V CZ 36/13

Sygn. akt V CZ 36/13 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 28 sierpnia 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) 
SSN Jan Górowski (sprawozdawca) 
SSN Antoni Górski 
 
 
w sprawie z powództwa W. B., małoletniego K. B.  
i małoletniego A. B., zastępowanych przez matkę W. B. 
przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w W. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 28 sierpnia 2013 r., 
zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 22 kwietnia 2013 r.,  
 
 
 
odrzuca zażalenie w części dotyczącej postanowienia z dnia 
26 marca 2013 r. i w pozostałym zakresie zażalenie oddala. 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2013 r. odrzucił skargę 
kasacyjną powodów W. B., K. B. i A. B. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 15 
listopada 2012 r. jako nieopłaconą w terminie. 
W zażaleniu na to postanowienie i na postanowienie z dnia 26 marca 2013 r. 
skarżący zarzucili naruszenie art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych i wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie w dalszej 
części powodów od opłaty od skargi kasacyjnej, ewentualnie uchylenie 
zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi drugiej instancji do 
ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z treścią art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2010, Nr 90, poz. 594), w razie 
prawomocnego 
oddalenia 
wniosku 
o 
zwolnienie 
od 
kosztów 
sądowych, 
przewodniczący wzywa stronę do opłacenia złożonego pisma, na  podstawie art. 
130 k.p.c., a zatem strona obowiązana jest uiścić opłatę dopiero na wezwanie 
przewodniczącego. 
Jednakże treść art. 112 ust. 3 tej ustawy wskazuje, że przepisu ust. 2 
nie  stosuje się, jeżeli pismo podlegające opłacie stałej lub stosunkowej 
zostało wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego. 
W takim przypadku, jeżeli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony 
przed upływem terminu do opłacenia pisma został oddalony, tygodniowy termin 
do opłacenia pisma biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia; jeżeli 
jednak  o zwolnieniu od kosztów sądowych orzekał sąd pierwszej instancji, a strona 
wniosła zażalenie 
w 
przepisanym 
terminie, 
termin 
do 
opłacenia 
pisma 
biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia oddalającego zażalenie, a jeżeli 
postanowienie sądu drugiej instancji zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od 
dnia jego ogłoszenia. 

 
3 
W rozpoznawanej sprawie postanowienie w przedmiocie  częściowego 
zwolnienia od opłaty od skargi kasacyjnej zostało wydane przez sąd drugiej 
instancji i nie podlegało zaskarżeniu do Sądu Najwyższego a nawet gdyby 
podlegało zaskarżeniu zostało wniesione po terminie. Należy podkreślić, 
że możliwość zaskarżenia do Sądu Najwyższego orzeczeń sądu drugiej instancji 
dotyczy jedynie tych rozstrzygnięć, które zostały wymienione w art. 3941 k.p.c., 
a postanowienie sądu drugiej instancji o częściowym zwolnieniu od kosztów 
sądowych nie mieści się w ramach tego przepisu (por. m.in. postanowienia: 
z 16 lipca 2008 r., II CZ 40/08, niepubl. oraz z 3 marca 2000 r., III CZ 192/99, 
niepubl. z 23 marca 2011 r. V CZ 4/11 niepubl.). 
Z tych względów zażalenie w tym zakresie podlegało odrzuceniu, jako 
niedopuszczalne (art. 370 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c.). 
Skarżąca 
podniosła 
w 
zażaleniu 
zarzuty 
przeciwko 
prawidłowości 
postanowienia z dnia 26 marca 2013 r., odmawiającego jej zwolnienia od opłaty od 
skargi kasacyjnej w całości i wniosła o dokonanie kontroli prawidłowości tego, 
niezaskarżalnego odrębnie postanowienia, co jest dopuszczalne na podstawie art. 
3941 § 3 k.p.c. w  zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 380 k.p.c. 
Zestawienie zobowiązań skarżącej i jej wydatków prowadzi do wniosku, 
że z posiadanych środków (wypłaconych przez ubezpieczyciela) była w stanie 
wygospodarować potrzebną sumę na pokrycie opłaty od skargi kasacyjnej  i to 
uszczuplenie nie wpłynie radykalnie na sytuację finansową rodziny. 
Z tych względów trzeba przyjąć, że Sąd zasadnie zwolnił skarżącą  od opłaty 
od skargi kasacyjnej w części tj. powódka W. B. reprezentowana przez 
zawodowego pełnomocnika w niniejszej sprawie została zwolniona od obowiązku 
uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej ponad kwotę 2500 zł, małoletni K. B. ponad 
kwotę 1500 zł, a A. B. ponad kwotę 1000 zł. 
Wobec częściowego oddalenia wniosku zobowiązana była zatem z mocy 
ustawy do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej w terminie tygodniowym od dnia 
doręczenia postanowienia Sądu Apelacyjnego tj. od dnia 29 marca 2013 r., czego 
nie dopełniła. Tygodniowy termin do opłacenia skargi upłynął w dniu 5 kwietnia 
2013 r., zaś należne opłaty powodowie uiścili w dniu 8 kwietnia 2013 r.  

 
4 
Podkreślić należy, że ustawodawca w art. 112 u.k.s.c. nie ograniczył 
zastosowania normy w nim wyrażonej od całkowitego albo częściowego oddalenia 
wniosku o  zwolnienie od kosztów sądowych. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że szczególna 
regulacja zawarta w art. 112 ust. 3 u.k.s.c. dotyczy zarówno oddalenia wniosku 
o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, jak i w części (zob. postanowienia 
Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZ 70/10, niepubl., z dnia 
23 marca 2011 r., V CZ 116/10, niepubl., z dnia 2 czerwca 2011 r., I CZ 51/11, 
niepubl., z dnia 6 lipca 2011 r., I CZ 72/11, niepubl., z dnia 28 września 2011 r., 
I CZ 86/11, niepubl., z dnia 9 listopada 2011 r., II CZ 88/11, niepubl. i z dnia 
9 listopada 2011 r., II CZ 100/11, niepubl.). 
Ponadto, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 czerwca 
2011 r. (I CZ 51/11, nie publ.) za takim rozumieniem art. 112 ust. 3 u.k.s.c. 
przemawia cel jego ustanowienia, aktualny także w razie częściowego oddalenia 
wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, polegający na przyspieszeniu 
postępowań sądowych oraz odciążeniu sądów od dokonywania czynności 
związanych 
z 
wzywaniem stron reprezentowanych przez profesjonalnych 
pełnomocników o uiszczenie opłat sądowych w sytuacji, gdy konieczność 
uiszczenia opłaty i jej wysokość wynika jednoznacznie z przepisów u.k.s.c. oraz 
orzeczeń sądów w przedmiocie złożonego przez stronę wniosku o zwolnienie od 
kosztów sądowych. 
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny zasadnie odrzucił skargę kasacyjną 
powodów jako nieopłaconą, co skutkuje oddalaniem zażalenia jako bezzasadnego, 
na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c.