II CZ 77/12

Sygn. akt II CZ 77/12 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 20 lipca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Anna Owczarek 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
w sprawie z wniosku J. N. 
przy uczestnictwie K. S. i K. B. 
o wpis do księgi wieczystej, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 20 lipca 2012 r., 
zażalenia wnioskodawcy  
na postanowienie Sądu Okręgowego w S. 
z dnia 3 lutego 2012 r.,  
 
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
 
 
Sąd drugiej instancji postanowieniem z dnia 3 lutego 2012 r. odrzucił na 
podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 5191 § 1 k.p.c. i w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. 
skargę kasacyjną wnioskodawcy, wniesioną od postanowienia oddalającego jego 
apelację w sprawie o wpis w księdze wieczystej. 
 
Ustalił, że przedmiotem żądanego przez skarżącego wpisu był „zakaz 
dokonywania i nanoszenia zmian, przeprowadzenia transakcji lub zbywania 
i obciążania nieruchomości”, a zatem żądany wpis dotyczył działu III księgi 
wieczystej. 
 
Sąd Okręgowy przyjął, że z mocy art. 5191 § 1 k.p.c. warunkiem 
dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawie o wpis jest, aby wpis dotyczył istoty 
sprawy, którą to istotę określają przesłanki materialnoprawne wniosku o wpis, 
zmierzającego do udzielenie wnioskodawcy ochrony prawnej przez wzmocnienie 
skuteczności jego praw osobistych i roszczeń (wpisy w dziale III, wymienione w art. 
16 u.k.w.h. i w innych ustawach). 
 
Uznał zarazem, że rozstrzygnięciem co do istoty sprawy nie są natomiast 
wpisy ostrzeżeń i wzmianek o charakterze wpadkowym, zabezpieczające 
prawidłowy 
tok 
postępowania 
wieczystoksięgowego 
albo 
skuteczność 
ewentualnego orzeczenia. 
 
W ocenie Sądu odwoławczego, żądany przez wnioskodawcę wpis nie miał 
charakteru materialnoprawnego, bo nie miał na celu potwierdzenia jego praw 
rzeczowych czy wzmocnienia skuteczności praw osobistych lub roszczeń. Dotyczył 
on natomiast kwestii wpadkowej, a mianowicie zabezpieczenia ewentualnych, na 
tym etapie niewykazanych praw do nieruchomości, co w tej sytuacji skutkowało 
niedopuszczalnością skargi kasacyjnej, stwierdził Sąd drugiej instancji. 
 
Postanowienie to zaskarżył zażaleniem wnioskodawca, zarzucając błędną 
wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5191 § 1 k.p.c., a także naruszenie art. 
10 u.k.w.h. przez uznanie wpisu ostrzeżenia o niezgodności za wpis wpadkowy, 
podczas gdy miał on stanowić wpis główny. 
 
Żalący twierdzi, że postanowienie oddalające apelację jest postanowieniem 
co do istoty sprawy i bez wątpienia jest postanowieniem w przedmiocie wpisu. 

 
3 
Skarżący wywodzi, że szczegółowa analiza uzasadnienia postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 29 czerwca 2004 r., II CKN 541/03 prowadzi do odmiennych 
wniosków, aniżeli wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, tzn. 
że wpis, którego domaga się wnioskodawca nie może być uznany za wpis 
wpadkowy, bo dotyczy on praw wnioskującego i wpisem kreującym nowe prawo. 
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, ponieważ skutecznie podważyło 
stanowisko Sądu drugiej instancji wyłącznie w przedmiocie niedopuszczalności 
skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. 
 
Rację ma żalący o tyle, że jego żądanie dokonania wpisu w kształcie 
sformułowanym we wniosku dotyczy jego praw i nie może być uznane za żądanie 
dokonania wpisu o charakterze wpadkowym, co oczywiście nie przesądza jeszcze 
o samej merytorycznej zasadności żądania dokonania sformułowanego we wniosku 
wpisu. 
 
Zważyć bowiem należy, że w postępowaniu wieczystoksięgowym skarga 
kasacyjna przysługuje od postanowienia sądu drugiej instancji kończącego 
postępowanie w przedmiocie określonej we wniosku istoty sprawy (postanowienie 
SN z dnia 22 września 2005 r., IV CZ 79/05, niepubl.; postanowienie SN z dnia 
9 września 1997 r., I CZ 135/97, OSNC 1999/2/27). Natomiast postanowieniami 
w przedmiocie 
określonej 
we 
wniosku 
istoty 
sprawy 
są 
postanowienia 
merytoryczne, rozstrzygające w sposób stanowczy kwestie materialnoprawne 
(postanowienie SN z dnia 12 października 2005 r., III CZ 75/05, niepub.). 
 
Taki charakter miało postanowienie Sądu drugiej instancji oddalające 
apelację wnioskodawcy w sprawie o dokonanie żądanego wpisu, m.in. wpisu 
zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Żądany wpis dotyczył zatem działu 
III księgi wieczystej i w zamierzeniu wnioskodawcy zmierzał do wzmocnienia 
skuteczności praw osobistych i roszczeń. 
 
Żądanie dokonania w swoisty sposób ich zabezpieczenia przez wpis ma 
więc charakter materialnoprawny, ponieważ żądana postać zabezpieczenia 
zmierza do wykreowania stosunku prawnego między uprawnionym przez wpis 
a każdoczesnym właścicielem nieruchomości. Dlatego wniosek o wpis zakazu 

 
4 
zbywania i obciążania nieruchomości zmierza do zabezpieczenia i ochrony prawa 
obligacyjnego lub osobistego wnioskodawcy, co może wpływać na dopuszczalność 
i skutki rozporządzania nieruchomością, a rozstrzygnięcie w tym przedmiocie 
należy do istoty sprawy o wpis w rozumieniu art. 5191 § 1 k.p.c. (por. uzasadnienie 
postanowienia SN z dnia 29 czerwca 2004 r., II CK 541/03, OSNC 2005/6/112). 
 
Dopuszczalność skargi kasacyjnej nie przesądza oczywiście o jej 
merytorycznej zasadności, ale uprawnienie do oceny w tej płaszczyźnie powierzone 
zostało przez ustawodawcę Sądowi Najwyższemu. 
 
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 
39816 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
db