V CZ 22/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozważenia przez sąd niższej instancji kwestii błędnego pouczenia strony.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie wnioskodawców na postanowienie Sądu Okręgowego, które oddaliło wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i odrzuciło samą skargę. Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawcy nie uprawdopodobnili braku winy w niedochowaniu terminu, mimo powołania się na błędne pouczenie pracownika sekretariatu. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych przez sąd niższej instancji, który nie zbadał należycie okoliczności związanych z pouczeniem strony.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie wnioskodawców E. K. i K. K. na postanowienie Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 6 marca 2013 r. Sąd Okręgowy w punkcie I oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a w punkcie II odrzucił skargę kasacyjną. Jako podstawę oddalenia wniosku o przywrócenie terminu wskazano brak uprawdopodobnienia, że wnioskodawcy nie wnieśli skargi bez swojej winy, mimo powołania się na błędne pouczenie przez pracownika sekretariatu. Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawcy nie podjęli wystarczających działań w celu wyjaśnienia swojej sytuacji procesowej, a późniejszy artykuł prasowy nie mógł stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Sąd Najwyższy, kontrolując postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 398^21 k.p.c., uznał, że Sąd Okręgowy nie zbadał należycie, czy wnioskodawcy bez swojej winy nie wnieśli skargi kasacyjnej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że błędne pouczenie strony o możliwości wniesienia środka odwoławczego może usprawiedliwiać niedochowanie terminu, jednak nie przesądza automatycznie o braku winy. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy nieprawidłowo oparł się na stanowisku, że strona powinna zakładać możliwość błędnego pouczenia i podejmować dodatkowe czynności weryfikacyjne. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w punkcie II (odrzucenie skargi kasacyjnej) i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w tym zakresie, uznając, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 168 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 398^6 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego nastąpiło na podstawie art. 108 § 2 w zw. z art. 398^21, art. 394^1 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, błędne pouczenie strony o możliwości (lub niemożliwości) wniesienia środka odwoławczego może być okolicznością usprawiedliwiającą niezachowanie terminu, jednak nie przesądza automatycznie o braku winy strony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sąd niższej instancji nie zbadał należycie, czy wnioskodawcy bez swojej winy nie wnieśli skargi kasacyjnej. Podkreślono, że błędne pouczenie może usprawiedliwiać niedochowanie terminu, a strona nie powinna być obciążana obowiązkiem zakładania błędności pouczenia i podejmowania dodatkowych czynności weryfikacyjnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
wnioskodawcy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| T. Dystrybucja S.A. w K. - Oddział w W. | spółka | uczestnik |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 168 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przywrócenia terminu procesowego. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy naruszył ten przepis, nie wyjaśniając należycie, czy wnioskodawcy bez winy nie wnieśli skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398^6 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy odrzucenia skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało wydane z naruszeniem tego przepisu w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., ponieważ poprzedzające je postanowienie o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu było wadliwe.
Pomocnicze
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach nieuregulowanych. Sąd Najwyższy stosował ten przepis w zw. z innymi przepisami, aby umożliwić kontrolę postanowienia oddalającego wniosek o przywrócenie terminu w postępowaniu zażaleniowym.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kontroli postanowień niekończących postępowania w sprawie. Sąd Najwyższy stosował ten przepis, aby umożliwić kontrolę postanowienia oddalającego wniosek o przywrócenie terminu w postępowaniu zażaleniowym.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kontroli postanowień Sądu Okręgowego w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy stosował ten przepis w zw. z art. 380 k.p.c. do kontroli postanowienia oddalającego wniosek o przywrócenie terminu.
k.p.c. art. 394^1 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. Sąd Najwyższy stosował ten przepis w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. do rozpoznania zażalenia.
k.p.c. art. 398^15 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skutków uchylenia postanowienia przez Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy stosował ten przepis do przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Sąd Najwyższy orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego na podstawie tego przepisu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędne pouczenie strony przez pracownika sekretariatu sądu o niemożności dalszego zaskarżenia postanowienia. Niewłaściwe zbadanie przez Sąd Okręgowy, czy wnioskodawcy bez swojej winy nie wnieśli skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Argument Sądu Okręgowego, że wnioskodawcy powinni zakładać możliwość błędnego pouczenia i podejmować dodatkowe czynności weryfikacyjne. Argument Sądu Okręgowego, że późniejszy artykuł prasowy dotyczący przesyłu energii nie mógł stanowić podstawy do przywrócenia terminu, ponieważ wnioskodawcy przez długi okres czasu nie uczynili niczego dla wyjaśnienia swojej sytuacji procesowej.
Godne uwagi sformułowania
nie można też wykluczyć, że strona mimo udzielenia jej błędnego pouczenia ze względu np. na swoje wykształcenie bądź wykonywaną profesję znała sposób i termin dokonania określonej czynności procesowej. Nie jest jednak słuszne stanowisko – na którym oparł się Sąd Okręgowy - że strona powinna niejako zakładać, iż pouczenie jej przez kompetentnego pracownika sądu, w tym przypadku o niemożliwości zaskarżenia orzeczenia Sądu drugiej instancji, może być błędne, a w konsekwencji powinna podjąć dodatkowe czynności w celu weryfikacji prawidłowości pouczenia udzielonego jej przez pracownika sądu. O niedochowaniu właściwej miary staranności w celu wyjaśnienia swojej sytuacji procesowej strony nie może również przesądzać to, że przedmiotem sporu było tego rodzaju żądanie, które w ostatnim czasie jest przedmiotem szerszego zainteresowania środków masowego przekazu.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący-sprawozdawca
Irena Gromska-Szuster
członek
Bogumiła Ustjanicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przywrócenia terminu procesowego w przypadku błędnego pouczenia strony przez pracownika sądu, a także zasady kontroli postanowień o odrzuceniu skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej ze skargą kasacyjną i błędnym pouczeniem. Konieczność indywidualnej oceny okoliczności faktycznych w każdej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego, jakim jest wpływ błędnego pouczenia przez pracownika sądu na możliwość dochodzenia swoich praw przez stronę. Pokazuje, jak istotne jest prawidłowe działanie sądów i jakie mogą być konsekwencje błędów proceduralnych.
“Błędne pouczenie przez sąd może kosztować Cię prawo do kasacji – Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy można liczyć na przywrócenie terminu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V CZ 22/13 POSTANOWIENIE Dnia 13 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z wniosku E. K. i K. K. przy uczestnictwie T. Dystrybucja S.A. w K. - Oddział w W. o ustanowienie służebności przesyłu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 czerwca 2013 r., zażalenia wnioskodawców na postanowienie Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 6 marca 2013 r., uchyla zaskarżone postanowienie w punkcie II (drugim) i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Ś. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z dnia 6 marca 2013 r. Sąd Okręgowy w Ś. oddalił wniosek wnioskodawców o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (pkt I) oraz odrzucił skargę kasacyjną (pkt II). Ocenił, iż wnioskodawcy nie uprawdopodobnili, że nie wnieśli skargi kasacyjnej bez swojej winy. Odpis postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 12 czerwca 2012 r. doręczono skarżącym w dniu 26 czerwca 2012 r., a zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 26 sierpnia 2012 r. Tymczasem wnioskodawcy - poza enigmatycznym powołaniem się na udzielenie mylnego pouczenia przez pracownika sekretariatu Sądu - nawet nie wskazali, aby w okresie 2 miesięcy lub następnych miesiącach, zasięgnęli choćby porady prawnej odnośnie do istnienia możliwości zaskarżenia orzeczenia. Dlatego nie jest możliwe przyjęcie, aby podstawę przywrócenia terminu mógł stanowić późniejszy artykuł prasowy dotyczący przesyłu energii, jeśli wnioskodawcy przez długi okres czasu nie uczynili niczego dla jednoznacznego wyjaśnienia swojej sytuacji procesowej, co przy dołożeniu należytej staranności nie mogłoby stanowić najmniejszego problemu. Ponadto, jak argumentował Sąd Okręgowy, kwestie dotyczące służebności przesyłu jako nośne społecznie oraz dotyczące szeregu osób od kilku lat są przedmiotem zainteresowania społecznego, a temat ten - w wielu aspektach – jest często poruszany w środkach masowego przekazu. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 168 § 1 oraz 3986 § 2 k.p.c. Powyższe postanowienie zaskarżyli zażaleniem wnioskodawcy, którzy zarzucając naruszenie art. 168 § 1 k.p.c., wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w pkt II. Wnieśli ponadto o rozpoznanie postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 6 marca 2013 r. o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu dla złożenia przez wnioskodawców skargi kasacyjnej (pkt I) oraz - w związku z tym - o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Ś. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 Zasadność postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną zależy od prawidłowości orzeczenia oddalającego wniosek wnioskodawców o przywrócenie im terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mimo że orzeczenie to jest niezaskarżalne zażaleniem podlega kontroli - na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c., art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. - w postępowaniu zażaleniowym na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 listopada 2001 r., I CZ 165/01, OSNC 2002, nr 7-8, poz. 102 oraz z dnia 27 lutego 2003 r., I PZ 145/02, nie publ.). Wnioskodawcy, wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, powołali się na udzielenie im błędnego pouczenia przez pracownika sekretariatu sądu o niemożności dalszego zaskarżenia postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 12 czerwca 2012 r. kończącego postępowanie w sprawie, której przedmiotem było ustanowienie służebności przesyłu. Na tę okoliczność wnieśli o przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania wnioskodawcy. Sąd Okręgowy wydał zaskarżone postanowienie bez przeprowadzenia tego dowodu, przyjmując, że wnioskodawcy nie wykazali, aby nie złożyli skargi kasacyjnej bez swej winy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że błędne pouczenie strony o możliwości (niemożliwości) wniesienia środka odwoławczego może być okolicznością usprawiedliwiającą niezachowanie przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej (por. uzasadnienie uchwały Izby Cywilnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 listopada 2011 r., III CZP 38/11, OSNC 2012, nr 5, poz. 56 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 stycznia 1978 r., I CZ 145/77, nie publ., z dnia 5 stycznia 2006 r., I UZ 38/05, OSNP 2007, nr 1-2, poz. 32). Udzielenie błędnego pouczenia stronie o sposobie i terminie dokonania określonej czynności procesowej nie przesądza automatycznie o tym, że strona nie ponosi winy za niedokonanie czynności procesowej w terminie. Zależy to każdorazowo od oceny konkretnych okoliczności sprawy dokonanej w szczególności z uwzględnieniem treści udzielonego pouczenia, kompetencji osoby, która udzieliła takiego pouczenia. Nie można też wykluczyć, że strona mimo udzielenia jej błędnego pouczenia ze względu np. na swoje wykształcenie bądź wykonywaną profesję znała sposób i termin dokonania określonej czynności 4 procesowej. Nie jest jednak słuszne stanowisko – na którym oparł się Sąd Okręgowy - że strona powinna niejako zakładać, iż pouczenie jej przez kompetentnego pracownika sądu, w tym przypadku o niemożliwości zaskarżenia orzeczenia Sądu drugiej instancji, może być błędne, a w konsekwencji powinna podjąć dodatkowe czynności w celu weryfikacji prawidłowości pouczenia udzielonego jej przez pracownika sądu. O niedochowaniu właściwej miary staranności w celu wyjaśnienia swojej sytuacji procesowej strony nie może również przesądzać to, że przedmiotem sporu było tego rodzaju żądanie, które w ostatnim czasie jest przedmiotem szerszego zainteresowania środków masowego przekazu. Nie można z tej tylko przyczyny przyjąć, że strona mogła uzyskać wiarygodne informacje dotyczące terminu i sposobu zaskarżenia określonego orzeczenia, które zapadło w sprawie. Uwzględniając powyższe postanowienie Sądu Okręgowego oddalające wniosek wnioskodawców o przywrócenie im terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zostało wydane z naruszeniem art. 168 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd drugiej instancji nie wyjaśnił bowiem należycie, czy wnioskodawcy bez swej winy nie wnieśli skargi kasacyjnej w terminie. W konsekwencji zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało wydane także z naruszeniem art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Uzasadniało to uchylenie pkt II zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c. bez potrzeby uchylania rozstrzygnięcia zawartego w pkt I tego orzeczenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2004 r., III CZP 62/04 (OSNC 2005, nr 11, poz. 181). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 108 § 2 w zw. z art. 39821, art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI