V CZ 74/05

Sygn. akt V CZ 74/05 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 29 czerwca 2005 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Tadeusz Domińczyk (przewodniczący) 
SSN Mirosław Bączyk 
SSN Maria Grzelka (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa Zakładu U. (…) Spółki z o. o. w O. 
przeciwko Gminie W. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 czerwca 2005 r., 
zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 15 kwietnia 
2005 r., sygn. akt I ACa (…), 
 
oddala zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 21 lutego 2005 r. Sąd Apelacyjny odrzucił kasację 
pozwanej od wyroku z dnia 17 grudnia 2004 r. uznając, że kasacja nie zawiera 
przedstawienia okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie. W związku z zażaleniem 
pozwanej Sąd Apelacyjny wezwał pozwaną do uiszczenia wpisu, określonego w 
zarządzeniu Przewodniczącego, w kwocie 2.087,10 złotych. Po bezskutecznym upływie 
terminu wyznaczonego w wezwaniu, zaskarżonym postanowieniem Sąd odrzucił, jako 
nieopłacone zażalenie pozwanej na postanowienie o odrzuceniu kasacji, jednocześnie 
odrzucając, 
jako 
niedopuszczalne, 
zażalenie 
pozwanej 
na 
zarządzenie 
Przewodniczącego o wpisie. Sąd Apelacyjny uznał, że rozpoznawana sprawa dotyczy, 
prowadzonej przez pozwaną Gminę, działalności gospodarczej w związku z czym 
pozwana nie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, przewidzianego 

 
2 
w art. 8 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz. U. z 
2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm.). 
W zażaleniu pozwana Gmina zarzuciła, że w dotychczasowym postępowaniu była 
traktowana przez Sądy jako strona zwolniona z ustawy od kosztów sądowych, oraz, że 
w istocie rozpoznawana sprawa nie dotyczy gospodarczej działalności pozwanej. 
Obejmuje usługę projektową zamówioną jednorazowo, a nie usług o charakterze 
ciągłym i profesjonalnym, a ponadto, pozwana jest ofiarą przestępstwa co sprawia, że 
niniejsza sprawa powinna być traktowana jako „przypadek niegospodarczy”. Skarżąca 
wnosiła też, aby w razie nieuznania jej racji co do niegospodarczego charakteru jej 
działalności, będącej przedmiotem sprawy, zażalenie zostało potraktowane jako 
wniosek pozwanej o zwolnienie od kosztów sądowych. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Wbrew literalnemu brzmieniu zażalenia w części tytułowej i w części obejmującej 
wnioskowane orzeczenie Sądu Najwyższego, należało przyjąć, że pozwana wniosła 
jedno zażalenie, tj. na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 15 kwietnia 2005 r. o 
odrzuceniu zażalenia na odrzucenie kasacji, zaś do rozstrzygnięcia co do zażalenia na 
zarządzenie Przewodniczącego o wpisie, zawartego w tym postanowieniu, odniosła się 
w sposób przewidziany w art. 380 w zw. z art. 362 w zw. z art. 391 i art. 39319 k.p.c., tj. 
wniosła w istocie o ocenę zarządzenia Przewodniczącego w Sądzie odwoławczym, 
które było niezaskarżalne. W przeciwnym razie wypadałoby odrzucić zażalenie w części 
dotyczącej odrzucenia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego o wpisie, jako 
niedopuszczalne (art. 3941 § 2 k.p.c.), a wobec braku innego formalnego odniesienia się 
w zażaleniu do tego zarządzenia, należałoby – już tylko z racji istnienia prawomocnego 
zarządzenia wzywającego o wpis i bezspornego nieuiszczenia wpisu - uznać zażalenie 
na odrzucenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu kasacji za bezzasadne. 
Przyjmując, że rozpoznawane zażalenie obejmuje kwestię zasadności wezwania 
pozwanej do uiszczenia wpisu, Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie nie zasługuje na 
uwzględnienie. 
Jak to trafnie zauważył Sąd Apelacyjny w zaskarżonym postanowieniu, 
zagadnienie działalności gospodarczej gminy w rozumieniu art. 8 ust. 2 ustawy o 
kosztach sądowych w sprawach cywilnych było przedmiotem szczegółowych rozważań 
Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 11 października 1996 r. III CZP 110/96 (OSNC 
1997 r. nr 2, poz. 17) i w postanowieniu z dnia 22 sierpnia 2001 r. V CKN 756/00 (nie 
publ., LEX nr 53117). Argumenty zbieżne z wyrażonymi w w/w orzeczeniach zawiera 

 
3 
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 1993 r. III CZP 156/92 (OSNC 1993, nr 9, 
poz. 152) oraz postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3 lipca 2003 r. I 
ACz 1313/03 (Wokanda 2004 nr 7 – 8, poz. 72). Za utrwalony w orzecznictwie należy 
uznać pogląd, że działaniom gminy nie odbiera cech działalności gospodarczej w 
rozumieniu art. 8 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych ani brak zarobkowego charakteru 
tych działań, ani wykonywanie zadań własnych polegających na zaspokajaniu 
zbiorowych 
potrzeb 
wspólnoty 
ani 
jednorazowe 
podjęcie 
się 
przez 
gminę 
przedsięwzięcia będącego z natury przedsięwzięciem powtarzalnym. Przesądzające jest 
tu kryterium profesjonalnego przetwarzania dóbr materialnych w celu zaspokajania 
materialnych potrzeb społeczeństwa. Na taki charakter działalność gminy, w przypadku 
realizowania zadań własnych, wskazuje wprost literalne brzmienie art. 9 ust. 2 ustawy z 
dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (jedn. tekst. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 
1591 ze zm.). 
W rozpoznawanej sprawie było bezsporne, że w wyniku przetargu powódka 
zawarła ze Spółką „W.(…)” S.A. w K. umowę o wykonanie dokumentacji projektowej pod 
nazwą „Oczyszczalnia ścieków wraz z siecią kanalizacji sanitarnej dla Gminy W.”, oraz, 
że spór dotyczył skuteczności cesji na rzecz powoda wierzytelności Spółki „W.(…)” do 
pozwanej z tytułu wynagrodzenia za w/w umową. Jakkolwiek spór nie toczył się 
z udziałem Spółki „W.(…)”, lecz pomiędzy jej cesjonariuszem i pozwaną, to jednak 
źródłem powstania zobowiązania pozwanej była umowa o wykonanie projektu a to 
przesądzało o gospodarczym charakterze działalności pozwanej w sprawie niniejszej w 
rozumieniu art. 8 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych. Sąd Apelacyjny prawidłowo 
wezwał pozwaną do wpisu od zażalenia na postanowienie o odrzuceniu kasacji i 
prawidłowo odrzucił kasację po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego na jego 
uiszczenie. Wniosek o zwolnienie od wpisu (gdyby można było uznać za dopuszczalne 
złożenie zażalenia i jednocześnie, ewentualne traktowanie zażalenia jako wniosku o 
zwolnienie od kosztów) złożony po upływie terminu do uiszczenia kosztów sądowych był 
bezprzedmiotowy. Bez znaczenia jest też okoliczność, że wpisu nie zażądano od 
apelacji pozwanej (można dodać - ani od kasacji). Błędne zachowania Sądu nie 
unicestwiały obowiązku pozwanej wynikającego z ustawy (nota bene – Sąd Okręgowy w 
O. nie zwrócił pozwanej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa uznając, że pozwana jest 
stroną prowadzącą działalność gospodarczą). Obowiązku tego nie uchylało też 
twierdzenie pozwanej, że cesja wierzytelności pomiędzy Spółką „W.(…)” i powodem 
stanowiła obejście przepisów o zamówieniach publicznych, że była czynnością 

 
4 
dokonaną z pokrzywdzeniem innych wierzycieli upadłej Spółki „W.(…)” oraz że cesja ta 
stanowiła przestępstwo przy uwzględnieniu zamiaru wykonania zlecenia pozwanej przez 
inny podmiot niż ten, który wygrał przetarg. Nie zajmując stanowiska odnośnie do 
zasadności zarzutów pozwanej w powyższej kwestii, należy stwierdzić, że cesja 
wierzytelności była faktem wtórnym, natomiast status pozwanej w niniejszej sprawie co 
do kosztów sądowych wyznaczała zawarta przez nią umowa o wykonanie dokumentacji 
projektowej. 
Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie (art. 39814 w zw. z 
art. 3941 § 3 k.p.c.).