V CZ 41/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o zezwolenie na umieszczenie H. S., 92-letniej osoby z problemami zdrowotnymi (somatycznymi i psychicznymi, w tym zaburzeniami urojeniowymi), w domu pomocy społecznej bez jej zgody. Sąd Rejonowy oddalił wniosek, uznając, że mimo chorób, H. S. ma zapewnioną opiekę ze strony rodziny i nie zachodzi potrzeba umieszczenia jej w DPS. Sąd Rejonowy nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego psychiatry ani z zeznań uczestniczki, powołując się na postawę jej córki, która utrudniała kontakt i badania. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację wnioskodawcy, uchylił postanowienie Sądu Rejonowego, wskazując na naruszenie przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, które nakazują uzyskanie opinii psychiatrycznej w takich sprawach. Sąd Okręgowy uznał, że postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone w całości. Uczestniczka wniosła zażalenie, argumentując, że dowód z jej zeznań jest niemożliwy do przeprowadzenia, a inne dowody wystarczają do ustalenia stanu faktycznego. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego. Podkreślił, że w sprawach opiekuńczych, zwłaszcza dotyczących ingerencji w sferę wolności, sąd musi aktywnie wyjaśniać przesłanki takiej ingerencji. Wskazał, że opinia psychiatryczna jest dowodem obligatoryjnym w sprawach o umieszczenie w DPS i stanowi podstawę do oceny innych dowodów, w tym zeznań uczestnika. Stwierdził, że zaniechanie przeprowadzenia tego dowodu przez Sąd Rejonowy uzasadniało zastosowanie art. 386 § 4 k.p.c. (konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKonstytutywny charakter dowodu z opinii psychiatrycznej w sprawach o umieszczenie w DPS oraz obowiązek aktywnego działania sądu w sprawach opiekuńczych.
Dotyczy specyficznej kategorii spraw opiekuńczych i wymogów dowodowych w nich obowiązujących.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sprawie o umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej bez jej zgody, sąd jest zobowiązany do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychiatry, nawet jeśli strona utrudnia jego przeprowadzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest zobowiązany do uzyskania opinii jednego lub kilku lekarzy psychiatrów przed wydaniem postanowienia co do istoty sprawy w sprawach o nakazanie przyjęcia do domu opieki.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że opinia psychiatryczna jest dowodem obligatoryjnym w sprawach o umieszczenie w DPS i stanowi podstawę do oceny innych dowodów, w tym zeznań uczestnika. Zaniechanie przeprowadzenia tego dowodu uzasadnia uchylenie orzeczenia na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.
Czy zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań uczestniczki postępowania, która nie wyraża na to zgody, może stanowić podstawę do uchylenia postanowienia sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli sąd pierwszej instancji nie przeprowadził dowodu z zeznań uczestniczki, a miał taki obowiązek, może to stanowić podstawę do uchylenia orzeczenia, zwłaszcza gdy brak kontaktu z uczestnikiem uniemożliwia ocenę jego sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że brak kontaktu z uczestniczką i nieprzeprowadzenie dowodu z jej zeznań, uniemożliwiło sądowi wypracowanie poglądu co do jej sytuacji i potrzeb. W połączeniu z brakiem opinii psychiatrycznej, stanowiło to podstawę do zastosowania art. 386 § 4 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. Sp. z o.o. w W. | spółka | wnioskodawca |
| H. S. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
Przepisy (10)
Główne
u.z.p. art. 38 § 1
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Określa przesłanki decydujące o przyjęciu osoby do domu pomocy społecznej.
u.z.p. art. 39 § 1
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Upoważnia organ do wystąpienia o orzeczenie przez sąd przyjęcia osoby do domu pomocy społecznej, gdy przesłanki z art. 38 są spełnione, a osoba lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyraża zgody.
u.z.p. art. 46 § 2
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Sąd jest zobowiązany uzyskać opinię jednego lub kilku lekarzy psychiatrów w sprawach o nakazanie przyjęcia do domu opieki.
u.z.p. art. 46 § 3
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego
Dowód z opinii psychiatrycznej jest podstawowy w sprawie o umieszczenie w DPS.
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka wydania orzeczenia kasatoryjnego – konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
Pomocnicze
k.p.c. art. 235 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przeprowadzania dowodów w postępowaniu cywilnym.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów k.p.c. do postępowań nieprocesowych.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zażalenia na postanowienia.
k.p.c. art. 394 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zażalenia na postanowienia uchylające postanowienie wpadkowe.
k.p.c. art. 394 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zażalenia do Sądu Najwyższego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaniechanie przeprowadzenia obligatoryjnego dowodu z opinii biegłego psychiatry stanowi podstawę do zastosowania art. 386 § 4 k.p.c. • W sprawach opiekuńczych sąd musi aktywnie wyjaśniać przesłanki ingerencji w sferę praw i wolności osoby. • Opinia psychiatryczna jest dowodem podstawowym w sprawie o umieszczenie w DPS.
Odrzucone argumenty
Dowód z zeznań uczestniczki nie jest możliwy do przeprowadzenia bez jej woli. • Okoliczności dotyczące zaburzeń psychicznych i potrzeby pomocy zostały wykazane innymi środkami dowodowymi.
Godne uwagi sformułowania
aktywność sądu nie może ograniczać się do oceny tylko dostarczonego mu materiału dowodowego, lecz musi zmierzać do wyjaśnienia przede wszystkim przesłanek usprawiedliwiających w świetle ustawy ingerencję w sferę praw i wolności osoby, której postępowanie dotyczy. • Dowód ten uznać trzeba za podstawowy w sprawie, gdyż na podstawie jego wyników można wnioskować o tym, w jaki sposób należy ocenić na przykład zeznania składane przez uczestnika postępowania...
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący
Marta Romańska
sprawozdawca
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Konstytutywny charakter dowodu z opinii psychiatrycznej w sprawach o umieszczenie w DPS oraz obowiązek aktywnego działania sądu w sprawach opiekuńczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej kategorii spraw opiekuńczych i wymogów dowodowych w nich obowiązujących.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy trudnego dylematu między autonomią osoby starszej a potrzebą zapewnienia jej bezpieczeństwa i opieki, a także pokazuje, jak ważne są formalne wymogi dowodowe w sądzie.
“Czy można umieścić osobę w domu pomocy społecznej wbrew jej woli? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe wymogi dowodowe.”
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.