V CZ 20/05

Sąd Najwyższy2005-04-13
SNRodzinneubezwłasnowolnienieŚrednianajwyższy
ubezwłasnowolnieniepostępowanie cywilnezażalenieprzywrócenie terminupełnomocnikbrak winySąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie uczestniczki postępowania na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające jej wniosek o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem, uznając, że brak winy w uchybieniu terminu nie może być przypisany stronie, gdy działa przez pełnomocnika.

Sąd Najwyższy rozpatrzył zażalenie uczestniczki postępowania na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które odrzuciło jej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem. Uczestniczka domagała się doręczenia postanowienia oddalającego jej apelację w sprawie o ubezwłasnowolnienie. Sąd Apelacyjny uznał, że opóźnienie w złożeniu wniosku przez pełnomocnika z urzędu nie uzasadnia przywrócenia terminu. Sąd Najwyższy podzielił to stanowisko, podkreślając, że czynności pełnomocnika rodzą skutki dla strony, a powoływanie się na brak możliwości kontroli postępowania pełnomocnika nie niweczy tych skutków.

Przedmiotem postępowania było zażalenie uczestniczki postępowania S. Ł. na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 10 listopada 2004 r., które oddaliło jej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie z uzasadnieniem postanowienia z dnia 1 kwietnia 2004 r. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2004 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację uczestniczki od postanowienia o ubezwłasnowolnieniu. Uczestniczka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem dopiero 16 czerwca 2004 r., co stanowiło znaczące opóźnienie. Pełnomocnik z urzędu wyjaśnił, że zaniechał złożenia wniosku, uznając brak podstaw do zaskarżenia orzeczenia. Sąd Apelacyjny uznał, że uchybienie terminu spowodowane zaniechaniem pełnomocnika nie uzasadnia przywrócenia terminu, a żądanie doręczenia postanowienia z uzasadnieniem jako spóźnione należało odrzucić. W zażaleniu pełnomocnik uczestniczki podniósł, że skarżąca ze względu na problemy psychiczne i nieznajomość prawa nie była w stanie kontrolować postępowania pełnomocnika. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, stwierdzając, że Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Podkreślono, że czynności pełnomocnika procesowego rodzą skutki dla strony, a powoływanie się przez stronę na brak możliwości kontrolowania postępowania pełnomocnika nie może niweczyć tych skutków, gdyż pozbawiałoby to sensu działanie strony w postępowaniu sądowym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zaniechanie czynności procesowej przez pełnomocnika z urzędu, który uznał brak podstaw do zaskarżenia orzeczenia, nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem.

Uzasadnienie

Czynności podejmowane przez pełnomocnika procesowego oraz zaniechanie podjęcia czynności przez pełnomocnika rodzą skutek w stosunku do strony procesowej. Okoliczność, że strona nie była w stanie kontrolować prawidłowości postępowania pełnomocnika, nie zmienia tej oceny i nie może niweczyć wspomnianego skutku, gdyż pozbawiałoby to sensu działanie strony w postępowaniu sądowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Sąd Apelacyjny

Strony

NazwaTypRola
F. Ł.osoba_fizycznawnioskodawca
S. Ł.osoba_fizycznauczestniczka postępowania
J. B.inneProkurator Prokuratury Apelacyjnej w (…)
B. O.innekurator

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzekania w przedmiocie zażalenia.

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzekania w przedmiocie zażalenia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 168

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy przesłanki braku winy w uchybieniu terminu.

Dz. U. Nr 13, poz. 98 art. 3

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych

Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów k.p.c.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynności pełnomocnika procesowego rodzą skutki dla strony. Brak możliwości kontrolowania postępowania pełnomocnika nie zwalnia strony z odpowiedzialności za jego zaniechania. Uchybienie terminu spowodowane zaniechaniem pełnomocnika nie uzasadnia przywrócenia terminu.

Odrzucone argumenty

Uczestniczka postępowania ze względu na problemy natury psychicznej, nieznajomość prawa i zawiłość procedury cywilnej nie była w stanie kontrolować prawidłowości postępowania jej pełnomocnika. Pełnomocnik z urzędu zaniechał złożenia wniosku, uznając brak podstaw do zaskarżenia orzeczenia.

Godne uwagi sformułowania

Okoliczność, że pozwana działała przez ustanowionego pełnomocnika procesowego oznacza, że czynności podejmowane przez pełnomocnika oraz zaniechanie podjęcia czynności przez pełnomocnika procesowego rodzą skutek w stosunku do strony procesowej w imieniu której pełnomocnik działa. Okoliczność, że uczestniczka postępowania „nie była w stanie kontrolować prawidłowości postępowania jej pełnomocnika” nie zmienia tej oceny i nie może niweczyć wspomnianego skutku. Przyjęcie stanowiska przeciwnego sprawiłoby, że działanie strony w postępowaniu sądowym pozbawione byłoby sensu, zawsze bowiem strona mogłaby powołać się na bezskuteczność czynności dokonanych a także zaniechanych przez pełnomocnika.

Skład orzekający

Henryk Pietrzkowski

przewodniczący, sprawozdawca

Lech Walentynowicz

członek

Hubert Wrzeszcz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że strona działa przez pełnomocnika, a jego zaniechania obciążają stronę, nawet jeśli strona nie była w stanie kontrolować jego działań."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przywrócenie terminu w kontekście ubezwłasnowolnienia i działania pełnomocnika z urzędu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii procesowej związanej z odpowiedzialnością strony za działania pełnomocnika, co jest istotne dla praktyków prawa, ale nie zawiera nietypowych faktów ani zaskakujących rozstrzygnięć.

Czy problemy psychiczne usprawiedliwiają błędy pełnomocnika? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CZ 20/05 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 13 kwietnia 2005 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
 
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Lech Walentynowicz 
SSN Hubert Wrzeszcz 
 
w sprawie z wniosku F. Ł. 
przy uczestnictwie S. Ł., Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w (…) J. B. i kuratora 
B. O. 
o ubezwłasnowolnienie S. Ł., 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 13 kwietnia 2005 r., 
zażalenia uczestniczki postępowania S. Ł. na postanowienie  
Sądu Apelacyjnego w (…) 
z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt I ACa (…), 
 
oddala zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 10 listopada 2004 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił 
wniosek uczestniczki postępowania o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o 
doręczenie z uzasadnieniem postanowienia z dnia 1 kwietnia 2004 r., oddalającego 
jej 
apelację 
od 
postanowienia, 
na 
podstawie 
którego 
orzeczono 
o ubezwłasnowolnieniu uczestniczki, a ponadto tymże postanowieniem z dnia 

 
 
2 
10 listopada 2004 r. odrzucił wniosek uczestniczki postępowania o doręczenie 
opisanego postanowienia z dnia 1 kwietnia 2004 r. 
Rozstrzygnięcie powyższe oparte zostało na następujących ustaleniach i 
wnioskach:  
Pismo, które Sąd Apelacyjny potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu 
do złożenia tzw. zapowiedź kasacji, uczestniczka postępowania złożyła dopiero 16 
czerwca 2004 r. Opóźnienie w złożeniu zapowiedzi kasacji pełnomocnik uczestniczki 
postępowania wyjaśnił stwierdzeniem, że reprezentujący uczestniczkę adwokat z 
urzędu zaniechał złożenia zapowiedzi kasacji, uznając że brak jest podstaw do 
zaskarżenia tego orzeczenia. Sąd Apelacyjny uznał, że uchybienie terminowi 
spowodowane zaniechaniem pełnomocnika nie uzasadnia wniosku o przywrócenie 
terminu. Żądanie doręczenia postanowienia z uzasadnieniem celem jego 
zaskarżenia kasacją, jako spóźnione należało więc odrzucić. 
W zażaleniu, którym postanowienie z dnia 10 listopada 2004 r. zaskarżone 
zostało w całości, pełnomocnik uczestniczki podniósł, że skarżąca ze względu na 
„znaczne problemy natury psychicznej, nieznajomość prawa, zawiłość procedury 
cywilnej” nie była w stanie kontrolować prawidłowości postępowania jej 
pełnomocnika. Wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia przez „uwzględnienie 
wniosku uczestniczki i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie 
odpisu postanowienia z dnia 1 kwietnia 2004 r. wraz z uzasadnieniem i doręczenie 
odpisu postanowienia”. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie nie jest uzasadnione. Sąd Apelacyjny, badając przesłankę braku 
winy w uchybieniu terminu (art. 168 k.p.c.), miał na względzie wszystkie okoliczności 
sprawy i ocenił je prawidłowo. Okoliczność, że pozwana działała przez 
ustanowionego pełnomocnika procesowego oznacza, że czynności podejmowane 
przez pełnomocnika oraz zaniechanie podjęcia czynności przez pełnomocnika 
procesowego rodzą skutek w stosunku do strony procesowej w imieniu której 
pełnomocnik działa. Okoliczność, że uczestniczka postępowania „nie była w stanie 
kontrolować prawidłowości postępowania jej pełnomocnika” nie zmienia tej oceny 
i nie może niweczyć wspomnianego skutku. Przyjęcie stanowiska przeciwnego 
sprawiłoby, że działanie strony w postępowaniu sądowym pozbawione byłoby sensu, 

 
 
3 
zawsze bowiem strona mogłaby powołać się na bezskuteczność czynności 
dokonanych a także zaniechanych przez pełnomocnika. Orzeczenie o odrzuceniu 
wniosku uczestniczki postępowania o doręczenie opisanego postanowienia z dnia 
1 kwietnia 2004 r. w następstwie nieprzywrócenia terminu do złożenia wniosku 
o doręczenie z uzasadnieniem postanowienia z dnia 1 kwietnia 2004 r. było zatem 
trafne.  
Z przytoczonych względów należało orzec jak w sentencji (art. 3941 § 3 i art. 
39814 k.p.c. w zw. z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks 
postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. 
U Nr 13, poz. 98).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI