IV CZ 80/11

Sąd Najwyższy2011-10-21
SNCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniaskargadowodyart. 403 k.p.c.Sąd Najwyższyprawomocnośćpostępowanie apelacyjnenieruchomościmieszkanie

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki na odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, uznając, że nie uprawdopodobniła ona obiektywnego braku możliwości skorzystania z nowych dowodów w poprzednim postępowaniu.

Powódka złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego, powołując się na nowe dowody, w tym pisma i zeznania świadka. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, uznając, że powódka nie uprawdopodobniła braku możliwości skorzystania z tych dowodów w poprzednim postępowaniu. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podkreślając, że brak możliwości skorzystania z dowodów musi być oceniany obiektywnie, a nie subiektywnie, i że powódka nie wykazała spełnienia tej przesłanki.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które odrzuciło jej skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem. Skarga opierała się na podstawie wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c., wskazując na nowe dowody, takie jak pismo Spółdzielni Mieszkaniowej z 1990 r. oraz dokumenty i zeznania świadka A. D., które miały wykazać, że mąż powódki zwrócił poprzedni przydział mieszkaniowy. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, stwierdzając, że powódka nie uprawdopodobniła, iż nie mogła skorzystać z tych dowodów w poprzednim postępowaniu. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, wyjaśniając, że brak możliwości skorzystania z dowodów musi być oceniany obiektywnie, a nie na podstawie subiektywnego przekonania strony. Podkreślono, że powódka nie wykazała obiektywnych okoliczności potwierdzających brak możliwości posłużenia się nowymi dowodami, a jedynie ogólne twierdzenia. Ponadto, wskazano, że okoliczności dotyczące przydziału mieszkaniowego były już rozważane w poprzednim postępowaniu, a pismo z 1990 r. znajdowało się w aktach. Dowody przedstawione przez syna powódki również mogły być ujawnione wcześniej. Nawet dowód z zeznań świadka A. D. został powołany zbyt ogólnie, bez wskazania konkretnych faktów i związku z poprzednim orzeczeniem, co nie spełniało przesłanek wznowienia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, strona nie wykazała obiektywnego braku możliwości skorzystania z nowych dowodów.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że brak możliwości skorzystania z dowodów musi być oceniany obiektywnie, a nie subiektywnie. Strona musi wykazać, że dowody były 'nieujawnialne' lub znajdowały się poza jej dostępem. Samo oświadczenie strony nie jest wystarczające. W tej sprawie powódka nie przedstawiła obiektywnych argumentów potwierdzających brak możliwości posłużenia się nowymi dowodami, a część z nich była już znana lub mogła być ujawniona w poprzednim postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Spółdzielnia Mieszkaniowa K. w S.

Strony

NazwaTypRola
M. K.osoba_fizycznapowódka
Spółdzielnia Mieszkaniowa K. w S.spółkapozwana

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 403 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanka wznowienia postępowania polegająca na braku możliwości skorzystania z faktów i dowodów musi być oceniana obiektywnie, a nie subiektywnie. Strona musi wykazać, że dowody były 'nieujawnialne' lub znajdowały się poza jej dostępem w trakcie poprzedniego postępowania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

u.p.s. art. 213 § § 4

Ustawa Prawo spółdzielcze

Przepis w ówczesnym brzmieniu, dotyczący przyczyn nieważności przydziału mieszkaniowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak obiektywnej możliwości skorzystania z nowych dowodów w poprzednim postępowaniu musi być oceniany obiektywnie. Strona musi wykazać, że dowody były 'nieujawnialne' lub znajdowały się poza jej dostępem. Pismo z 1990 r. znajdowało się w aktach poprzedniego postępowania. Okoliczności dotyczące przydziału mieszkaniowego były już rozważane przez sądy obu instancji. Dowody przedstawione przez syna powódki mogły być ujawnione w poprzednim postępowaniu. Dowód z zeznań świadka A. D. został powołany zbyt ogólnie, bez wskazania konkretnych faktów i związku z poprzednim orzeczeniem.

Odrzucone argumenty

Skarżąca twierdziła, że nie mogła skorzystać z nowych dowodów w poprzednim postępowaniu. Skarżąca powołała się na wykrycie dokumentów i zeznań świadka, które miały znaczenie dla sprawy. Skarżąca twierdziła, że jej oświadczenie o braku wiedzy o dokumentach i świadku było wystarczające do wykazania przesłanki wznowienia.

Godne uwagi sformułowania

brak możliwości skorzystania w poprzednim postępowaniu z faktów i dowodów [...] powinien być oceniany z perspektywy kryteriów obiektywnych, nie zaś subiektywnego przekonania strony wznowienie postępowania [...] jest wykluczone w razie istnienia obiektywnej możliwości powołania tych faktów i dowodów, która nie została jednak wykorzystana przez stronę z powodu opieszałości, zaniedbania, zapomnienia czy błędnej oceny potrzeby ich powołania strona żądająca wznowienia [...] powinna więc wykazać, że powołane przez nią fakty i dowody były wprawdzie istniejące, lecz „nieujawnialne”, znajdując się poza jej dostępem w trakcie poprzedniego postępowania Samo oświadczenie strony stwierdzające brak możliwości skorzystania z określonych faktów i dowodów nie stanowi więc miarodajnego kryterium pozwalającego na ocenę spełnienia tej przesłanki.

Skład orzekający

Mirosława Wysocka

przewodniczący

Marta Romańska

sprawozdawca

Roman Dziczek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c., w szczególności wymogu obiektywnego wykazania braku możliwości skorzystania z nowych dowodów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania i wymaga analizy konkretnych dowodów i okoliczności sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące wznowienia postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego, choć stan faktyczny nie jest wyjątkowo ciekawy.

Kiedy nowe dowody nie wystarczą do wznowienia postępowania? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt IV CZ 80/11 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
 
Dnia 21 października 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) 
SSN Marta Romańska (sprawozdawca) 
SSA Roman Dziczek 
 
 
ze skargi powódki  
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem  
Sądu Apelacyjnego  
z dnia 28 grudnia 2007 r.,  
w sprawie z powództwa M. K. 
przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej K. w S. 
o ustalenie ewentualnie nakazanie złożenia oświadczenia woli, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 21 października 2011 r., 
zażalenia powódki 
na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 18 kwietnia 2011 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
Postanowieniem z 18 kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę o 
wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z 28 
grudnia 2007 r. W uzasadnieniu stwierdził, że sposób sformułowania skargi 
pozwala sądzić, iż została ona oparta na podstawie wznowienia postępowania 
przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c. Skarżąca wskazała bowiem, że w  toku 
postępowania eksmisyjnego prowadzonego przeciwko niej i jej synowi – 
15  grudnia 2010 r., pełnomocnik powódki przedstawił pismo Spółdzielni 
Mieszkaniowej w S. z 28 marca 1990 r., z którego wywnioskowała ona, że jej mąż 
zwrócił poprzedni przydział mieszkaniowy, co usuwało przyczynę nieważności 
kolejnego przydziału przewidzianą w art. 213 § 4 ustawy z 16 września 1982 r. 
Prawo spółdzielcze w ówczesnym brzmieniu (Dz. U. Nr 30, poz. 210 ze zm.). 
Powołała się także na wykrycie dokumentów (dołączonych przez pełnomocnika jej 
syna do pisma procesowego z 5 stycznia 2011 r.), z których wynika, że do zmiany 
przydziału doszło za zgodą jej męża. W związku z wezwaniem przez Sąd 
Apelacyjny do uprawdopodobnienia, że z dowodów tych nie mogła skorzystać 
w  poprzednim 
postępowaniu, 
skarżąca 
powtórzyła 
swoją 
wcześniejszą 
argumentację, wskazując dodatkowo na złożone w innej sprawie zeznania A. D., 
mające znaczenie dla postępowania, którego dotyczy skarga o  wznowienie. 
Odnośnie do wszystkich tych dowodów skarżąca stwierdziła, że nie były jej one 
znane w poprzednim postępowaniu, nie motywując szerzej tego stanowiska. 
Odrzucając 
skargę 
Sąd 
Apelacyjny 
wskazał, 
że 
skarżąca 
nie 
uprawdopodobniła, by przedstawione przez nią nowe środki dowodowe nie mogły 
być wykorzystane w postępowaniu, którego dotyczy skarga. Pismo Nauczycielskiej 
Spółdzielni Mieszkaniowej w S. z 28 marca 1990 r. zostało już przedstawione w tym 
postępowaniu, co wyklucza powoływanie się na brak możliwości skorzystania z 
niego przez skarżącą. Zdaniem Sądu, z akt sprawy wynika także, że okoliczności 
wskazane przez skarżącą znane były Sądom obu instancji w czasie poprzednio 
toczącego się postępowania. Nie mogą więc być one traktowane jako okoliczności 
faktyczne i dowody w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. 

 
3 
W zażaleniu na postanowienie z 18 kwietnia 2011 r. skarżąca zarzuciła, że 
zapadło ono z naruszeniem art. 403 § 2 k.p.c. oraz na podstawie błędnych ustaleń 
faktycznych w związku z przyjęciem, że nie uprawdopodobniła ona braku 
możliwości skorzystania ze wskazanych przez siebie środków dowodowych 
w  poprzednim 
postępowaniu. 
Stwierdziła 
nadto, 
że 
jedynym 
środkiem 
umożliwiającym wykazanie tej przesłanki było jej oświadczenie, iż treść 
dokumentów oraz wiedza świadka nie były jej znane. Jedynie pismo z 28 maja 
1990 r. zostało wcześniej dołączone do akt sprawy, zaś pozostałe dokumenty oraz 
wiedza świadka zostały wykryte przez nią później. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest bezzasadne. 
Po pierwsze zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej, brak 
możliwości skorzystania w poprzednim postępowaniu z faktów i dowodów, które 
strona powołuje w skardze o wznowienie postępowania, powinien być oceniany 
z  perspektywy kryteriów obiektywnych, nie zaś subiektywnego przekonania strony. 
W konsekwencji, wznowienie postępowania na podstawie wskazanej w art. 403 § 2 
k.p.c. jest wykluczone w razie istnienia obiektywnej możliwości powołania tych 
faktów i dowodów, która nie została jednak wykorzystana przez stronę z powodu 
opieszałości, zaniedbania, zapomnienia czy błędnej oceny potrzeby ich powołania 
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 lutego 1999 r., II CKN 807/98, 
niepubl. oraz z 25 maja 2011 r., II CZ 20/11, niepubl.). Strona żądająca wznowienia 
na tej podstawie prawomocnie zakończonego postępowania powinna więc 
wykazać, że powołane przez nią fakty i dowody były wprawdzie istniejące, lecz 
„nieujawnialne”, znajdując się poza jej dostępem w trakcie poprzedniego 
postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższy w postanowieniu z 4 marca 
2005 r., III CZP 134/04, niepubl). Samo oświadczenie strony stwierdzające brak 
możliwości skorzystania z określonych faktów i dowodów nie stanowi więc 
miarodajnego kryterium pozwalającego na ocenę spełnienia tej przesłanki. 
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy uchybienie przez skarżącą 
obowiązkowi 
wskazania 
obiektywnych 
okoliczności 
potwierdzających 
brak 
możliwości posłużenia się powołanymi faktami i dowodami jest tym bardziej 

 
4 
ewidentne, że po wniesieniu skargi została ona wezwana przez Sąd Apelacyjny do 
konkretyzacji swojego stanowiska w tym zakresie. Nie przedstawiła jednak żadnych 
bardziej szczegółowych argumentów, poprzestając jedynie na ogólnym twierdzeniu 
co do braku wiedzy o treści dokumentów i wiedzy świadka. 
Po drugie, odnosząc się do poszczególnych dowodów wskazanych przez 
skarżącą należy stwierdzić, że nie wykazała ona spełnienia w stosunku do nich 
ustawowych przesłanek wznowienia postępowania. Podzielić należy w tym zakresie 
stanowisko Sądu Apelacyjnego, że z akt poprzedniego postępowania wynika, iż 
okoliczności związane z przydziałem mieszkaniowym i jego przynależnością do 
majątków małżonków były już rozważane przez Sądy obu instancji, zaś skarżąca 
nie wskazała, w jakim zakresie powołane przez nią fakty i dowody mogłyby wpłynąć 
na 
treść 
ustaleń 
przyjętych 
w 
orzeczeniu 
prawomocnie 
kończącym 
to 
postępowanie. 
Trafnie wskazał ponadto Sąd Apelacyjny, że pismo z 28 maja 1990 r. 
znajdowało się w aktach sprawy, której dotyczy wniosek o wznowienie (k. 108). 
Dokumenty przestawione przez pełnomocnika syna skarżącej uznać natomiast 
należy za istniejące i możliwe do ujawnienia w toku poprzedniego postępowania, 
tym bardziej, że skarżąca nie przedstawiła w skardze, swoim późniejszym piśmie 
ani w zażaleniu, przekonujących argumentów za odmiennymi wnioskiem. 
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Apelacyjny pominął 
wprawdzie powołany przez skarżącą już po wniesieniu skargi dowód z zeznań 
świadka A. D., nie ulega jednak wątpliwości, że również i w tym zakresie nie doszło 
do spełnienia przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 403 § 2 
k.p.c. Dowód ten został powołany w sposób ogólny, wyłącznie przez stwierdzenie, 
że świadek ten „przedstawił nowe istotne fakty mające […] znaczenie dla niniejszej 
sprawy”. Skarżąca nie wskazała konkretnych zeznań tego świadka, ich związku z 
orzeczeniem kończącym prawomocnie postępowanie w  sprawie ani okoliczności, 
które świadczyłyby o braku możliwości skorzystania z  jego wiedzy w tym 
postępowaniu. Argumentacja w tym zakresie nie została także przedstawiona w 
uzasadnieniu zażalenia. Odniesienie się do tego dowodu w tak lakoniczny sposób 

 
5 
nie pozwala na przyjęcie, by mógł stanowić on przyczynę wznowienia prawomocnie 
zakończonego postępowania. 
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c., w zw. z art. 39814 
k.p.c. orzeczono jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI