V CZ 15/14

Sąd Najwyższy2014-03-26
SAOSCywilnezobowiązaniaŚrednianajwyższy
nieruchomościbezumowne korzystanieodszkodowaniezasiedzeniesłużebność przesyłunierozpoznanie istoty sprawyzażalenieSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanej na wyrok Sądu Okręgowego uchylający wyrok Sądu Rejonowego, uznając uchylenie za uzasadnione ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji.

Powódka dochodziła odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uwzględniając zarzut zasiedzenia służebności przesyłu. Sąd Okręgowy uchylił ten wyrok, uznając zarzut pozwanej za nieskuteczny i wskazując na nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji. Pozwana wniosła zażalenie do Sądu Najwyższego, kwestionując uchylenie wyroku. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, potwierdzając zasadność uchylenia przez Sąd Okręgowy.

Sprawa dotyczyła powództwa o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości, wytoczonego przez Biuro Podróży i Usług „G." Sp. z o.o. przeciwko T. D. S.A. Sąd Rejonowy w T. oddalił powództwo, opierając się na zarzucie zasiedzenia służebności gruntowej, który pozwana spółka podniosła w odpowiedzi na pozew. Sąd Okręgowy w K., rozpoznając apelację, uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd Okręgowy przyjął odmienną ocenę prawną niż Sąd Rejonowy, wskazując, że zarzut zasiedzenia nie był skuteczny, a sąd pierwszej instancji zaniechał dokonania ustaleń faktycznych i oceny prawnej w zakresie żądania odszkodowawczego. Pozwana spółka T. D. S.A. złożyła zażalenie na wyrok Sądu Okręgowego do Sądu Najwyższego, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, podkreślił, że zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje w przypadku uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Celem takiego zażalenia jest kontrola prawidłowości uchylenia przez sąd drugiej instancji. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie może oceniać meritum sprawy, a jedynie prawidłowość uchylenia. Wskazał, że nierozpoznanie istoty sprawy występuje, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania lub zarzutów merytorycznych. W tej sprawie, wobec odmiennej oceny prawnej zarzutu zasiedzenia przez Sąd Okręgowy i zaniechania przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych i oceny prawnej żądania odszkodowawczego, uchylenie wyroku przez Sąd Okręgowy uznał za uzasadnione. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. jest uzasadnione, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych, a sąd drugiej instancji odmiennie ocenia kwestie prawne i faktyczne.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że nierozpoznanie istoty sprawy występuje, gdy sąd pierwszej instancji nie zbadał materialnej podstawy żądania lub zarzutów merytorycznych. W rozważanej sprawie sąd pierwszej instancji zaniechał ustaleń faktycznych i oceny prawnej żądania odszkodowawczego, opierając się na zarzucie zasiedzenia, który został uznany za nieskuteczny przez sąd drugiej instancji. Dlatego uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji było uzasadnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

T. D. S.A. w K.

Strony

NazwaTypRola
Biura Podróży i Usług "G." Sp. z o.o. w P.spółkapowódka
T. D. S.A. w K.spółkapozwana

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 3941 § § 11

Kodeks postępowania cywilnego

Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 386 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Nierozpoznanie istoty sprawy występuje wtedy, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych przeciwstawionych zgłoszonemu roszczeniu.

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 3941 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchylenie wyroku przez sąd drugiej instancji było uzasadnione nierozpoznaniem istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Wyrok Sądu Okręgowego uchylający wyrok Sądu Rejonowego naruszał art. 386 § 4 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

nierozpoznanie istoty sprawy zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych

Skład orzekający

Teresa Bielska-Sobkowicz

przewodniczący

Marian Kocon

sprawozdawca

Grzegorz Misiurek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie uchylenia wyroku przez sąd drugiej instancji z powodu nierozpoznania istoty sprawy, w szczególności w kontekście zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z zażaleniem na postanowienie o uchyleniu wyroku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego nierozpoznania istoty sprawy, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej, choć stan faktyczny jest standardowy.

Kiedy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok? Sąd Najwyższy wyjaśnia pojęcie 'nierozpoznania istoty sprawy'.

0

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CZ 15/14 POSTANOWIENIE Dnia 26 marca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek w sprawie z powództwa Biura Podróży i Usług "G." Sp. z o.o. w P. przeciwko T. D. S.A. w K. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 marca 2014 r., zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 31 października 2013 r. oddala zażalenie. 2 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 31 października 2013 r. Sąd Okręgowy w K. uchylił wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 11 kwietnia 2013 r. w sprawie z powództwa Biura Podróży i Usług „G." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. przeciwko T. D. spółka akcyjna w K., o zapłatę. Powódka domagała się m. in. odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez pozwaną. Orzeczenie zaskarżyła pozwana spółka zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Pozwana wniosła o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W judykaturze Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że celem takiego zażalenia jest poddanie pod kontrolę prawidłowości uchylenia przez sąd drugiej instancji orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego postępowania, co może nastąpić jedynie w wypadkach przewidzianych w art. 386 k.p.c.. Taka konstrukcja oznacza, że Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu zażalenia nie może oceniać stanowiska sądu drugiej instancji, co do meritum sprawy, nawet gdyby uznawał je za błędne i odbiegające od utrwalonego stanowiska judykatury (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2013r., II CZ 26/13, niepubl.). Orzecznictwo Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje, że nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. występuje wtedy, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych przeciwstawionych zgłoszonemu roszczeniu. W rozważanej sprawie taka sytuacja występuje. Sąd Rejonowy oddalił powództwo m in. o odszkodowanie, uwzględniając podniesiony przez pozwaną zarzut zasiedzenia służebności gruntowej w swojej treści odpowiadającej służebności przesyłu. Sąd Okręgowy przyjął odmienną ocenę prawną i uznał, że zarzut podniesiony przez 3 pozwaną nie jest skuteczny. Takie rozstrzygnięcie aktualizuje potrzebę oceny przesłanek żądań zgłoszonych w pozwie, w szczególności w zakresie żądania odszkodowawczego. W tym zakresie Sąd Rejonowy zaniechał ustaleń faktycznych, jak też nie dokonał oceny prawnej. Tym samym, uchylenie wyroku Sądu Rejonowego na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. należy uznać za uzasadnione. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 §3 k.p.c. postanowił jak wyżej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI