V CZ 44/08

Sygn. akt V CZ 44/08 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 9 lipca 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) 
SSN Antoni Górski 
 
w sprawie z powództwa J. M. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Rejonowego w C. i E. P. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 lipca 2008 r., 
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 16 kwietnia 2008 r., 
sygn. akt I ACa (…), 
 
oddala zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 7 września 2007 r. Sąd Okręgowy w C. odrzucił apelację 
powoda J. M. wobec nieuiszczenia w terminie opłaty podstawowej. 
Pismem z dnia 26 września 2007 r. pełnomocnik powoda wniósł o przywrócenie 
terminu do uiszczenia opłaty podstawowej od apelacji oraz o nadanie biegu apelacji. Do 
wniosku dołączył odpisy apelacji. 
Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2008 r. Sąd Okręgowy przywrócił powodowi 
termin do wniesienia opłaty podstawowej. 
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2008 r. Sąd Apelacyjny uznał, 
że powód w dniu 26 września 2007 r. ponownie wniósł apelację i odrzucił ją jako 
spóźnioną. Zdaniem tego Sądu, orzeczenie Sądu Okręgowego o przywróceniu terminu 
do wniesienia opłaty podstawowej nie może zostać zinterpretowane jako przywracające 

 
2 
termin do wniesienia apelacji, tym bardziej, że powód, reprezentowany przez fachowego 
pełnomocnika, nie zgłosił takiego wniosku. Za niedopuszczalne uznał Sąd Apelacyjny 
przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty podstawowej od niewniesionego środka 
zaskarżenia. 
W zażaleniu powód zarzucił naruszenie art. 373 k.p.c. w zw. z art. 370 i 369 k.p.c. 
Skarżący zarzucał, że nie mógł składać wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia 
apelacji, skoro ta została złożona w terminie, a tylko opłata od niej uiszczona została po 
terminie. Szeroko przytaczał orzeczenie Sądu Najwyższego z którego wynika, że 
możliwe jest przywrócenie terminu do dokonania czynności mimo, że orzeczenie 
sądowe formalnie uprawomocniło się (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2007 
r., I CNP 71/06, nie publ.). W konkluzji wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W sprawie podstawową kwestią było rozstrzygnięcie, czy dopuszczalny jest 
wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty od środka zaskarżenia, który 
został wniesiony w terminie, ale odrzucony wobec braku stosownej opłaty sądowej. 
Jak zauważył Sąd Apelacyjny, w orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowane 
są dwa różne stanowiska. Pierwsze przyjmuje, że stronie służy wniosek o przywrócenie 
terminu do uzupełnienia braków środka odwoławczego, w szczególności do uiszczenia 
opłaty sądowej. Uzasadnieniem tego stanowiska jest uznanie, że skoro obowiązek 
uiszczenia opłaty od środka odwoławczego został uregulowany w odrębnych 
przepisach, należy uznać go za czynność procesową odrębną od czynności wniesienia 
środka odwoławczego. Tym samym stronie, która wniosła w terminie środek 
odwoławczy, natomiast uchybiła terminowi do uiszczenia opłaty, służy, zgodnie z art. 
168 § 1 k.p.c., wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, 
której uchybiła. Tą czynnością procesową jest uiszczenie opłaty, nie zaś wniesienie 
środka zaskarżenia (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 1979 r. IV CR 
232/79, OSNC 1980/1/16, postanowienie z dnia 10 listopada 2006 r., I CZ 61/06, nie 
publ.). 
Przeważa jednak pogląd przeciwny, wyrażony przez Sąd Najwyższy między 
innymi w orzeczeniach z dnia 6 listopada 1950 r., ŁC 549/50 (OSN 1951/1/30), z dnia 12 
lipca 1957 r., I CZ 131/57 (OSPiKA 1958/4/103), z dnia 2 września 1981 r., II CZ 107/81, 
z dnia 7 czerwca 2002 r., IV CZ 92/02, z dnia 27 stycznia 2005 r., II UZ 48/04, z dnia 22 
lutego 2006 r., III CZ 4/06 (nie publ.), z dnia 4 stycznia 2008 r., III CZP 119/07 (Biul.SN 
2008/1/11), z dnia 11 stycznia 2008 r., V CZ 121/07, nie publ.). Zgodnie z koncepcją 

 
3 
prezentowaną w tych orzeczeniach, nie jest możliwe procedowanie nad odrzuconym 
środkiem zaskarżenia, bowiem odrzucenie niweczy wszystkie skutki związane z 
wcześniejszym jego wniesieniem. 
W ocenie Sądu Najwyższego w obecnym składzie podzielić należy drugi z tych 
poglądów. Należy przede wszystkim stwierdzić, że czynnością procesową jest 
wniesienie środka zaskarżenia, który powinien spełniać wymagania formalne i powinien 
zostać należycie opłacony. Uznanie, że opłacenie środka odwoławczego nie jest 
odrębną czynnością procesową oznacza, że nie może być skutecznie wniesiony 
wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty do tego rodzaju środka 
zaskarżenia. 
Środki odwoławcze mają charakter złożony, a ustawa stawia im wiele 
sformalizowanych 
wymagań, 
których 
niespełnienie 
albo 
nieuzupełnienie 
w wyznaczonym terminie powoduje, że czynność nie wywołuje związanych z nią 
skutków prawnych i wniesiony środek podlega odrzuceniu. Jak trafnie podkreślił Sąd 
Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2005 r., II UZ 48/04 (nie publ.), 
przewidziana w art. 168 § 1 k.p.c. możliwość przywrócenia terminu do dokonania 
czynności procesowej, który został przekroczony, dotyczy czynności procesowej, a nie 
jej elementów składowych kreujących ją lub tworzących jej formę. Jeżeli więc sąd 
odrzucił środek odwoławczy z powodu niespełnienia któregoś z jego wymagań i 
nieuzupełnienia braku, wniosek o przywrócenie terminu może dotyczyć wniesienia tego 
środka, a nie tylko uzupełnienia jego braku. Jest tak również dlatego, że jeśli środek 
odwoławczy został odrzucony, zniweczone zostały wszelkie związane z nim skutki 
procesowe (por. m.in. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 
maja 2000 r. III ZP 1/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 1). W takiej sytuacji wniosek o 
przywrócenie terminu jedynie do uzupełnienia braków środka odwoławczego, w tym 
uiszczenia opłaty, byłby wnioskiem bezprzedmiotowym, a przywrócenie terminu tylko w 
tym zakresie nie umożliwiłoby skutecznego wniesienia tego środka, uprzednio 
odrzuconego (postanowienie z 11 stycznia 2008 r., V CZ 121/07, nie publ.). 
Zupełnie bezprzedmiotowe w niniejszej sprawie są wywody powoda dotyczące 
dopuszczalności wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, gdy orzeczenie 
uprawomocniło się formalnie. Przytoczone twierdzenia Sądu Najwyższego zawarte w 
uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2007 r., I CNP 71/06 są oczywiście trafne, tyle 
tylko, że nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Sąd Apelacyjny nie oparł 

 
4 
bowiem swojego rozstrzygnięcia na tej podstawie, że postanowienie o odrzuceniu 
apelacji się uprawomocniło i tym samym nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu. 
Prawdą jest, że Sąd Apelacyjny nie odniósł się do faktu dołączenia odpisów 
apelacji już do wniosku o przywrócenie terminu. Należy jednak zauważyć, że ta 
czynność powoda jest bez znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia. Wynika to 
z faktu, że koniecznym było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia 
apelacji, a nie samo złożenie odpisów apelacji. 
Postępowanie cywilne stawia wymogi formalne, od spełnienia których zależy 
prawidłowość czy istnienie czynności procesowych. Większe wymogi stawiane są 
pełnomocnikom fachowym, a więc podmiotom wykonującym zawód zaufania 
publicznego. Nie można wbrew jednoznacznej treści wniosku przyjmować, że pismo 
zatytułowane „wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty podstawowej od 
apelacji” z uwagi tylko na zawarcie dodatkowego wniosku o nadanie dalszego biegu 
apelacji i dołączenie 3 jej odpisów stanowi wniosek o przywrócenie terminu do 
wniesienia apelacji. Od pełnomocnika fachowego należy wymagać jednoznacznych i 
precyzyjnych wypowiedzi procesowych. Samo dołączenie apelacji w sytuacji, gdy 
wcześniej postanowieniem prawomocnym sąd ją odrzucił, nie może być traktowane jako 
skuteczne ponowne wniesienie tego środka. 
Za bez znaczenia należy uznać wypowiedzi dotyczące konkurencyjności wniosku 
o przywrócenie terminu i zażalenia na postanowienie. Słuszne wywody pełnomocnika 
nie odnoszą się w tym wypadku do rozpoznawanej sprawy. Nie chodzi bowiem o to, że 
strona miała kwestionować trafność rozstrzygnięcia przez wniesienie zażalenia na 
postanowienie o odrzuceniu apelacji. Jak zostało już powiedziane, winna była wnieść 
wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, którego tylko jednym 
z warunków skuteczności jest należyte opłacenie. 
Trafnie zatem uznał Sąd Apelacyjny, że wadliwe było postanowienie Sądu 
Okręgowego przywracające termin do wniesienia opłaty podstawowej. To wadliwe 
orzeczenie nie mogło wiązać Sądu Apelacyjnego. Skoro zatem prawomocne stało się 
postanowienie o odrzuceniu apelacji z dnia 7 września 2007 r. (którego strona nie 
zaskarżyła), anulowane zostały skutki procesowe wynikające z jego wniesienia. 
Możnaby rozważać, czy w otwartym terminie do wniesienia apelacji strona mogła 
ponownie wnieść apelację prawidłowo opłaconą, czy też jej uprawnienie w tym 
przedmiocie zostało wyczerpane. W sprawie jednak termin do wniesienia apelacji 
upłynął, nigdy nie został przywrócony, a wniosek o jego przywrócenie nie był złożony. 

 
5 
Jeżeli zatem skarżący traktował odpisy apelacji złożone po przywróceniu terminu do 
wniesienia opłaty jako ponowne wniesienie apelacji, to nastąpiło to z ewidentnym 
uchybieniem terminu, czego konsekwencją było prawidłowe odrzucenie spóźnionego 
środka zaskarżenia. 
Z tych względów, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c., 
orzeczono jak w sentencji.