowego przelewu - Sąd Okręgowy w J., a 
błędnie jedynie numer jego rachunku, czego bank już nie skorygował. Skarżąca 
zarzuciła, że Sąd Apelacyjny nazbyt rygorystycznie potraktował jej apelację, którą 
samodzielnie opłaciła bez udziału pełnomocnika. Strona powodowa stwierdziła ponadto, 
że po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 kwietnia 2008 r. nie ma 
obecnie regulacji określających sposób uiszczania opłat sądowych, co stwarza - 
zdaniem skarżącej - dla sądu „nadmierną dowolność” w ocenie spełnienia przez stronę 
tego obowiązku. Konkludując, żaląca wskazała, że Skarb Państwa otrzymał w 
ustawowym terminie opłatę sądową, a oczywista omyłka we wskazanym w dyspozycji 
przelewu numerze rachunku bankowego nie powinna prowadzić do pozbawienia żalącej 
prawa do sądu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 

 
 
3 
Jako niezrozumiałe należało ocenić argumenty powodowej Gminy dotyczące 
samodzielnego uiszczenia przez nią należnej opłaty sądowej. Okoliczność ta pozostaje 
bowiem bez jakiegokolwiek wpływu na ocenę, że apelacja nie została opłacona w 
ustawowym terminie, a w konsekwencji także na prawidłowość stanowiska Sądu 
Apelacyjnego o wystąpieniu przesłanek określonych w art. 1302 § 3 k.p.c. 
uzasadniających odrzucenie apelacji strony powodowej. Bez znaczenia dla tej oceny 
pozostaje przy tym fakt z czyjej winy doszło do wniesienia opłaty z uchybieniem 
terminowi przewidzianemu dla tej czynności. Ponieważ należna opłata sądowa została 
przekazana na rachunek właściwego sądu po upływie terminu do wniesienia apelacji, 
przeto nie mogła być ona uznana za prawidłowo opłaconą (art. 167 k.p.c. w zw. art. 369 
§ 1 k.p.c.). Kwestia ta w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości (por. 
np. uchwała SN z dnia 26 czerwca 1989 r., III CZP 62/89, niepubl. postanowienie SN z 
dnia 24 listopada 1998 r., I CZ 154/98, niepubl.). Podzielić należy stanowisko Trybunału 
Konstytucyjnego zajęte w powołanym wyroku z dnia 29 kwietnia 2008 r., że dla 
określenie właściwego sądu, na rachunek którego strona musi uiścić należną opłatę od 
apelacji, konieczne jest sięgnięcie do regulacji zawartych w art. 369 § 1 k.p.c. i art. 373 
k.p.c. oraz art. 9 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.). Oznacza to w istocie, że za właściwy w 
tym zakresie można jedynie uznać sąd, który rozpoznał daną sprawę w pierwszej 
instancji, a także sąd odwoławczy uprawniony w sprawie do rozpoznania apelacji. 
Stanowisko o możliwości skutecznego wnoszenia opłat sądowych na rachunek 
jakiegokolwiek sądu, które przedstawiła w zażaleniu strona skarżąca, w obowiązującym 
stanie prawnym nie znajduje oparcia. Rozważając kwestię sposobu uiszczania tych 
opłat rozumianego jako uwzględniającego także określenie sądu, na rachunek którego 
strona powinna opłaty te przekazać, należy z jednej strony uwzględniać wyraźny w tym 
względzie zamiar ustawodawcy, któremu dał on już wyraz w treści § 2 ust. 1 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie sposobu 
uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 27, poz. 199) w jego 
poprzednim brzmieniu, z drugiej natomiast konieczność zachowania pewnego porządku, 
który wynika z toku czynności i właściwości sądów w danej sprawie, czego strona żaląca 
zdaje się nie dostrzegać. Okoliczność, że wskazana kwestia nie jest obecnie ściśle 
uregulowana nie oznacza jeszcze, jak słusznie zauważył Trybunał w uzasadnieniu 
wskazanego wyroku, iż nie można „odcyfrować”, który aktualnie sąd w danej sprawie 
jest tym „właściwym” dla uiszczenia wymaganej opłaty. Strona powodowa, wnosząc 

 
 
4 
zatem opłatę od apelacji na rachunek niewłaściwego sądu, nie może powoływać się na 
naruszenie prawa do sądu. Konieczność stosowania się do pewnych rygorów i zasad, 
których ustalenie wymaga przeprowadzenia wykraczającej poza gramatyczną wykładnię 
przepisów procesowych, nie może być bowiem uznane za takowe naruszenie praw 
strony reprezentowanej w sprawie przez zawodowego pełnomocnika. 
Wobec powyższego, uznając zażalenie strony powodowej za pozbawione 
usprawiedliwionych podstaw, Sąd Najwyższy oddalił je stosownie do art. 39814 k.p.c. w 
związku z art. 3941 § 3 k.p.c.