V CZ 56/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego, odstępując od obciążenia powoda kosztami z uwagi na jego trudną sytuację materialną i życiową.
Powód S.M. dochodził od Skarbu Państwa zapłaty renty i zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku pobicia przez współosadzonych w zakładzie karnym. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda i zasądził od niego koszty zastępstwa procesowego. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie powoda, uchylił orzeczenie o kosztach, uznając, że zastosowanie art. 102 k.p.c. jest uzasadnione ze względu na ciężkie obrażenia powoda, jego trudną sytuację materialną i rodzinną oraz fakt, że przegrana nastąpiła wyłącznie z powodu przedawnienia roszczenia.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda S.M. na orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego, zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 14 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny wcześniej oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego, który uznał roszczenie powoda o rentę i zadośćuczynienie za przedawnione. Roszczenie to wynikało z pobicia powoda przez współosadzonych podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego, powołując się na art. 98 k.p.c. i nie znajdując podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, uznał, że przepis art. 102 k.p.c., mimo swojego wyjątkowego charakteru, powinien zostać zastosowany. Argumentował, że powód doznał ciężkich obrażeń, a przegrana nastąpiła wyłącznie z powodu przedawnienia roszczenia. Ponadto, następstwa urazów znacząco ograniczyły jego możliwości zarobkowe, a jego rodzina utrzymuje się z niskich świadczeń. W tej sytuacji obciążenie powoda kosztami zastępstwa procesowego byłoby dla niego i jego rodziny bardzo dotkliwe i mało prawdopodobne do ściągnięcia. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie o kosztach i odstąpił od obciążania powoda tymi kosztami.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie art. 102 k.p.c. jest uzasadnione.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wyjątkowy charakter art. 102 k.p.c. jest usprawiedliwiony w sytuacji, gdy powód doznał ciężkich obrażeń w wyniku działania sprawców, których tożsamości nie ustalono, a przegrana nastąpiła wyłącznie z powodu przedawnienia. Dodatkowo, następstwa urazów ograniczyły jego możliwości zarobkowe, a jego rodzina utrzymuje się z niskich świadczeń, co czyni obciążenie go kosztami zastępstwa procesowego bardzo dotkliwym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie orzeczenia o kosztach i odstąpienie od obciążenia powoda kosztami
Strona wygrywająca
S. M.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa – Zakład Karny w W. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Wyjątkowe unormowanie pozwalające na odstąpienie od obciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach, z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ogólna zasada odpowiedzialności za wynik sporu.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trudna sytuacja materialna i życiowa powoda oraz jego rodziny. Ciężkie obrażenia doznane przez powoda. Przegrana nastąpiła wyłącznie z powodu przedawnienia roszczenia. Niska ściągalność zasądzonej kwoty.
Odrzucone argumenty
Argument Sądu Apelacyjnego, który nie znalazł podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Przepis art. 102 k.p.c. ma istotnie charakter wyjątkowy Okoliczności rozpoznawanej sprawy dostarczają jednak argumentów przemawiających za zastosowaniem tego wyjątkowego unormowania przy uwzględnieniu zasad współżycia społecznego obciążenie powoda kosztami zastępstwa prawnego w wysokości 2.700 zł stanowi bardzo dotkliwe obciążenie fiskalne całej jego rodziny.
Skład orzekający
Lech Walentynowicz
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Myszka
członek
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zastosowania art. 102 k.p.c. w sytuacjach wyjątkowych, gdy przegrana nastąpiła z przyczyn formalnych (przedawnienie), a strona znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej i materialnej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przegrana nastąpiła wyłącznie z powodu przedawnienia, a strona doznała poważnych obrażeń i znajduje się w trudnej sytuacji materialnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje ludzką stronę prawa, gdzie Sąd Najwyższy zastosował wyjątkową instytucję prawną (art. 102 k.p.c.) w obronie osoby pokrzywdzonej, która przegrała proces z przyczyn formalnych, a jej sytuacja życiowa była bardzo trudna.
“Sąd Najwyższy chroni ofiarę: przedawnienie nie oznacza braku sprawiedliwości w kosztach procesu.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V CZ 56/10 0 POSTANOWIENIE Dnia 29 września 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa S. M. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 września 2010 r., zażalenia powoda na orzeczenie o kosztach, zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I ACa (…), uchyla zaskarżone orzeczenie o kosztach zamieszczone w punkcie drugim wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 14 kwietnia 2010 r. i odstępuje od obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda S. M. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 25 listopada 2009 r., aprobując pogląd Sądu I instancji, że roszczenie powoda o rentę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę – będące następstwem pobicia go przez współskazanych w czasie odbywania kary pozbawienia wolności – uległo przedawnieniu. 2 Sąd Apelacyjny zasądził ponadto od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w W. kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, obejmujących koszty zastępstwa prawnego. Sąd powołał się na dyspozycję art. 98 k.p.c., „nie znajdując szczególnie uzasadnionych okoliczności dla zastosowania w kolejnej instancji art. 102 k.p.c.” W zażaleniu powód wniósł o zmianę orzeczenia o kosztach procesu, przedstawiając argumenty na rzecz zastosowania wobec niego art. 102 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepis art. 102 k.p.c. ma istotnie charakter wyjątkowy, ponieważ stanowi odstępstwo od ogólnej zasady rządzącej przy orzekaniu o kosztach procesu, a mianowicie od zasady odpowiedzialności za wynik sporu (art. 98 § 1 k.p.c.). Okoliczności rozpoznawanej sprawy dostarczają jednak argumentów przemawiających za zastosowaniem tego wyjątkowego unormowania przy uwzględnieniu zasad współżycia społecznego, mających w tym przedmiocie odpowiednie zastosowanie. Powód doznał ciężkich obrażeń (m.in. stłuczenie głowy i mózgowia, złamania kręgu szyjnego, encefalopatii pourazowej z zespołem przychotycznym) w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, w wyniku działania sprawców, których tożsamości ostatecznie nie ustalono, a przegranie przez niego procesu odszkodowawczego nastąpiło wyłącznie wskutek przedawnienia roszczenia. Następstwa pourazowe ograniczyły przy tym wydatnie możliwości zarobkowe poszkodowanego, co sprawiło, że jego rodzina (żona i dwoje małoletnich dzieci) utrzymuje się z tymczasowych świadczeń rentowo-zasiłkowych w wysokości 864 zł miesięcznie. W takiej sytuacji obciążenie powoda kosztami zastępstwa prawnego w wysokości 2.700 zł stanowi bardzo dotkliwe obciążenie fiskalne całej jego rodziny. Ściągalność tej sumy jest przy tym mało prawdopodobna. Sąd Apelacyjny nie kwestionował powyższych okoliczności, powołując się na argument, który w tej sprawie nie może znaleźć aprobaty. Należało w konsekwencji uchylić zaskarżone orzeczenie i odstąpić od obciążenia powoda kosztami procesu za instancję odwoławczą (art. 39815 § 1 k.p.c. i art. 102 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI