III CZ 23/24
Podsumowanie
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, uznając je za błędnie oparte na przesłance nierozpoznania istoty sprawy.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie na wyrok Sądu Apelacyjnego, który uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd Najwyższy, opierając się na swojej utrwalonej praktyce, stwierdził, że ocena zasadności uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji powinna mieć charakter formalny i skupiać się na przesłankach z art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. W tej sprawie Sąd Apelacyjny błędnie zastosował art. 386 § 4 k.p.c., gdyż nierozpoznanie istoty sprawy nie jest równoznaczne z nieprawidłową wykładnią prawa materialnego czy potrzebą poczynienia dodatkowych ustaleń faktycznych.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie P. spółki akcyjnej w W. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 12 października 2023 r., który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd Najwyższy przypomniał, że zażalenie na orzeczenie kasatoryjne ma na celu jedynie formalną kontrolę, czy zostało ono prawidłowo oparte na przesłankach z art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Apelacyjny wskazał jako przyczynę uchylenia nierozpoznanie istoty sprawy. Sąd Najwyższy podkreślił, że nierozpoznanie istoty sprawy polega na wydaniu orzeczenia, które nie odnosi się do przedmiotu sprawy, lub zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania z powodu bezpodstawnego przyjęcia wystąpienia przesłanki unicestwiającej roszczenie. Sąd Najwyższy zaznaczył, że potrzeba poczynienia nowych ustaleń faktycznych lub odmienna ocena prawna nie świadczą o nierozpoznaniu istoty sprawy. W tej konkretnej sprawie, wytykane przez Sąd Apelacyjny uchybienia Sądu Okręgowego dotyczyły nieprawidłowej wykładni prawa materialnego, co nie jest równoznaczne z nierozpoznaniem istoty sprawy. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, kontrola ta ma charakter formalny i dotyczy jedynie tego, czy orzeczenie kasatoryjne zostało prawidłowo oparte na przesłankach z art. 386 § 2 lub 4 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie zażaleniowe w przypadku orzeczeń kasatoryjnych ma na celu formalną weryfikację zastosowania przez sąd drugiej instancji przesłanek uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji, a nie merytoryczną ocenę rozstrzygnięcia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku
Strona wygrywająca
P. spółka akcyjna w W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. spółki akcyjnej w W. | spółka | wnioskodawca |
| T. spółki akcyjnej w W. | spółka | powód |
| P. spółce akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nierozpoznanie istoty sprawy jest wadliwością rozstrzygnięcia polegającą na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź zaniechaniu zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia, iż wystąpiła przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie przewidziane w tym przepisie ma na celu jedynie skontrolowanie przez Sąd Najwyższy, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji zostało prawidłowo oparte na jednej z przesłanek przewidzianych w art. 386 § 2 lub 4 k.p.c.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna uchylenia zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zażalenie zarzuca naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. przez przyjęcie, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Kontrola Sądu Najwyższego nad orzeczeniem kasatoryjnym sądu drugiej instancji ma charakter formalny i dotyczy jedynie przesłanek z art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. Nierozpoznanie istoty sprawy nie jest równoznaczne z nieprawidłową wykładnią prawa materialnego ani potrzebą poczynienia dodatkowych ustaleń faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
zażalenie [...] ma na celu jedynie skontrolowanie przez Sąd Najwyższy, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji [...] zostało prawidłowo oparte na jednej z przesłanek przewidzianych w art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. Dokonywana ocena powinna mieć zatem charakter formalny, skupiać się wyłącznie na ustanowionych w powyższych przepisach przesłankach uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. jest wadliwością rozstrzygnięcia polegającą na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź zaniechaniu zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia, iż wystąpiła przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. o nierozpoznaniu istoty sprawy nie świadczy potrzeba poczynienia nowych ustaleń co do okoliczności faktycznych sprawy, choćby decydujących z punktu widzenia kierunku jej rozstrzygnięcia.
Skład orzekający
Roman Trzaskowski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania art. 386 § 4 k.p.c. i zakresu kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zażalenia na wyrok kasatoryjny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne zagadnienie procesowe dotyczące granic kontroli Sądu Najwyższego nad orzeczeniami sądów niższych instancji, co jest kluczowe dla praktyków prawa procesowego.
“Kiedy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok? Sąd Najwyższy precyzuje granice kontroli.”
Sektor
inne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN III CZ 23/24 POSTANOWIENIE 14 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Roman Trzaskowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 14 marca 2024 r. w Warszawie zażalenia P. spółki akcyjnej w W. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 12 października 2023 r., VII AGa 874/22, w sprawie z powództwa T. spółki akcyjnej w W. przeciwko P. spółce akcyjnej w W. o zapłatę, uchyla zaskarżony wyrok, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Wyrokiem z 12 października 2023 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w następstwie apelacji powoda T. S.A. w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 25 marca 2022 r., uchylił zaskarżony wyrok częściowo, tj. w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punktach pierwszym i drugim w części dotyczącej powoda T. S.A. w W. i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Zdaniem Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż skala nieprawidłowości w zakresie wykładni oświadczeń woli złożonych przez strony, kreujących wiążący je stosunek prawny, jest tak daleko idąca, że skutkuje uznaniem, iż Sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania. Tylko formalnie wyrok odnosi się do zgłoszonego żądania, oparty został natomiast na ustaleniach i ocenach prawnych, które w szczątkowym i dalece niewystarczającym zakresie wyczerpują przedmiot sprawy. Sąd Okręgowy wydał wprawdzie rozstrzygnięcie o zgłoszonych roszczeniach, ale rozstrzygnięcie to nie ma ani wystarczającej podstawy faktycznej, ani nie wynika z poddającej się kontroli instancyjnej oceny prawnej. W zażaleniu pozwany zarzucił naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. przez przyjęcie, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że zażalenie przewidziane w art. 394 1 § 1 1 k.p.c. ma na celu jedynie skontrolowanie przez Sąd Najwyższy, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji, przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, zostało prawidłowo oparte na jednej z przesłanek przewidzianych w art. 386 § 2 lub 4 k.p.c., a więc czy powołana przez sąd drugiej instancji przyczyna uchylenia odpowiada wskazanej w uzasadnieniu podstawie ustawowej i czy rzeczywiście wystąpiła w sprawie. Dokonywana ocena powinna mieć zatem charakter formalny, skupiać się wyłącznie na ustanowionych w powyższych przepisach przesłankach uchylenia orzeczenia sądu pierwszej instancji i nie może wkraczać nie tylko w ocenę merytorycznego stanowiska sądu drugiej instancji w kwestii materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia, lecz także w ocenę prawidłowości zastosowania przez ten sąd innych przepisów prawa procesowego, nie związanych bezpośrednio ze wskazaną przyczyną uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2012 r. IV CZ 147/12, OSNC 2013, Nr 3, poz. 41; z 29 października 2015 r., I CZ 92/15, niepubl. i z 7 kwietnia 2016 r. II CZ 6/16, niepubl.). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Apelacyjny jako przyczynę uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wskazał nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Sąd Najwyższy wskazywał wielokrotnie, że nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. jest wadliwością rozstrzygnięcia polegającą na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź zaniechaniu zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia, iż wystąpiła przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 23 września 1998 r. II CKN 897/97, OSNC 1999, Nr 1, poz. 22; z 12 lutego 2002 r. I CKN 486/00, OSP 2003, z. 3, poz. 36; z 19 czerwca 2013 r., I CSK 156/13, OSNC-ZD 2014/3/57; z 25 czerwca 2015 r., V CZ 35/15, niepubl. i z 7 kwietnia 2016 r., II CZ 6/16, niepubl.). Sąd Najwyższy wyjaśnił już również, że o nierozpoznaniu istoty sprawy nie świadczy potrzeba poczynienia nowych ustaleń co do okoliczności faktycznych sprawy, choćby decydujących z punktu widzenia kierunku jej rozstrzygnięcia. Dokonanie przez sąd drugiej instancji odmiennej oceny prawnej i związana z tym potrzeba poczynienia dodatkowych ustaleń faktycznych nie upoważnia więc co do zasady do zarzucenia sądowi pierwszej instancji nierozpoznania istoty sprawy, a wskazuje jedynie, że istota sprawy nie została rozpoznana prawidłowo (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 2016 r., II CZ 113/16, z dnia 20 stycznia 2017 r., I CZ 1/17, z dnia 26 czerwca 2020 r., V CZ 25/20 i z dnia 26 lutego 2021 r., I CZ 88/20, wszystkie niepubl.). Wytykane przez Sąd Apelacyjny uchybienia Sądu Okręgowego wskazują, że Sąd pierwszej instancji rozpoznał dochodzone roszczenie w sposób, który Sąd odwoławczy uważa za nieprawidłowy. Także podniesiona przez ten Sąd kwestia wykładni oświadczeń woli stron dotyczy prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Niedostateczna i nieprawidłowa – w ocenie Sądu Apelacyjnego - wykładnia łączącej strony umowy dokonana przez Sąd Okręgowy nie jest równoznaczna z nierozpoznaniem istoty sprawy, a dokonanie tej wykładni w sposób - zdaniem Sądu odwoławczego – prawidłowy należało, zgodnie z obowiązującym modelem apelacji pełnej, do obowiązków Sądu Apelacyjnego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 lutego 2017 r., I CZ 27/17, niepubl.). Wydania wyroku kasatoryjnego nie uzasadniała również stwierdzona przez Sąd Apelacyjny potrzeba poczynienia dodatkowych ustaleń faktycznych czy też przeprowadzenia w sprawie dodatkowych dowodów, skoro w sprawie nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, konieczność zaś poczynienia ustaleń faktycznych nie uzasadnia wniosku, że to Sąd Apelacyjny dokonywałby po raz pierwszy lub ponownie wszystkich ustaleń faktycznych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2021 r., V CZ 66/20, niepubl.). Z tych względów, na podstawie art. 398 15 § 1 w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c. oraz art. 108 § 2 w związku z art. 398 21 i art. 394 1 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. [SOP] (r.g.)
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę