V CZ 33/10

Sygn. akt V CZ 33/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 20 maja 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) 
SSN Antoni Górski (sprawozdawca) 
SSN Hubert Wrzeszcz 
 
w sprawie ze skargi Z. K. 
o wznowienie postępowania 
zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego 
z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt I ACa (…) 
w sprawie z wniosku Prokuratury Okręgowej w B. 
przy uczestnictwie Z. K. 
o ubezwłasnowolnienie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 maja 2010 r., 
zażalenia Z. K. na postanowienie Sądu Apelacyjnego 
z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I ACa (…), 
 
1. 
oddala zażalenie; 
2. 
przyznaje adw. W. G. z kasy Sądu Apelacyjnego kwotę 240 (dwieście 
czterdzieści) zł wraz z 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej uczestnikowi w postępowaniu zażaleniowym. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 6 stycznia 2010 r. Sąd Apelacyjny odrzucił jako 
niedopuszczalną skargę uczestnika Z. K. o wznowienie postępowania w sprawie z 

 
2 
wniosku 
Prokuratora 
Okręgowego 
w 
B. 
o ubezwłasnowolnienie 
zakończonej 
prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 19 grudnia 2008 r. 
Zdaniem Sądu Apelacyjnego z treści uzasadnienia wniesionej skargi nie wynika, 
iż zachodzi wskazana przez skarżącego podstawa wznowienia z art. 401 pkt 2 k.p.c. tj. 
brak należytej reprezentacji. Przewidziana w tym przepisie podstawa wznowienia 
postępowania obejmuje przypadki, w których za osobę fizyczną nie działał 
przedstawiciel ustawowy lub osoba działająca w tym charakterze nie miała w 
rzeczywistości do tego umocowania, albo za stronę działał pełnomocnik, który nie był 
należycie reprezentowany. Nie stanowią natomiast przyczyny nieważności w rozumieniu 
art. 401 pkt 2 k.p.c. ewentualne zaniedbania pełnomocnika strony, na które w skardze 
powoływał się uczestnik. 
Na powyższe postanowienie zażalenie złożył uczestnik Z. K. zaskarżając je w 
całości i wnosząc o uchylenie. Zarzucił naruszenie art. 410 k.p.c. z związku z art. 13 § 2 
k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Jak trafnie wskazał Sąd Apelacyjny sformułowanie podstawy wznowienia 
w sposób odpowiadający przepisom art. 401-404 k.p.c. nie oznacza oparcia skargi na 
ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że 
podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, nie oparta na ustawowej podstawie 
wznowienia, podlega odrzuceniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 
października 1999 r., II UKN 174/99, OSNP 2001, nr 4, poz. 133). 
Wznowienie postępowania ze względu na brak należytej reprezentacji strony 
występuje wtedy, gdy zaistniały uchybienia procesowe uniemożliwiające jej rzeczywistą 
obronę. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że przyjęcie, iż 
ustanowiony dla pozwanego pełnomocnik z urzędu nienależycie wykonywał swe 
obowiązki, nie stanowi podstawy wznowienia zawartej w art. 401 pkt 2 k.p.c. (por. 
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2003 r., II CZ 26/03, OSNC 2004, nr 
6, poz. 97, z dnia 24 kwietnia 2003 r., l CZ 27/03 i z dnia 16 czerwca 2004 r., l CZ 38/04 
niepubl., z dnia 13 lutego 2009 r., II CZ 93/08, niepubl.). 
Zważywszy jednak na okoliczności wskazane w skardze przez powoda, jako jej 
podstawa, należy przyjąć, odmiennie niż uczynił to Sąd Apelacyjny, że w istocie 
podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowi zarzut pozbawienia uczestnika 
możności działania w sprawie o ubezwłasnowolnienie, wskutek wadliwego wykonywania 
obowiązków przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika z urzędu. 

 
3 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nienależyte wykonanie 
obowiązków procesowych przez adwokata ustanowionego z urzędu nie może stanowić 
wskazanej w art. 401 pkt.2 k.p.c. podstawy wznowienia postępowania, polegającej na 
pozbawieniu strony możności działania (porównaj między innymi orzeczenia Sądu 
Najwyższego: z dnia 26 marca 2003 r. II CZ 26/03, OSNC 2004/6/95, z dnia 12 
października 2001 r. III AO 32/01, OSNAPiUS 2002/18/449, z dnia 9 czerwca 2000 r. I 
PKN 277/00, OSNAPiUS 2002/1/15, z dnia 23 kwietnia 2003 r. I CZ 27/03 niepubl., z 
dnia 10 października 2003 r. II CZ 90/03, niepubl., z dnia 24 lutego 2006 r. II CZ 1/06, 
niepubl.). 
Sąd Najwyższy we wskazanych orzeczeniach podkreślił, że działanie w procesie 
pełnomocnika jest działaniem samej strony, niezależnie od tego, czy chodzi o 
pełnomocnika z wyboru czy z urzędu (art. 95 § 2 k.c., art. 117 § 1 k.p.c. i art. 118 k.p.c.), 
a zatem strona ponosi konsekwencje zarówno prawidłowych, jak i wadliwych działań 
pełnomocnika. Stanowiące podstawę wznowienia postępowania z art. 401 pkt 2 k.p.c. 
pozbawienie strony możliwości działania musi nastąpić wskutek naruszenia przepisów 
prawa, jednak oczywiście nie przez samą stronę. Chodzi bowiem o naruszenie 
przepisów prawa niezależne od strony i niespowodowane przez nią samą. W zakres 
tego pojęcia nie może zatem wchodzić wadliwe działanie pełnomocnika procesowego 
strony, równoznaczne z jej działaniem w procesie. Takie działanie, jeżeli stanowi 
naruszenie przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (j.t: Dz. U. 
z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), może dawać podstawę do odpowiedzialności 
dyscyplinarnej i cywilnej adwokata, nie może jednak stanowić podstawy wznowienia 
postępowania. 
Podzielając to stanowisko, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z 
art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako nieuzasadnione. 
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd Najwyższy 
orzekł na podstawie § 19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 
2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa 
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze 
zm.).