III CZ 71/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odrzucił zażalenie strony w sprawie stwierdzenia niezgodności z prawem orzeczenia z powodu braku reprezentacji przez adwokata lub radcę prawnego.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie R. M. na postanowienie Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim, które odrzuciło skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Sąd Rejonowy uznał, że skarga powinna być wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 87¹ k.p.c., podkreślił obowiązek zastępstwa przez adwokata lub radcę prawnego w postępowaniu przed SN, odrzucając zażalenie jako niedopuszczalne z powodu braku takiego pełnomocnika.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie R. M. na postanowienie Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 15 listopada 2023 r., sygn. akt I WSC 3/23, w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia. Sąd Rejonowy odrzucił skargę R. M. dotyczącą sprawy I Ns 364/01, wskazując na wymóg wniesienia skargi przez adwokata lub radcę prawnego, zgodnie z art. 87¹ w zw. z art. 424⁶ § 3 k.p.c. R. M. w swoim zażaleniu oświadczyła, że nie wnosiła skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem. Sąd Najwyższy przypomniał, że zgodnie z art. 394¹ § 1 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie odrzucające skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem. Podkreślono, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje przymus adwokacko-radcowski (art. 87¹ § 1 k.p.c.), który oznacza, że czynności strony lub pełnomocnika niebędącego adwokatem lub radcą prawnym są bezskuteczne. Wyjątki od tej zasady, określone w art. 87¹ § 2 k.p.c., nie miały zastosowania w tej sprawie. W związku z tym, zażalenie sporządzone i podpisane przez stronę nieposiadającą zdolności postulacyjnej przed Sądem Najwyższym zostało odrzucone jako niedopuszczalne, bez możliwości uzupełnienia braku formalnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje przymus adwokacko-radcowski, a czynności strony wnoszącej skargę osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika, są bezskuteczne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 87¹ § 1 k.p.c., który nakłada obowiązek zastępstwa przez adwokata lub radcę prawnego w postępowaniu przed SN. Brak takiego pełnomocnika skutkuje bezskutecznością czynności procesowych strony, a w przypadku środka odwoławczego, jakim jest zażalenie, prowadzi do jego odrzucenia jako niedopuszczalnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucenie zażalenia
Strona wygrywająca
Sąd Najwyższy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. M. | osoba_fizyczna | skarżący |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 87¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek zastępstwa stron przez adwokatów lub radców prawnych w postępowaniu przed Sądem Najwyższym; skutkiem jest bezskuteczność czynności strony lub pełnomocnika niebędącego adwokatem lub radcą prawnym.
k.p.c. art. 394¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje m.in. na postanowienie odrzucające skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 87¹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wyjątki od obowiązku zastępstwa przez adwokata lub radcę prawnego.
k.p.c. art. 424⁶ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wymóg reprezentacji przez adwokata lub radcę prawnego przy skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
k.p.c. art. 130 § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Ogólne regulacje dotyczące skutków niezachowania wymogów formalnych.
k.p.c. art. 397 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 373 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek reprezentacji przez adwokata lub radcę prawnego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Brak przesłanek do zastosowania wyjątków od przymusu adwokacko-radcowskiego.
Godne uwagi sformułowania
przymus adwokacko - radcowski zdolności postulacyjnej czynności procesowych osobiście bezskuteczne
Skład orzekający
Maciej Kowalski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłego stosowania przymusu adwokacko-radcowskiego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, w tym w sprawach o stwierdzenie niezgodności z prawem."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy strona nie korzysta z profesjonalnego pełnomocnika i nie zachodzą wyjątki przewidziane w art. 87¹ § 2 k.p.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie przypomina o fundamentalnej zasadzie postępowania przed Sądem Najwyższym, która może być pomijana przez strony, co prowadzi do odrzucenia ich środków odwoławczych.
“Wnosisz skargę do Sądu Najwyższego? Uważaj na przymus adwokacki, bo inaczej Twoje pismo trafi do kosza!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN III CZ 71/24 POSTANOWIENIE 29 października 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Maciej Kowalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 29 października 2025 r. w Warszawie zażalenia R. M. na postanowienie Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z 15 listopada 2023 r., I WSC 3/23, w sprawie ze skargi R. M. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim, odrzuca zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 15 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim odrzucił skargę R. M. o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia tam. Sądu wydanego w sprawie I Ns 364/01. Wskazał, że przedmiotowa skarga nie została wniesiona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, co jest konieczne w przypadku skargi składanej do Sądu Najwyższego (art. 87 1 w zw. z art. 424 6 § 3 k.p.c.). W osobiście wniesionym zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim R. M. oświadczyła, że nie wnosiła skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 394 1 § 1 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje m.in. na postanowienie sądu drugiej lub pierwszej instancji odrzucające skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Jak wynika z art. 87 1 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Ustanowiony w powołanym przepisie tzw. przymus adwokacko - radcowski dotyczy każdego postępowania przed Sądem Najwyższym i jego skutkiem jest odjęcie stronie zdolności do podejmowania czynności procesowych osobiście (zdolności postulacyjnej). Oznacza to, że czynności samej strony lub pełnomocnika niebędącego adwokatem lub radcą prawnym albo rzecznikiem patentowym są bezskuteczne (zob. postanowienie SN z 26 lutego 2025 r., III CZ 289/24). Wyjątek od powyższej zasady wprowadzono w art. 87 1 § 2 k.p.c., gdzie przewidziano, że przepisu § 1 nie stosuje się w postępowaniu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego oraz gdy stroną, jej organem, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną, jej organem lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a w sprawach własności intelektualnej rzecznik patentowy. W badanej sprawie R. M. nie wykazała, że należy do kategorii osób wymienionych w art. 87 1 § 2 k.p.c., a zatem brak jest podstaw do uznania, że przysługuje jej zdolność postulacyjna. Zażalenie sporządzone i podpisane przez stronę nie mającą zdolności postulacyjnej przed Sądem Najwyższym jest dotknięte brakiem formalnym nieusuwalnym, skutkującym odrzuceniem środka odwoławczego jako niedopuszczalnego, bez wzywania do uzupełniania tego braku i bez możliwości jego usunięcia przez pełnomocnika (zob. postanowienie SN z 28 marca 2025 r., III CZ 26/25). Skutki niezachowania przymusu adwokacko - radcowskiego normowanego przez art. 87 1 § 1 k.p.c. reguluje ogólnie art. 130 § 5 k.p.c., a w odniesieniu do środków odwoławczych objętych tego rodzaju przymusem, w tym zażaleń do Sądu Najwyższego, obowiązują szczególne regulacje (art. 394 1 § 1 i 3 w zw. z art. 398 21 w zw. z art. 397 § 3 i art. 373 § 1 k.p.c.), przewidujące odrzucenie wniesionego osobiście przez stronę zażalenia jako niedopuszczalnego (zob. postanowienie SN z 29 lipca 2025 r., III CZ 112/25). W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji. Maciej Kowalski (a.z.) [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI