V CZ 32/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie sądu okręgowego uchylające postanowienie sądu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy spadkowej.
Wnioskodawczyni K. Ż. wniosła zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w B., które uchyliło postanowienie Sądu Rejonowego w B. w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po A. Ż. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie wezwano wszystkich spadkobierców. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podzielając stanowisko sądu okręgowego, że nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji uzasadnia uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sprawa dotyczyła zażalenia wnioskodawczyni K. Ż. na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 1 października 2015 r. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację uczestniczki T. G., uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 4 grudnia 2014 r. (którym stwierdzono nabycie spadku po A. Ż. przez T. G.) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uzasadnieniem było nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd Rejonowy, który zaniechał rozpoznania dziedziczenia przez dalszych zstępnych lub Gminę B., a także nieprawidłowe ustalenie kręgu uczestników postępowania. Wnioskodawczyni K. Ż. zarzuciła Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. poprzez błędne uznanie, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy oraz że potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 386 § 4 k.p.c. i utrwalone orzecznictwo, uznał, że uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania było uzasadnione, gdyż sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy spadkowej z powodu wadliwości postępowania, w tym nieprawidłowego ustalenia kręgu spadkobierców. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podkreślając, że postępowanie drugiej instancji nie może zastępować postępowania pierwszoinstancyjnego w tak istotnym zakresie, aby stać się postępowaniem jednoinstancyjnym.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w przypadkach określonych w art. 386 § 4 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, w tym nieprawidłowe ustalenie kręgu uczestników postępowania, uzasadnia zastosowanie art. 386 § 4 k.p.c. Podkreślono, że postępowanie drugiej instancji nie powinno zastępować postępowania pierwszoinstancyjnego w tak istotnym zakresie, aby stać się postępowaniem jednoinstancyjnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
uczestniczka T. G. (pośrednio)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Ż. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. Ż. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| A. Ż. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| T. G. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| Gmina B. | instytucja | uczestnik postępowania (potencjalny) |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zażalenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowania w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku stosuje się odpowiednio do postępowania o zabezpieczenie spadku i o sporządzenie spisu inwentarza.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zażalenia.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
§ 3 - Przepis dotyczący orzekania o kosztach w postępowaniu zażaleniowym.
Konstytucja art. 176
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarancja dwuinstancyjności postępowania sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji z powodu wadliwości postępowania, w tym nieprawidłowego ustalenia kręgu spadkobierców. Potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, co uzasadnia uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. poprzez błędne uznanie, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Zarzut błędnego uznania, że w związku z koniecznością odebrania nowego zapewnienia spadkowego i wezwania do udziału w sprawie innych uczestników występuje potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
Godne uwagi sformułowania
nie została rozpoznana istota sprawy nie zastępowało rozpatrywania sprawy przed pierwszą instancją w tak istotnym zakresie, że staje się postępowaniem jednoinstancyjnym Godziłoby to w zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący
Wojciech Katner
sprawozdawca
Barbara Myszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 386 § 4 k.p.c. w kontekście nierozpoznania istoty sprawy w postępowaniu spadkowym oraz zasady dwuinstancyjności postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwości postępowania pierwszoinstancyjnego w sprawie spadkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w postępowaniu spadkowym, jakim jest nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji, co jest istotne dla praktyków prawa spadkowego.
“Kiedy sąd pierwszej instancji "nie rozpoznaje istoty sprawy"? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady postępowania spadkowego.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V CZ 32/16 POSTANOWIENIE Dnia 27 lipca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Barbara Myszka w sprawie z wniosku M. Ż. i K. Ż. przy uczestnictwie […] o stwierdzenie nabycia spadku po A. Ż., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 lipca 2016 r., zażalenia wnioskodawczyni K. Ż. na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 1 października 2015 r., oddala zażalenie i pozostawia orzeczenie o kosztach postępowania wywołanego zażaleniem orzeczeniu kończącemu postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 1 października 2015 r. Sąd Okręgowy, po rozpoznaniu apelacji uczestniczki T. G. od postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 4 grudnia 2014 r. - którym stwierdzone zostało, że spadek po A. Ż. nabyła siostra T. G. w całości wprost oraz ustalił, że każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie – uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania apelacyjnego. Jako podstawa prawna orzeczenia powołany został art. 386 § 4 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. z uzasadnieniem, że wobec skutecznego uchylenia się przez apelującą uczestniczkę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku Sąd Rejonowy zaniechał rozpoznania istoty sprawy, czyli dziedziczenia dziadków spadkodawcy, względnie ich zstępnych, a w ostateczności Gminy B. Zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego wniósł pełnomocnik wnioskodawczyni K. Ż., zaskarżając je w całości i zarzucając Sądowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 386 § 4 k.p.c. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy oraz błędne uznanie, iż w związku z koniecznością odebrania nowego zapewnienia spadkowego i wezwania do udziału w sprawie innych uczestników występuje potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie wynagrodzenia za udzielenie wnioskodawczyni z urzędu nieopłaconej pomocy prawnej. Pełnomocnik uczestniczki T. G. wniósł o oddalenie zażalenia i o uwzględnienie kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym sprawę i zasądzenie od skarżącej kosztów wywołanych wniesieniem zażalenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c. sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Z ustaleń Sądu drugiej instancji wynika, że wobec zakresu wad popełnionych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, w którym między innymi nie zostali wezwani do udziału w sprawie wszyscy spadkobiercy, a więc nie został nawet prawidłowo ustalony krąg uczestników postępowania, nie została rozpoznana istota sprawy, a to uprawnia do zastosowania art. 386 § 4 k.p.c. Należy się z tym zgodzić. Przyznać również trzeba, że w takiej sytuacji trudno przewidzieć, jak rozległa okaże się potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego, które może przybrać cechy ponownego postępowania w całości w tym sensie, że w sprawie zachodzi potrzeba poczynienia po raz pierwszy niezbędnych ustaleń faktycznych. Stosowne wymagania w tym względzie wynikające z art. 386 § 4 k.p.c. należy tak intepretować, aby postępowanie przed sądem drugiej instancji nie zastępowało rozpatrywania sprawy przed pierwszą instancją w tak istotnym zakresie, że staje się postępowaniem jednoinstancyjnym. Godziłoby to w zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego, zagwarantowaną w art. 176 Konstytucji (zob. wśród wielu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2012 r., I CZ 139/12; z dnia 5 grudnia 2012 r,. I CZ 168/12; z dnia 25 kwietnia 2014 r., II CZ 117/13; z dnia 20 lutego 2015 r., V CZ 119/14; z dnia 26 marca 2015 r., V CZ 7/15 i z dnia 7 października 2015 r., I CZ 68/15, nie publ. i cyt. w nich dalsze orzeczenia). Nie ma więc racji pełnomocnik wnioskodawczyni, próbujący sprowadzić dalsze postępowanie tylko do odebrania oświadczenia od dziadków spadkodawcy. W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 398 14 w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c. orzec jak w postanowieniu . aj kc
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI