V CZ 43/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki na postanowienie sądu apelacyjnego o zasądzeniu kosztów postępowania, uznając, że zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia automatycznie od obowiązku zwrotu kosztów stronie przeciwnej, a sytuacja materialna powódki nie uzasadnia zastosowania art. 102 k.p.c.
Powódka zaskarżyła postanowienie sądu apelacyjnego o zasądzeniu od niej kosztów postępowania apelacyjnego na rzecz pozwanego, argumentując naruszeniem art. 102 k.p.c. Powódka powoływała się na swoją trudną sytuację materialną oraz specyfikę dochodzonego roszczenia. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, wyjaśniając, że zwolnienie od kosztów sądowych nie uchyla odpowiedzialności za wynik sporu i nie zwalnia automatycznie z obowiązku zwrotu kosztów stronie przeciwnej. Sąd uznał, że stan majątkowy powódki nie stanowił wypadku szczególnie uzasadnionego w rozumieniu art. 102 k.p.c., a podjęcie ryzyka dalszej walki procesowej nie usprawiedliwia przerzucenia kosztów na przeciwnika.
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r. oddalił apelację powódki P.G. od wyroku Sądu Okręgowego w G. oraz zasądził od niej na rzecz pozwanego M.K. 2.700 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach, Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że powódka korzystała z całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, co jednak nie zwalniało jej automatycznie od obowiązku zwrócenia kosztów stronie przeciwnej. Sąd uznał, że nie zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c. Powódka wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez obciążenie jej kosztami procesu, mimo istnienia szczególnych okoliczności. Sąd Najwyższy zważył, że argumentacja powódki dotycząca trudnej sytuacji materialnej i specyfiki roszczenia nie jest trafna. Zwolnienie od kosztów sądowych, zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nie uchyla odpowiedzialności za wynik sporu w stosunku do przeciwnika procesowego. Sąd może uwolnić stronę od obowiązku zwrotu kosztów na podstawie art. 102 k.p.c. jedynie w wypadku szczególnie uzasadnionym. Sąd Najwyższy uznał, że stan majątkowy powódki nie uzasadniał zastosowania art. 102 k.p.c., a podjęcie ryzyka dalszej walki procesowej nie usprawiedliwia przerzucenia kosztów postępowania odwoławczego na pozwanego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki na podstawie art. 394[1] § 3 w zw. z art. 398[14] k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zwolnienie od kosztów sądowych nie uchyla automatycznie odpowiedzialności za wynik sporu w stosunku do przeciwnika procesowego.
Uzasadnienie
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych jednoznacznie stanowi, że zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony z obowiązku zwrotu kosztów stronie przeciwnej. Sąd może odstąpić od obciążenia strony kosztami na podstawie art. 102 k.p.c. jedynie w wypadku szczególnie uzasadnionym, a sama trudna sytuacja materialna lub specyfika roszczenia zazwyczaj nie są wystarczające.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddala zażalenie
Strona wygrywająca
M.K.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P.G. | osoba_fizyczna | powódka |
| M.K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może w "wypadku szczególnie uzasadnionym" odstąpić od obciążenia strony kosztami procesu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca spór zwraca koszty procesowe stronie wygrywającej.
u.k.s.c. art. 108
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwolnienie od kosztów sądowych nie uchyla odpowiedzialności za wynik sporu w stosunku do przeciwnika procesowego.
k.p.c. art. 394[1] § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia zażalenia.
k.p.c. art. 398[14]
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia zażalenia w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia z obowiązku zwrotu kosztów stronie przeciwnej. Trudna sytuacja materialna i specyfika roszczenia nie stanowią wystarczających podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. Podjęcie ryzyka dalszej walki procesowej nie usprawiedliwia przerzucenia kosztów na przeciwnika.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez obciążenie powódki kosztami procesu mimo istnienia szczególnych okoliczności (trudna sytuacja materialna, specyfika roszczenia).
Godne uwagi sformułowania
zwolnienie to jednak [...] nie uchyla odpowiedzialności za wynik sporu w stosunku do przeciwnika procesowego wypadek szczególnie uzasadniony Podjęcie przez powódkę ryzyka dalszej walki procesowej nie usprawiedliwia przerzucenia na pozwanego poniesionych przez niego z tego powodu kosztów postępowania odwoławczego.
Skład orzekający
Iwona Koper
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Katarzyna Tyczka-Rote
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 102 k.p.c. w kontekście zwolnienia od kosztów sądowych oraz oceny \"wypadku szczególnie uzasadnionego\"."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i oceny okoliczności faktycznych przez sąd.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne zasady dotyczące kosztów sądowych i ich związku z art. 102 k.p.c., co jest istotne dla praktyków prawa, choć nie zawiera przełomowych wniosków.
“Czy zwolnienie z kosztów sądowych chroni przed obowiązkiem zapłaty na rzecz przeciwnika? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
koszty postępowania apelacyjnego: 2700 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V CZ 43/09 POSTANOWIENIE Dnia 10 września 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Iwona Koper (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) w sprawie z powództwa P.G. przeciwko M.K. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 września 2009 r., zażalenia powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego […] z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt [...], oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki P.G. od wyroku Sądu Okręgowego w G. oraz zasądził od niej na rzecz pozwanego M.K. 2.700 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach procesu za drugą instancje Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że powódka korzystała w toku postępowania z całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, co jednak nie zwalniało jej automatycznie od obowiązku zwrócenia kosztów stronie przeciwnej. W ocenie tego Sądu nie zachodziły szczególne okoliczności, uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c., w szczególności nie obligował do tego fakt nieobciążenia powódki kosztami procesu przez Sąd I instancji. W zażaleniu na powyższe postanowienie powódka zarzuciła naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez obciążenie jej kosztami procesu, pomimo że – zdaniem powódki – w sprawie występowały szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia na nią tego obowiązku. W konsekwencji wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zdaniem skarżącej, uwolnienie jej od konieczności zwrotu stronie przeciwnej kosztów postępowania apelacyjnego uzasadnia trudna sytuacja materialna oraz specyfika dochodzonego roszczenia, związana z zawikłaną sytuacją rodzinną dwóch córek powódki i pozwanego – zięcia powódki. Przytoczona argumentacja nie jest jednak trafna. Niewielkie dochody powódki i jej męża stały się przyczyną przyznania jej zwolnienia od kosztów sądowych i spowodowały, że prowadzenie procesu nie wiązało się dla powódki z koniecznością ponoszenia opłat i wydatków. Zwolnienie to jednak, jak jednoznacznie wynika z treści art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), nie uchyla odpowiedzialności za wynik sporu w stosunku do przeciwnika procesowego. Oznacza to, że przyczyny usprawiedliwiające ubieganie się przez stronę o zwolnienie od kosztów sądowych nie wystarczą, by wyłączyć 3 działanie ustanowionej w art. 98 § 1 k.p.c. reguły, że ten kto przegrał spór zwraca koszty procesu temu, czyje racje zostały uznane za słuszne. Sąd może uwolnić stronę od obowiązku zwrotu kosztów procesu na podstawie art. 102 k.p.c., jeśli stwierdzi, że zachodzi „wypadek szczególnie uzasadniony". Okoliczności, które uprawniają do zastosowania tego przepisu, ocenia sąd, dysponujący w tym zakresie swobodą. W rozpatrywanym wypadku skarżąca wskazuje, że za nieobciążaniem jej obowiązkiem zwrotu kosztów pozwanemu przemawia jej stan majątkowy oraz specyfika powództwa, o zasadności którego powódka jest subiektywnie przekonana. Stan majątkowy powódki, która ma stałe, choć nieduże dochody, nie uzasadnia jednak traktowania jej sytuacji, jako szczególnie uzasadnionej w rozumieniu art. 102 k.p.c. Natomiast specyfika okoliczności rodzinnych, które skłoniły powódkę do wystąpienia z powództwem w niniejszej sprawie, uprawniała Sąd pierwszej instancji do zastosowania art. 102 k.p.c. Jednak rozstrzygnięcie tego Sądu i jego uzasadnienie umożliwiło powódce, a przynajmniej jej fachowemu pełnomocnikowi procesowemu ocenę obiektywnej trafności subiektywnych odczuć powódki. Podjęcie przez powódkę ryzyka dalszej walki procesowej nie usprawiedliwia przerzucenia na pozwanego poniesionych przez niego z tego powodu kosztów postępowania odwoławczego. Z przedstawionych przyczyn zażalenie powódki nie mogło zostać uwzględnione i podlegało oddaleniu na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c. jz
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI