V CZ 45/11

Sąd Najwyższy2011-07-21
SNCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
koszty sądowezasada słusznościart. 100 k.p.c.zażalenieSąd Najwyższyzadośćuczynienieocena sądu

Sąd Najwyższy zmienił postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego, znosząc je wzajemnie między stronami, uznając zasadność zastosowania art. 100 k.p.c. w sytuacji, gdy wysokość zasądzonego świadczenia zależała od oceny sądu.

Powódka zaskarżyła orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego, zarzucając naruszenie art. 100 k.p.c. przez niezastosowanie zasady słuszności. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za zasadne, wskazując, że wysokość zasądzonego zadośćuczynienia zależała od oceny sądu, co uzasadniało zastosowanie art. 100 zd. 2 k.p.c. w zakresie kosztów postępowania apelacyjnego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy zniósł koszty postępowania apelacyjnego wzajemnie między stronami i zasądził koszty postępowania zażaleniowego na rzecz powódki.

Sprawa dotyczyła zażalenia powódki na orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego, zawarte w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 28 października 2010 r. Sąd Okręgowy, orzekając o kosztach postępowania apelacyjnego, zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 584,64 zł, opierając się na art. 98 § 1 k.p.c. Powódka zaskarżyła to postanowienie, zarzucając naruszenie art. 100 k.p.c. przez niezastosowanie zasady słuszności, która powinna być zastosowana, gdy wysokość zasądzonej sumy zależała od oceny sądu. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za zasadne. Wskazał, że zgodnie z art. 100 zd. 2 k.p.c., sąd może obciążyć jedną ze stron kosztami, gdy przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części żądania lub gdy określenie należnej sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. W niniejszej sprawie, wysokość zasądzonego zadośćuczynienia (na podstawie art. 445 § 1 k.c.) była uzależniona od oceny sądu, co stanowiło podstawę do zastosowania art. 100 zd. 2 k.p.c. Mimo że apelacja powódki nie została uwzględniona w całości, kwota zasądzona w postępowaniu apelacyjnym była istotnie wyższa od zasądzonej przez Sąd pierwszej instancji. Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie, znosząc koszty postępowania apelacyjnego wzajemnie między stronami, i zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 120 zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może obciążyć jedną ze stron kosztami postępowania, jeśli określenie należnej sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu, co uzasadnia zastosowanie art. 100 zd. 2 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że art. 445 § 1 k.c. uzależnia wysokość zadośćuczynienia od oceny sądu, co stanowi podstawę do zastosowania art. 100 zd. 2 k.p.c. w zakresie kosztów. Nawet częściowe uwzględnienie apelacji i istotny wzrost zasądzonej kwoty uzasadniają zastosowanie tej zasady.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana zaskarżonego postanowienia

Strona wygrywająca

powódka

Strony

NazwaTypRola
M. B.osoba_fizycznapowódka
Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. w W.spółkapozwana

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 100 § zd. 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów postępowania w dwóch wypadkach: jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania lub gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

Pomocnicze

k.c. art. 445 § § 1

Kodeks cywilny

Wysokość zasądzanego świadczenia zależy od oceny sądu.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Strona wygrywająca sprawę może żądać zwrotu kosztów od strony przegrywającej.

k.p.c. art. 39816

Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie Sądu Najwyższego w przedmiocie kosztów.

k.p.c. art. 3941 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzyganie o kosztach postępowania zażaleniowego.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 12 § ust. 2 pkt 2 w zw. § 6 pkt 2

Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie zasady słuszności (art. 100 k.p.c.) przy orzekaniu o kosztach postępowania apelacyjnego, gdy wysokość zasądzonego świadczenia zależała od oceny sądu. Istotny wzrost kwoty zasądzonej na rzecz powódki w postępowaniu apelacyjnym w porównaniu do wyroku sądu pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu wysokość zasądzanego świadczenia od oceny sądu Samo wniesienie środka zaskarżenia przez powódkę od wyroku Sądu Rejonowego uznać trzeba za celowe

Skład orzekający

Lech Walentynowicz

przewodniczący

Marta Romańska

sprawozdawca

Katarzyna Tyczka-Rote

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 100 k.p.c. w kontekście orzekania o kosztach postępowania apelacyjnego, gdy wysokość świadczenia zależy od oceny sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wysokość zasądzonego świadczenia (np. zadośćuczynienia) jest wynikiem oceny sądu, a apelacja strony przyniosła istotną zmianę w tym zakresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą kosztów postępowania, która jest istotna dla praktyków prawa cywilnego, choć nie zawiera przełomowych wniosków.

Kiedy sąd może znieść koszty postępowania między stronami? Kluczowa interpretacja art. 100 k.p.c.

Dane finansowe

koszty postępowania zażaleniowego: 120 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CZ 45/11 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
 
Dnia 21 lipca 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) 
SSN Marta Romańska (sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
w sprawie z powództwa M. B. 
przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. w W. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 21 lipca 2011 r., 
zażalenia powódki na orzeczenie o kosztach, zawarte w wyroku Sądu Okręgowego  
z dnia 28 października 2010 r.,  
 
 
 
1) 
zmienia zaskarżone postanowienie zawarte w pkt III 
wyroku Sądu Okręgowego z dnia 28  października 2010 
r., sygn. akt II Ca 838/10 w ten sposób, że koszty 
postępowania apelacyjnego wzajemnie między stronami 
znosi; 
2) 
zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 120 
(sto dwadzieścia) zł tytułem kosztów postępowania 
zażaleniowego. 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
Postanowieniem zawartym w punkcie I wyroku z 28 października 2010 r. Sąd 
Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego z 27 kwietnia 2010 r. (I C 297/09) w ten 
sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powódki tytułem zadośćuczynienia 
kwotę 3.500,00 zł z odsetkami, w miejsce kwoty 629,78 zł zasądzonej przez Sąd 
pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów 
postępowania pierwszoinstancyjnego Sąd Okręgowy, inaczej niż Sąd Rejonowy, 
odstąpił od orzekania o kosztach na podstawie art. 100 k.p.c., wskazując, że 
częściowe uwzględnienie apelacji stwarza podstawę do zastosowania art. 98 § 1 
k.p.c. Na podstawie tego przepisu Sąd Okręgowy orzekł również o kosztach 
postępowania apelacyjnego, postanowieniem zawartym w punkcie III wyroku i 
zasądził z tego tytułu od powódki na rzecz pozwanej kwotę 584,64 zł. 
Zażaleniem z 10 stycznia 2010 r. powódka zaskarżyła oba te postanowienia, 
zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 100 k.p.c. przez niezastosowanie 
w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zasady słuszności. Skarżąca 
wskazała, że oparcie się na tej zasadzie uzasadniał fakt, że wysokość zasądzonej 
sumy uzależniona była od oceny sądu (art. 100 in fine k.p.c.), a także jej zła 
sytuacja majątkowa, z uwagi na którą korzystała ona z częściowego zwolnienia od 
kosztów sądowych. Na tej podstawie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego 
postanowienia 
poprzez 
zasądzenie 
od 
pozwanej na 
jej 
rzecz 
kosztów 
postępowania za pierwszą i drugą instancję oraz orzeczenie o kosztach 
postępowania zażaleniowego. 
Postanowieniem z 15 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie 
odnośnie do zaskarżonego postanowienia zawartego w punkcie I wyroku z 28 
października 2010 r. jako niedopuszczalne. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 100 zd. 2 k.p.c. sąd może włożyć na 
jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów postępowania w dwóch 
wypadkach: jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania 

 
3 
lub gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub 
oceny sądu. 
Wydając rozstrzygnięcie co do roszczenia powódki o zadośćuczynienie, Sąd 
Okręgowy oparł się na art. 445 § 1 k.c. W przepisie tym ustawodawca uzależnił 
wysokość zasądzanego świadczenia od oceny sądu, wskazując jedynie, że suma 
ta powinna być „odpowiednia”. Stwarza to niewątpliwą podstawę do orzeczenia 
o  kosztach postępowania na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. (por. postanowienia 
Sądu Najwyższego: z 9 sierpnia 1965 r., II PR 267/65, niepubl. oraz z 10 marca 
1972 r., II CZ 6/72, BSN 1972, nr 5-6, poz. 95). Wprawdzie apelacja powódki nie 
została uwzględniona w całości, ale kwota zasądzona na jej rzecz w postępowaniu 
apelacyjnym tytułem zadośćuczynienia jest istotnie wyższa od zasądzonej przez 
Sąd pierwszej instancji. Samo wniesienie środka zaskarżenia przez powódkę od 
wyroku Sądu Rejonowego uznać trzeba za celowe, a skoro wysokość kwoty 
zasądzonej na rzecz powódki zależała od oceny Sądu, to rozstrzygnięcie 
o  kosztach postępowania apelacyjnego należało oprzeć na podstawie z art. 100 
k.p.c. 
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39816 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. 
orzeczono jak w postanowieniu. O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd 
Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 i art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 12 ust. 2 pkt 2 
w  zw. § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. 
w  sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb 
Państwa 
kosztów 
pomocy 
prawnej 
udzielonej 
przez 
radcę 
prawnego 
ustanowionego z urzędu, Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI