V CZ 49/11

Sąd Najwyższy2011-07-21
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
postępowanie gospodarczeskarga kasacyjnawartość przedmiotu zaskarżeniagminaprzedsiębiorcazadania własne gminySąd Najwyższykoszty postępowania

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie gminy na odrzucenie jej skargi kasacyjnej, potwierdzając gospodarczy charakter sporu mimo wykonywania przez gminę zadań własnych.

Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną pozwanej gminy z powodu zbyt niskiej wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie gospodarczej. Gmina wniosła zażalenie, argumentując, że umowa nie stanowiła działalności gospodarczej, a sprawa nie miała takiego charakteru. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając, że gmina realizująca zadania własne poprzez odpłatne umowy o charakterze gospodarczym jest przedsiębiorcą, a spór dotyczył czynności handlowej.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie strony pozwanej (Gminy K.) na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które odrzuciło skargę kasacyjną gminy od wyroku Sądu Okręgowego. Powodem odrzucenia skargi kasacyjnej była zbyt niska wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie o charakterze gospodarczym. Gmina w zażaleniu zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących postępowania gospodarczego, twierdząc, że umowa, której dotyczył spór, została zawarta w ramach wykonywania jej zadań własnych i nie stanowiła działalności gospodarczej. W konsekwencji, gmina nie powinna być traktowana jako przedsiębiorca, a sprawa nie powinna mieć charakteru gospodarczego. Sąd Najwyższy uznał jednak zażalenie za bezzasadne. Potwierdził dominujący pogląd orzeczniczy, zgodnie z którym gmina, realizując zadania własne poprzez odpłatne umowy o charakterze gospodarczym, jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd podkreślił, że dla takiej kwalifikacji nie ma znaczenia niezarobkowy charakter działalności gminy. Umowa zawarta przez Gminę K. z powodem została oceniona jako czynność handlowa, mieszcząca się w ramach zadań własnych gminy, co przesądzało o gospodarczym charakterze sporu. Sąd odrzucił również argumenty gminy dotyczące zmiany trybu rozpoznania sprawy, wskazując, że nie wynikały one z akt sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, gmina realizująca zadania własne w rozumieniu art. 7 u.s.g. poprzez zawieranie odpłatnych umów, mających charakter czynności gospodarczych, jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4792 § 1 k.p.c., a sprawa ma charakter gospodarczy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na dominujący pogląd orzeczniczy, zgodnie z którym gmina jest przedsiębiorcą, gdy zawiera odpłatne umowy o charakterze gospodarczym, nawet jeśli są to zadania własne i mają niezarobkowy charakter. Umowa między gminą a spółką została oceniona jako czynność handlowa, co przesądza o gospodarczym charakterze sporu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Biuro Projektów Gospodarki Wodno-Ściekowej HYDROSAN Spółka z o.o.

Strony

NazwaTypRola
Biuro Projektów Gospodarki Wodno-Ściekowej HYDROSAN Spółka z o.o.spółkapowód
Gmina K.instytucjapozwany

Przepisy (13)

Główne

k.p.c. art. 3982 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa wymogi dopuszczalności skargi kasacyjnej, w tym wartość przedmiotu zaskarżenia dla spraw gospodarczych.

k.p.c. art. 3941 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania w przedmiocie zażalenia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 4791 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Definiuje sprawy gospodarcze.

k.p.c. art. 4792 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Definiuje pojęcie przedsiębiorcy w sprawach gospodarczych.

u.s.d.g. art. 2

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

u.s.d.g. art. 4 § ust. 1

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

u.s.g. art. 7 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Określa zadania własne gminy.

u.g.k. art. 1 § ust. 2

Ustawa o gospodarce komunalnej

Definiuje zadania o charakterze użyteczności publicznej.

u.g.k. art. 3 § ust. 1

Ustawa o gospodarce komunalnej

Określa cel gospodarki komunalnej.

u.g.k. art. 2

Ustawa o gospodarce komunalnej

Określa formy prowadzenia gospodarki komunalnej, katalog przykładowy.

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy skutków odrzucenia skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa zasądzenia kosztów postępowania.

k.p.c. art. 397 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów w postępowaniu zażaleniowym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gmina realizująca zadania własne poprzez odpłatne umowy o charakterze gospodarczym jest przedsiębiorcą w rozumieniu k.p.c. Spór dotyczący umowy zawartej przez gminę w ramach zadań własnych, która ma charakter czynności gospodarczej, jest sprawą o charakterze gospodarczym. Z akt sprawy nie wynika, by doszło do skutecznego zakwestionowania gospodarczego charakteru sprawy lub zmiany trybu postępowania.

Odrzucone argumenty

Umowa zawarta przez gminę w ramach zadań własnych nie stanowi działalności gospodarczej. Sprawa nie ma charakteru gospodarczego. Doszło do zmiany trybu rozpoznania sprawy z gospodarczego na zwykły.

Godne uwagi sformułowania

gmina, realizując zadania własne w rozumieniu art. 7 u.s.g. poprzez zawieranie odpłatnych umów, mających charakter czynności gospodarczych, jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4792 § 1 k.p.c. dla kwalifikacji tej działalności jako gospodarczej nie ma znaczenia jej niezarobkowy charakter umowa została przy tym skonstruowana jak kontrakt zawarty w obrocie między przedsiębiorcami, noszący cechy czynności handlowej.

Skład orzekający

Lech Walentynowicz

przewodniczący

Marta Romańska

sprawozdawca

Katarzyna Tyczka-Rote

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że gmina wykonująca zadania własne w drodze umów o charakterze gospodarczym jest przedsiębiorcą w rozumieniu k.p.c. i że takie sprawy mają charakter gospodarczy, niezależnie od niezarobkowego charakteru działalności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego kontekstu spraw gospodarczych i kwalifikacji gminy jako przedsiębiorcy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i samorządowców, ponieważ rozstrzyga ważną kwestię kwalifikacji prawnej działań gminy i charakteru spraw gospodarczych.

Czy gmina zawsze działa jak zwykły obywatel? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy jest przedsiębiorcą.

Dane finansowe

koszty postępowania zażaleniowego: 1800 PLN

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CZ 49/11 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
 
Dnia 21 lipca 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) 
SSN Marta Romańska (sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
 
w sprawie z powództwa Biura Projektów Gospodarki Wodno-Ściekowej  
HYDROSAN Spółki z o.o.  
przeciwko Gminie K. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 21 lipca 2011 r., 
zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 14 marca 2011 r.,  
 
 
1) 
oddala zażalenie; 
2) 
zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej 
kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) zł tytułem kosztów 
postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
Postanowieniem z 14 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę 
kasacyjną pozwanej od wyroku tego Sądu z 16 listopada 2010 r. z uwagi na zbyt 
niską wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie mającej charakter gospodarczy 
(art. 3982 § 1 k.p.c.). 
W zażaleniu na postanowienie z 14 marca 2011 r. pozwana zarzuciła, że 
zapadło ono z naruszeniem art. 3982 § 1 k.p.c. w zw. z art. 4791 § 1 k.p.c. i art. 4792 
§ 1 k.p.c., art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności 
gospodarczej (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) oraz art. 7 
ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. 
z  2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej jako: u.s.g.). Uzasadniając ten zarzut 
skarżąca wskazała, że umowa, której dotyczy spór, została zawarta w ramach 
wykonywania jej zadań własnych i nie stanowiła elementu działalności 
gospodarczej, która prowadzona może być jedynie na podstawie przepisów 
o  gospodarce komunalnej. W konsekwencji, skarżąca wskazała, że nie jest 
przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4792 § 1 k.p.c., a sprawa nie ma charakteru 
gospodarczego w rozumieniu art. 4791 § 1 k.p.c. Skarżąca powołała się także na 
zarządzenie Sądu Okręgowego, ogłoszone na rozprawie 15 kwietnia 2010 r., 
zgodnie z którym doszło do zmiany trybu rozpoznania sprawy z  gospodarczego na 
zwykły. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie 
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu oraz o zasądzenie 
kosztów postępowania zażaleniowego. 
W odpowiedzi na zażalenie powódka wniosła o jego oddalenie w całości 
oraz zasądzenie kosztów postępowania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest bezzasadne. Za dominujący w orzecznictwie Sądu 
Najwyższego uznać można pogląd, zgodnie z którym gmina, realizując zadania 
własne w rozumieniu art. 7 u.s.g. poprzez zawieranie odpłatnych umów, mających 
charakter czynności gospodarczych, jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4792 § 1 
k.p.c., przy czym dla kwalifikacji tej działalności jako gospodarczej nie ma 

 
3 
znaczenia jej niezarobkowy charakter (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały 
z 13 stycznia 2006 r., III CZP 124/05, OSNC 2006, nr 12, poz. 201, a także 
w  postanowieniach: z 19 października 1999 r., III CZ 112/99, OSNC 2000, nr 4, 
poz. 78; z 12 maja 2000 r., V CKN 48/00, niepubl.; z 23 listopada 2000 r., III CZ 
112/00, niepubl.; z 22 sierpnia 2001 r., V CKN 756/00, niepubl.; z 7 sierpnia 2003 r., 
IV CZ 90/03, niepubl.). 
Nie ulega wątpliwości, że umowa zawarta przez Gminę K. z powodową 
spółką mieściła w ramach zadań własnych gminy określonych w art. 7 ust. 1 pkt 3 
u.s.g. Sama umowa została przy tym skonstruowana jak kontrakt zawarty w obrocie 
między przedsiębiorcami, noszący cechy czynności handlowej. Z tych powodów 
spór dotyczący tej umowy ocenić należy jako sprawę o charakterze gospodarczym. 
Na przeszkodzie takiej kwalifikacji nie stoi ustawa z 20 grudnia 1996 r. 
o  gospodarce komunalnej (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. Nr 45, poz. 236, dalej jako: 
u.g.k.), która, jak stwierdza skarżąca, określa „formy i zakres” prowadzenia 
działalności gospodarczej przez gminę, w zakres których nie wchodzi jednak 
przedmiot spornej umowy. Analiza przepisów ustawy prowadzi do przeciwnego 
wniosku. Po pierwsze, zadania wyszczególnione w art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. zaliczają 
się bez wątpienia do objętych pojęciem gospodarki komunalnej „zadań 
o  charakterze użyteczności publicznej, których celem jest bieżące i nieprzerwane 
zaspokajanie 
zbiorowych 
potrzeb 
ludności 
w 
drodze 
świadczenia 
usług 
powszechnie dostępnych” (art. 1 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 u.g.k.). Po drugie, art. 2 
u.g.k., określający formy prowadzenia gospodarki komunalnej, zawiera jedynie 
wyliczenie o charakterze przykładowym (na co wskazuje użyte przez ustawodawcę 
wyrażenie „w szczególności") i w żadnym wypadku nie można twierdzić, by katalog 
ten miał charakter zamknięty i wyczerpujący. 
Należy też zauważyć, że wbrew twierdzeniom skarżącej, z akt sprawy nie 
wynika, by we wcześniejszym toku postępowania gospodarczy charakter sprawy 
został przez nią skutecznie zakwestionowany. W szczególności, protokół 
posiedzenia z 15 kwietnia 2010 r. (k. 223-228) nie zawiera żadnej wzmianki 
o  wydaniu zarządzenia zmieniającego tryb rozpoznania sprawy. Co więcej, 
przepisy o postępowaniu gospodarczym były stosowane w sprawie także na 

 
4 
późniejszych jej etapach, o czym świadczy postanowienie Sądu Okręgowego 
z  14  września 2010 r. (k. 278). 
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 
k.p.c. orzeczono jak na wstępie, o kosztach postępowania rozstrzygając na 
podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z § 12 ust. 2 pkt 2 
w  zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. 
w  sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb 
Państwa 
kosztów 
pomocy 
prawnej 
udzielonej 
przez 
radcę 
prawnego 
ustanowionego z urzędu. (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
md

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI