V CZ 78/10

Sygn. akt V CZ 78/10 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 3 listopada 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) 
SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) 
SSA Anna Kozłowska 
 
w sprawie z powództwa Roberta P. 
przeciwko Marioli F.-P. 
o ustanowienie rozdzielności majątkowej, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 3 listopada 2010 r., 
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 8 lipca 2010 r.,  
 
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie w części odrzucającej 
apelację. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2010 r. Sąd Okręgowy sprostował oczywistą 
omyłkę pisarską w wyroku Sądu Rejonowego z  dnia 27 kwietnia 2010 r. oraz 
odrzucił apelację powoda od tego wyroku, uznając ją za niedopuszczalną z tej 
przyczyny, że Sąd Rejonowy nie orzekł o całości żądania  (art. 370 k.p.c.). Powód 
domagał się bowiem ustanowienia rozdzielności majątkowej z dniem 2 listopada 
2009 r., a Sąd Rejonowy – ustanawiając tę rozdzielność z dniem 22 lutego 2010 r. 
– nie oddalił powództwa w pozostałej części. W apelacji powód zaskarżył natomiast 
wyrok tylko w części dotyczącej daty ustanowienia rozdzielności majątkowej. W tej 
sytuacji – stwierdził Sąd Okręgowy – powodowi przysługiwał wniosek o 
uzupełnienie wyroku, a nie apelacja. 
 
W zażaleniu na postanowienie odrzucające apelację powód podniósł zarzut 
naruszenia art. 373 w związku z art. 370 i 367 § 1 k.p.c. przez błędne uznanie, że 
apelacja została skierowana przeciwko nieistniejącemu orzeczeniu. Jego zdaniem, 
orzekanie o oddaleniu powództwa było zbędne ze względu na charakter sprawy, 
tym bardziej że w pozwie nie miał obowiązku wskazania, z jakim dniem żąda 
ustanowienia 
rozdzielności 
majątkowej. 
W 
konkluzji 
wniósł 
o 
uchylenie 
zaskarżonego postanowienia. 
 
 
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Problem, czy w sytuacji, w której sąd orzekł o ustanowieniu rozdzielności 
majątkowej z datą późniejszą niż żądana przez powoda, ale nie zamieścił w 
sentencji wyroku orzeczenia o oddaleniu powództwa w pozostałej części, powód 
może kwestionować rozstrzygnięcie w tym przedmiocie w drodze apelacji, był już 
przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. 
 
Wypowiadając się w tej kwestii na gruncie art. 52 k.r.o. w pierwotnym 
brzmieniu,  jeszcze nowelizacją kodeksu postępowania cywilnego dokonaną 
ustawą z dnia 1 marca 1996 r. Dz.U. Nr 43, poz. 189), Sąd Najwyższy 
w  postanowieniu z dnia 13 lipca 1989 r., III CRN 155/89, przyjął, że jeżeli sąd, 
orzekając zniesienie wspólności majątkowej ustalił późniejszą – niż żądana 
w  pozwie – datę ustania wspólności, to okoliczność, że sentencja wydanego 
przezeń orzeczenia nie zawiera wzmianki o oddaleniu powództwa w pozostałej 

 
3 
części, nie stanowi przeszkody do zwalczania przez powoda rozstrzygnięcia w tym 
przedmiocie w drodze rewizji (nie publ.). W uzasadnieniu Sąd Najwyższy podkreślił, 
że istota żądania wywiedzionego z art. 52 k.r.o. sprzeciwia się uznaniu takiego 
wyroku za orzeczenie niezupełne w rozumieniu art. 351 k.p.c., gdyż rozstrzygnięcie 
o ustaniu wspólności majątkowej z dniem późniejszym niż żądany przez stronę 
powodową nie jest równoznaczne z nieorzeczeniem o całości żądania. Orzeczenie 
tej treści stanowi negatywne rozstrzygnięcie merytoryczne, które jest wynikiem 
dokonanej przez sąd oceny, że strona powodowa bezzasadnie domaga się 
zniesienia wspólności majątkowej z datą wcześniejszą. Oznacza to, że sentencja 
wyroku zawiera rozstrzygnięcie o żądaniach strony powodowej w pełnym zakresie 
i  nie jest już konieczne zamieszczanie w niej wzmianki o oddaleniu powództwa 
w  pozostałej części. 
 
Na identycznym stanowisku Sąd Najwyższy stanął w późniejszych 
orzeczeniach, wydanych po nowelizacji art. 52 k.r.o., dokonanej ustawą z dnia 
17  czerwca 2004 r. (Dz.U. Nr 162, poz. 1691), i przepisów kodeksu postępowania 
cywilnego, dokonanej powołaną już ustawą z dnia 1 marca 1996 r. 
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2001 r., I CZ 
132/01, OSNC 2002, nr 7-8, poz. 93 i z dnia 12 kwietnia 2007 r., III CZ 19/07, nie 
publ.). Zachowuje ono aktualność po kolejnych nowelizacjach przepisów rozdziału 
1 działu V tytułu VI księgi pierwszej części pierwszej kodeksu postępowania 
cywilnego, a także po nowelizacji art. 52 k.r.o., dokonanej ustawą z dnia 7 września 
2007 r. (Dz.U. Nr 192, poz. 1378). 
Skład orzekający Sądu Najwyższego podziela to stanowisko oraz 
wspierającą je argumentację. Rozdzielność majątkowa – jak wynika z art. 52 § 2 
k.r.o. – powstaje z dniem oznaczonym, w wyroku, który ją ustanawia. 
W  wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem 
wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. Tak więc w dalszym ciągu sąd, 
orzekając o ustanowieniu rozdzielności majątkowej, obowiązany jest z urzędu 
oznaczyć dzień jej ustanowienia. Zachodzą zatem podstawy, by przyjąć, że wyrok  
ustanawiający rozdzielność majątkową z dniem późniejszym niż żądany przez 
powoda zawiera negatywne rozstrzygnięcie co do żądania ustanowienia 
rozdzielności z datą wcześniejszą. W konsekwencji nie można zgodzić się z oceną 

 
4 
Sądu Okręgowego, że wyrok Sądu Rejonowego z dnia 27 kwietnia 2010 r. jest 
orzeczeniem niezupełnym oraz że apelacja powoda ulega odrzuceniu z braku 
substratu zaskarżenia. 
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 zd. 1 w związku 
z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie w części odrzucającej 
apelację.