V CZ 62/12

Sygn. akt V CZ 62/12 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 17 kwietnia 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Anna Owczarek (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
SSN Bogumiła Ustjanicz 
 
w sprawie z wniosku J. O. 
przy uczestnictwie H. W., Z. W. i P. K. 
o zniesienie współwłasności nieruchomości, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 17 kwietnia 2013 r., 
zażalenia uczestnika postępowania P. K. na postanowienie Sądu Okręgowego w K. 
z dnia 28 października 2011 r. w części dotyczącej odrzucenia apelacji (punkt 1 
sentencji postanowienia) 
 
 
1) oddala zażalenie, 
2) zasądza od P. K. na rzecz J. O. kwotę 900, - (dziewięćset) zł 
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w 
postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym. 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 28 października 2011 r. odrzucił 
apelację uczestnika postępowania P. K. od postanowienia Sądu Rejonowego w S. 
z dnia 2 lutego 2011 r. w zakresie żądania rozliczenia nakładów, sprostował 
powyższe postanowienie w części dotyczącej oznaczenia nieruchomości będącej 
przedmiotem zniesienia współwłasności, oddalił apelację uczestnika postępowania 
P. K. w pozostałym zakresie. 
Uzasadniając stanowisko w przedmiocie odrzucenia apelacji Sąd wskazał, 
że żądanie rozliczenia nakładów (kosztów remontów), jakkolwiek poniesionych 
przez córki uczestnika postępowania J. B. i M. K., zostało zgłoszone przez 
pełnomocnika uczestnika postępowania w jego imieniu na rozprawie w dniu 19 
stycznia 2011 r. i w tym dniu Sąd na rozprawie wydał postanowienie o oddaleniu 
wskazanego 
wniosku. 
Postanowienie 
powyższe 
nie 
zostało 
zaskarżone. 
Postanowienie kończące postępowanie w sprawie, wydane w dniu 2 lutego 2011 r.,  
nie zawiera rozstrzygnięcia w  zakresie żądania rozliczenia nakładów. 
Orzeczenie powyższe zostało zaskarżone przez uczestnika postępowania P. 
K.: 
- skargą kasacyjną w zakresie oddalającym apelację. Sąd Najwyższy 
postanowieniem z dnia 21 stycznia 2013 r . odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do 
rozpoznania, 
-   zażaleniem w zakresie odrzucającym apelację. 
Zażalenie zarzuca naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 373 k.p.c. 
w zw. z art. 351 § 1 k.p.c., art. 13 § 2 i art. 618 § 3 k.p.c. mające istotny wpływ na 
wynik sprawy poprzez przyjęcie, że brak w sentencji postanowienia sądu pierwszej 
instancji rozstrzygnięcia w przedmiocie rozliczenia nakładów uzasadnia odrzucenie 
apelacji w tym zakresie, jako środka odwoławczego dotyczącego przedmiotu 
nieobjętego rozstrzygnięciem.  
Wnioskodawczyni J. O. wniosła o odrzucenie zażalenia względnie jego 
oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. 
Sąd Najwyższy zważył: 
W toku postępowania w tzw. sprawach działowych (o zniesienie 
współwłasności, dział spadku, podział majątku wspólnego) dopuszczalne jest 
wydawanie na zasadach ogólnych postanowień częściowych, jeżeli zostają 

 
3 
spełnione przesłanki wskazane w art. 317 § 1 w zw. z art. art. 13 § 2 k.p.c., tj. do 
rozstrzygnięcia nadaje się tylko część żądania lub niektóre z żądań wniosku 
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 1983 r., III CRN 129/83, 
OSNC 1984, nr 5, poz. 75, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 
2010 r., III CSK 178/09, niepubl.). Jedynym ograniczeniem jest aby przedmiotem 
takiego postanowienia częściowego było rozstrzygnięcie całkowite odnoszące się 
do danego żądania, tj. w wypadku pozytywnego rozstrzygnięcia o przyznaniu 
określonego składnika majątkowego równoległe orzeczenie o rozliczeniach z tego 
tytułu obejmujących należne spłaty lub dopłatach (por. uchwałę Sądu Najwyższego 
z dnia 8 czerwca 1977 r., III CZP 40/77, OSNCP z 1978r., nr 2, poz. 24, uchwałę 
Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 1984 r., III CZP 72/83, OSNC 1984, nr 7, 
poz. 83). Postanowienie częściowe ma charakter samoistny, co oznacza że 
podlega samodzielnemu zaskarżeniu na zasadach ogólnych. Takiego charakteru 
procesowego wskazanego orzeczenia nie zmienia ani pominięcie w jego 
oznaczeniu zwrotu „częściowe”, ani wydanie na rozprawie. Postanowienie 
częściowe może mieć również charakter negatywny i obejmować swoją treścią 
oddalenie wniosku w części. Wydanie takiego orzeczenia jest szczególnie 
pożądane w odniesieniu do wniosków i dodatkowych rozstrzygnięć z tytułu 
wzajemnych roszczeń współwłaścicieli przewidzianych w art. 618 § 1 k.p.c. ze 
względów ekonomii procesowej, gdyż zapobiec może prowadzeniu zbędnego 
postępowania dowodowego. Uczestnikom postępowania dostateczną ochronę praw 
zapewnia możliwość wywiedzenia środka odwoławczego.  
Prawomocne postanowienie częściowe, jako orzekające co do istoty sprawy 
wiąże Sąd oraz strony postępowania i gdy jego treść obejmuje oddalenie wniosku 
może być zmienione bądź uchylone jedynie w razie zmiany okoliczności sprawy 
(art. 523 k.p.c.). Oznacza to, że niedopuszczalne jest ponowne orzekanie co do 
kwestii objętych jego treścią w postanowieniu kończącym postępowanie w sprawie 
bez zgłoszenia wniosku o zmianę orzeczenia. 
Biorąc powyższe pod rozwagę wskazać należy, że postanowienie 
o oddaleniu wniosku uczestnika postępowania P. K. o rozliczenie nakładów, 
wydane na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. miało charakter postanowienia 

 
4 
częściowego, a uczestnik postępowania nie złożył wniosku o zmianę tego 
orzeczenia.  
W tym stanie rzeczy postanowienie powyższe kończyło postępowanie 
w zakresie żądania rozliczenia nakładów i zbędne jest odnoszenie się do, spornej 
w   orzecznictwie 
i 
doktrynie, 
kwestii 
istnienia 
substratu 
zaskarżenia 
i dopuszczalności 
samodzielnego 
zaskarżania 
postanowienia 
kończącego 
postępowanie, w którym nie zamieszczono dodatkowych rozstrzygnięć dotyczących 
wzajemnych roszczeń przewidzianych w art. 618 k.p.c. Z tych względów zarzuty 
naruszenia art. 373 k.p.c. w zw. z art. 351 § 1 k.p.c., art. 13 § 2 i art. 618 § 3 k.p.c. 
nie mogły być skuteczną podstawą zaskarżenia. 
Zwrócić ponadto należy uwagę, że w postępowaniu o  zniesienie 
współwłasności 
wszystkie 
spory 
mogą 
być 
rozstrzygane 
tylko 
między 
współwłaścicielami, a nie między nimi a osobami trzecimi. 
Z powołanych przyczyn zażalenie jako bezzasadne podlega oddaleniu 
(art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art.  39814 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).  
O zwrocie kosztów postępowania odwoławczego poniesionych przez 
wnioskodawczynię od uczestnika postępowania P. K., przyjmując że interesy jej i 
uczestnika postepowania są sprzeczne, orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. 
w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 391§ 1 k.p.c. w zw. z art. 
13 § 2 k.p.c.  
  
 
 
 
 
 
db