V CZ 61/08

Sygn. akt V CZ 61/08 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 8 października 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) 
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
w sprawie z wniosku R. D. 
przy uczestnictwie M. K. 
o dział spadku, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 października 2008 
r., 
zażalenia uczestniczki postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 
11 czerwca 2008 r., sygn. akt II Ca (…), 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
Uzasadnienie 
 
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 czerwca 2008 r. Sąd Okręgowy w W. 
odrzucił apelację uczestniczki postępowania od postanowienia Sądu Rejonowego 
stwierdzając, że brak w apelacji strony drugiej, w wyniku czego nie zawiera ona 
uzasadnienia zarzutów, a więc nie spełnia wymagania z art. 368 § 1 pkt 3 k.p.c., choć 
została złożona przez zawodowego pełnomocnika, co prowadzi do jej odrzucenia na 
podstawie art. 3701 k.p.c. 
W zażaleniu pełnomocnik uczestniczki zarzucił naruszenie art. 373 k.p.c. w zw. z 
art. 3701 i art. 368 § 1 pkt 3 k.p.c. wskazując, że Sąd Okręgowy wydał zaskarżone 
postanowienie w oparciu o nieobowiązujący już przepis, bowiem art. 3701 k.p.c. utracił 
moc w dniu 5 czerwca 2008 r. Zarzucił także, iż nie było podstaw do odrzucenia apelacji 

 
2 
nawet gdyby powyższy przepis obowiązywał, bowiem brak jednej strony zawierającej 
część uzasadnienia zarzutów wynikał z przeoczenia, a pozostała treść apelacji 
pozwalała na uznanie, że zawiera ona zwięzłe uzasadnienie zarzutów. Wnosił o 
uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest uzasadnione. Przede wszystkim Sąd Okręgowy przeoczył, że w 
dniu 5 czerwca 2008 r. ogłoszony został Dziennik Ustaw z 2008 r., Nr 96, poz. 619 
zawierający sentencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 maja 2008 r. 
wydanego w sprawie P 18/07, w którym stwierdzono, że art. 3701 k.p.c. jest niezgodny z 
art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji RP. Z dniem 5 czerwca 2008 r. art. 3701 utracił 
zatem moc, zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP i w dniu 11 czerwca 2008 r. już nie 
obowiązywał, co uzasadnia zarzut zażalenia o wydaniu zaskarżonego postanowienia w 
oparciu o nieobowiązujący przepis prawa, a więc bez podstawy prawnej. Stanowi to 
wystarczającą podstawę do jego uchylenia. 
Nie można jednak pominąć i tego, że zaskarżone postanowienie było wadliwe 
także na gruncie art. 3701 w zw. z art. 368 § 1 pkt 3 k.p.c. Wymagania formalne apelacji 
nie służą jedynie czystości konstrukcji prawnej, a mają prowadzić do zrównania praw 
procesowych stron, mobilizowania zawodowych pełnomocników do właściwego 
wypełniania ich obowiązków oraz sprzyjać większej efektywności procedur sądowych. 
Te cele nie uzasadniają mechanicznego stosowania przez sąd przepisów określających 
wymagania formalne apelacji, lecz zobowiązują go do oceny, czy określone zaniedbanie 
jest istotnie nieusuwalnym brakiem apelacji, o którym mowa w art. 368 § 1 pkt 1-3 i 5 
k.p.c., bez którego jej rozpoznanie jest niemożliwe lub znacznie utrudnione, czy też jest 
to nieistotny brak, który łatwo da się usunąć przez odpowiednie wyjaśnienie, na przykład 
już na rozprawie apelacyjnej, albo wręcz stanowi tylko, jak w rozpoznawanej sprawie, 
fizyczny brak jednej strony pisma zawierającego apelacji, niezłożonej przez zwykłe 
przeoczenie pełnomocnika, lub stanowi oczywistą omyłkę, którą można z łatwością 
naprawić. Nie ulega wątpliwości, że także w czasie obowiązywania art. 3701 k.p.c., nie 
było podstaw do odrzucenia apelacji wniesionej przez zawodowego pełnomocnika jeżeli 
jedynym jej brakiem był brak jednej strony, nawet wówczas, gdy w wyniku niezłożenia 
tej strony apelacja pozbawiona była uzasadnienia zarzutów. Nie jest to bowiem w istocie 
brak formalny, o którym mowa w art. 368 § 1 pkt 3 k.p.c., lecz fizyczny brak jednej strony 
pisma tworzącego apelację, która jako pismo procesowe spełniała wszystkie wymagania 
wskazanego przepisu, a jedynie przez przeoczenie wnoszącego, pismo ją zawierające 

 
3 
nie zostało wniesione w całości lecz w części. Taki brak mógł być usunięty bez rygorów 
z art. 3701 k.p.c., który nie miał wówczas zastosowania. 
Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 39816 w zw. z 
art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.