V CZ 33/05

Sygn. akt V CZ 33/05 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 13 kwietnia 2005 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Lech Walentynowicz 
SSN Hubert Wrzeszcz 
 
w sprawie z powództwa A. J., D. J. i M. J. 
przeciwko J. S. i M. S. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 kwietnia 2005 r., 
zażalenia powodów na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 7 października 
2004 r., sygn. akt II Ca (…), 
 
oddala zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 7 października 2004 r. odrzucił, jako 
spóźnioną, apelację powodów A. J. i M. J. wniesioną w dniu 3 sierpnia 2004 r. od 
wyroku Sądu Rejonowego ogłoszonego w dniu 29 czerwca 2004 r., zaznaczając, że 
wniosek z dnia 30 czerwca 2004 r. o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku 
został złożony wyłącznie przez powódkę D. J. 
W zażaleniu powodowie zarzucając naruszenie art. 73 § 2 k.p.c. przez jego 
nieuwzględnienie przy ocenie skutków procesowych wniesionego przez powódkę 
wniosku z dnia 30 czerwca 2004 r., żądali zmiany zaskarżonego postanowienia przez 
„przyjęcie do rozpoznania apelacji powodów A. J. i M. J.” ewentualnie uchylenia 
zaskarżonego postanowienia „i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi 
Okręgowemu”. 

 
 
2 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie 
powodów 
oparte 
jest 
na 
założeniu, 
że 
powodów 
łączy 
współuczestnictwo materialne jednolite, a zatem – jak twierdzą skarżący – złożony przez 
powódkę w dniu 30 czerwca 2004 r. wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem 
odniósł skutek także wobec powodów A. J. i M. J. 
Ze współuczestnictwem jednolitym mamy do czynienia wtedy, gdy z istoty 
stosunku spornego lub z przepisu ustawy wynika, że wyrok ma niepodzielnie dotyczyć 
wszystkich współuczestników (art. 73 § 2 k.p.c.). Oznacza to, że wyrok wydany w 
sprawie z ich udziałem musi zawierać jednolite rozstrzygnięcie w stosunku do 
wszystkich współuczestników. W przypadku współuczestnictwa jednolitego, wyrażona w 
art. 73 § 1 k.p.c. zasada samodzielności działania współuczestników nie działa w 
stosunku 
do 
współuczestników 
jednolitych, 
bowiem 
konieczność 
jednolitego 
rozstrzygnięcia musi ograniczać ich samodzielność. Dlatego też czynności procesowe 
działających współuczestników skuteczne są wobec nie działających. Przykładowo - 
udzielenie odpowiedzi na pozew, czy też stawiennictwo na rozprawie i udział w niej 
jednego ze współuczestników jednolitych uniemożliwiać będzie wydanie wyroku 
zaocznego w stosunku do współuczestników nie działających w sprawie a wniesienie 
apelacji przez jednego ze współuczestników jednolitych spowoduje, że Sąd Apelacyjny 
rozpozna sprawę w stosunku do wszystkich współuczestników. Gdyby więc powodów 
łączyło współuczestnictwo jednolite, to apelacja wniesiona przez powódkę odniosłaby 
skutek w stosunku do A. J. i M. J. 
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest roszczenie o zapłatę kwoty 
15.600 zł tytułem zwrotu zadatku jaki powodowie wpłacili pozwanym, zawierając 
przedwstępna umowę sprzedaży lokalu mieszkalnego. Z żadnego przepisu prawa nie 
wynika, że w takiej sprawie zachodzi konieczność jednolitego rozstrzygnięcia. 
 Rozważenia wymagała zatem kwestia, czy istota spornego stosunku prawnego 
uzasadnia 
współuczestnictwo 
jednolite 
powodów. 
Konieczność 
jednolitego 
rozstrzygnięcia wypływająca z istoty spornego stosunku prawnego powinna pociągać za 
sobą konieczność współwystępowania podmiotów w sprawie, chyba że podmiotom tym 
przyznana została samodzielność działania. Wynika z tego, że współuczestnictwo 
jednolite, powstałe z istoty stosunku prawnego, obejmuje przypadki współuczestnictwa 
koniecznego (art. 72 § 2 k.p.c.). Czynne współuczestnictwo konieczne występuje 
niezmiernie rzadko, z reguły gdy przedmiotem żądania jest świadczenie niepodzielne. 
Przyjmuje się, że nie zachodzi ono, gdy przy silnej więzi wewnętrznej między 

 
 
3 
podmiotami skumulowanych podmiotowo stosunków prawnych istnieje przepis dający 
poszczególnym podmiotom prawo samodzielnego działania. Nie zachodzi więc 
współuczestnictwo konieczne po stronie powodowej, gdy powództwo wytoczone przez 
jednego z nich zmierza do zachowania wspólnego prawa współwłaścicieli (por. 
orzeczenia SN z dnia 20.X.1975 r., III CRN 288/75, OSNCP 1976, nr 10, poz. 211, z 
dnia 30.III.1962 r., 3 CR 237/62, OSNCP 1963, nr 2, poz. 48). 
Nie budzi wątpliwości, że z roszczeniem będącym przedmiotem sporu każdy z 
powodów może wystąpić osobno, dla zachowania bowiem legitymacji procesowej 
czynnej w sprawie przeciwko pozwanemu o zwrot zadatku nie ma konieczności 
łącznego występowania osób, które przekazały zadatek. Inaczej ocenić należałoby tę 
kwestię, gdyby powodowie wystąpili z powództwem o zobowiązanie pozwanych do 
zawarcia przyrzeczonej umowy sprzedaży, w takiej sytuacji zarówno po stronie 
powodowej, jak i pozwanej musieliby wystąpić wszyscy kontrahenci takiej umowy, a 
rozstrzygnięcie sprawy powinno dotyczyć niepodzielnie wszystkich współuczestników. 
Skoro powodów nie łączy współuczestnictwo jednolite czynność procesowa 
powódki w postaci złożonego wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku 
– wbrew twierdzeniu skarżących – nie mogła odnieść skutku wobec pozwanych. 
Apelacja powodów wniesiona z uchybieniem wymagań określonych w art. 369 k.p.c. 
podlegała więc odrzuceniu (art. 373 w zw. z art. 370 k.p.c.). 
Z przytoczonych względów należało orzec jak w sentencji (art. 3941 § 3 i art. 
39814 k.p.c. w zw. z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks 
postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. Nr 
13, poz. 98).