V CZ 75/12

Sygn. akt V CZ 75/12 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 17 kwietnia 2013 r. 
 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Anna Owczarek (przewodniczący) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z wniosku H. B. 
przy uczestnictwie R. B. i Z. B. 
o podział majątku i dział spadku, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 17 kwietnia 2013 r., 
zażalenia uczestnika postępowania R. B. na orzeczenie o kosztach, zawarte w 
punkcie II postanowienia Sądu Okręgowego  
z dnia 14 października 2011 r.,  
 
 
zmienia zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zasądza 
od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika R. B. kwotę 1200 zł 
(jeden 
tysiąc 
dwieście) 
tytułem 
kosztów 
postępowania 
apelacyjnego oraz kwotę 167 zł (sto sześćdziesiąt siedem) 
tytułem kosztów postępowania zażaleniowego, a  w  pozostałej 
części zażalenie oddala.  
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
Postanowieniem z dnia 14 października 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił 
apelację wnioskodawczyni oraz  ustalił, że uczestnicy postępowania ponoszą 
koszty postępowania apelacyjnego związane ze swoim udziałem w sprawie. Za 
adekwatną w tej sprawie Sąd uznał zasadę określoną w  art. 520 § 1 k.p.c., 
powołując na poparcie swojego stanowiska pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy 
w postanowieniu z dnia 19 listopada 2010 r., III CZ 46/10, OSNC 2011, nr 7-8, poz. 
88, że w tzw. sprawach działowych nie zachodzi przewidziana w art. 520 § 2 i 3 
k.p.c. sprzeczność interesów tych uczestników, którzy domagają się podziału masy 
majątkowej, niezależnie od tego, jaki sposób podziału postulują i jakie wnioski w 
tym względzie składają. Wobec tego wniesienie apelacji od orzeczenia sądu 
pierwszej instancji o podziale majątku wspólnego przez jednego uczestnika, nie 
stwarza sprzeczności jego interesów z interesem innego uczestnika, akceptującego 
ten podział oraz nie uzasadnia obciążenia skarżącego kosztami postępowania 
apelacyjnego. 
 
W zażaleniu uczestnik postępowania R. B. zarzucił kwestionowanemu 
postanowieniu naruszenie art. 520 § 2 k.p.c. przez odmowę przyznania mu kosztów 
postępowania apelacyjnego, chociaż wnioskodawczyni i  uczestnik w różnym 
stopniu są zainteresowani wynikiem postępowania. Domagał się zmiany 
postanowienia i zasądzenia na jego rzecz kwoty 3600 zł tytułem kosztów 
postępowania apelacyjnego, ewentualnie uchylenia go i przekazania sprawy 
Sądowi Okręgowemu. Podniósł, że wartością przedmiotu sporu w  postępowaniu 
apelacyjnym była wartość masy spadkowej podlegającej podziałowi.  
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Zażalenie należało uznać za częściowo uzasadnione. W art. 520 k.p.c. 
uregulowane zostały zasady orzekania o kosztach postępowania nieprocesowego. 
Podstawowa reguła objęta art. 520 § 1 k.p.c. przewiduje, że każdy uczestnik ponosi 
koszty związane ze swym udziałem w sprawie i nie obciążają go koszty 
pozostałych uczestników. Jeśli natomiast uczestnicy są w różnym stopniu 
zainteresowani wynikiem sprawy albo ich interesy są sprzeczne, to przy 
sprzeczności interesów zastosowanie znajduje art. 520 § 2 lub art. 520 § 3 k.p.c. 

 
3 
Powołane przez Sąd Okręgowy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 
19  listopada 2010 r., III CZ 46/10 odnosi się do orzekania o kosztach 
postępowania w razie sprzeczności interesów uczestników, która była podstawą 
zastosowania art. 520 § 3 k.p.c.  W rozpoznawanej sprawie nie było jednak 
sprzeczności interesów uczestników, a zatem orzeczenie o kosztach postępowania 
powinno mieć podstawę w art. 520 § 2 k.p.c., ponieważ uczestnicy w różnym 
stopniu byli zainteresowani wynikiem sprawy, z uwagi na różnice w wielkości 
udziałów w dzielonej masie majątkowej. Stosownie do treści tego przepisu 
obowiązek zwrotu kosztów postępowania może być stosunkowo rozdzielony lub 
nałożony w całości na jednego uczestnika. Koszty postępowania apelacyjnego 
wywołane zostały przez wnioskodawczynię i jej apelacja w całości została 
oddalona. W tej sytuacji były podstawy do nałożenia na nią w całości obowiązku 
ponoszenia kosztów postępowania apelacyjnego, a tym samym zwrotu kosztów 
uczestnikowi postępowania, który zgłosił żądanie ich zasądzenia. Zgodnie z art. 98 
§ 3 w związku z art. 99 k.p.c. celowe koszty obrony uczestnika postępowania 
obejmują wynagrodzenie jego pełnomocnika, którego wysokość określona została 
w § 7 pkt 6 i § 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 
2002 r.  w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez 
Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego 
ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) i obejmuje stawkę 
obliczoną na podstawie § 6 od wartości udziału w dzielonym majątku wspólnym 
i  zarazem majątku spadkowym. Wnioskodawczyni wskazała w apelacji jako 
wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 120000 zł, której prawidłowość określenia 
nie została zakwestionowana ani przez Sąd ani przez uczestnika postępowania,           
a zatem nie podlegała również badaniu w postępowaniu zażaleniowym. Wobec 
tego ta kwota stanowiła podstawę rozstrzygania o kosztach postępowania 
apelacyjnego. 
Rozmiar 
celowych 
kosztów 
skarżącego 
obejmuje 
zatem 
wynagrodzenie jego pełnomocnika w wysokości 1200 zł, stosownie do wartości 
jego udziału w dzielonym majątku i etapu postępowania (§ 6 pkt 5 w związku z § 12 
ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia). Żądanie zasądzenia wyższej sumy nie 
znajduje uzasadnienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. 

 
4 
 
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39816 w związku z art. 
3941 § 3  k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie, a w pozostałej części oddalił je 
jako bezzasadne (art. 39814  w związku z art.  3941 § 3  k.p.c. Orzeczenie 
o  kosztach postępowania zażaleniowego oparte zostało na podstawie art. 520 § 2 
k.p.c. i § 6 pkt 2 w związku z § 12 ust. 2 wymienionego rozporządzenia.         
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
es