V CZ 146/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu apelacji, uznając, że mimo niedokładności, powód jasno sprecyzował zakres zaskarżenia.
Powód A.B. wniósł apelację od wyroku Sądu Okręgowego oddalającego część jego roszczeń o odszkodowanie i rentę po śmierci syna. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację z powodu braków formalnych, uznając, że powód nie sprecyzował jasno żądanej kwoty. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, stwierdzając, że mimo niedokładności, zakres zaskarżenia był zrozumiały, biorąc pod uwagę kontekst sprawy i sytuację powoda działającego bez profesjonalnego pełnomocnika.
Powód A.B. dochodził odszkodowania i renty w związku ze śmiercią syna podczas rajdu samochodowego. Sąd Okręgowy uwzględnił część roszczeń wobec PZU S.A., a oddalił wobec Automobilklubu Ziemi K. Powód złożył apelację, domagając się wyższej kwoty odszkodowania i zwrotu kosztów pogrzebu oraz wychowania i kształcenia syna. Sąd Apelacyjny wezwał powoda do uzupełnienia braków formalnych apelacji poprzez wskazanie, jakiej dodatkowej kwoty i z jakiego tytułu domaga się. Powód odpowiedział, że kwestionuje przyznane zadośćuczynienie, brak zasądzenia renty i wysokość kosztów pomnika, utrzymując wartość przedmiotu zaskarżenia. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację, uznając brak jednoznacznego wniosku o zmianę wyroku. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie powoda, uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego. Zważył, że mimo niedokładności w sformułowaniach powoda, zakres jego żądań był zrozumiały w kontekście całości sprawy, zwłaszcza biorąc pod uwagę jego wiek, działanie bez profesjonalnego pełnomocnika i trudną sytuację emocjonalną po tragedii. Sąd Najwyższy uznał, że powód domagał się dodatkowo 26.000 zł za pomnik oraz dalszego odszkodowania i renty, a te roszczenia nie zostały uwzględnione przez sąd pierwszej instancji. W związku z tym, postanowienie o odrzuceniu apelacji zostało uchylone.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd apelacyjny nieprawidłowo odrzucił apelację.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo niedokładności w sformułowaniach powoda, zakres jego żądań był zrozumiały w kontekście całości sprawy i wcześniejszych orzeczeń. Biorąc pod uwagę wiek powoda, brak profesjonalnego pełnomocnika i jego stan emocjonalny, można było potraktować jego wypowiedzi jako oczywistą niedokładność, a nie jako brak formalny uniemożliwiający rozpoznanie apelacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia
Strona wygrywająca
powód
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | powód |
| Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. | spółka | pozwany |
| Automobilklub Ziemi K. | inne | pozwany |
| "H." Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. (poprzednio: "T." Towarzystwo Ubezpieczeniowe S.A.) | spółka | interwenient uboczny |
Przepisy (3)
Główne
k.p.c. art. 368 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten określa wymogi formalne apelacji, w tym konieczność wskazania zakresu zaskarżenia i wniosków. Sąd Najwyższy zinterpretował go w kontekście sytuacji procesowej strony.
Pomocnicze
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakres zaskarżenia był zrozumiały w kontekście całości sprawy i wcześniejszych orzeczeń. Powód działał bez profesjonalnego pełnomocnika i znajdował się w trudnej sytuacji życiowej, co uzasadniało większą elastyczność sądu. Nieuzupełnienie apelacji nie mogło stanowić podstawy do jej odrzucenia w sytuacji, gdy powód nie był wzywany do sprecyzowania, czy wnosi o zmianę, czy uchylenie wyroku.
Odrzucone argumenty
Apelacja powoda zawierała braki formalne w postaci niejednoznacznego określenia żądanej kwoty i tytułu. Powód nie uzupełnił braków formalnych apelacji mimo wezwania sądu.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób nie przyznać racji Sądowi Apelacyjnemu, że w apelacji ani w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu powód nie oznaczył wyraźnie jakiej dodatkowo domaga się kwoty ani tytułem czego. nie powinno budzić wątpliwości, że powód domagał się zmiany zaskarżonego wyroku przez zasądzenie na jego rzecz dodatkowo 26.000,- złotych tytułem zwrotu kosztu pomnika, oraz różnicy pomiędzy kwotą 564.515,- i 26.0000,- zł jako dalszego odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej przy uwzględnieniu, że poniósł określone koszty na wychowanie i kształcenie syna. Ponadto, domagał się renty miesięcznej po 400,- zł począwszy od 16 lutego 2001 r. można było w rozpoznawanej sprawie potraktować wypowiedzi powoda jako oczywistą niedokładność, w ramach której jednak znany był zakres zmian zaskarżonego wyroku objęty apelacją. w każdym jednak razie podstawą odrzucenia apelacji nie mogło być nieuzupełnienie apelacji w kierunku, którego dotyczy art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c.
Skład orzekający
Zbigniew Kwaśniewski
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Maria Grzelka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych apelacji w kontekście sytuacji procesowej strony (wiek, brak pełnomocnika, trudna sytuacja życiowa)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej powoda i interpretacji przepisów k.p.c. dotyczących apelacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd najwyższej instancji może wykazać się elastycznością i zrozumieniem dla strony działającej samodzielnie w trudnej sytuacji życiowej, co jest cenne z perspektywy praktyki prawniczej i empatii.
“Sąd Najwyższy przywrócił nadzieję: nawet błędy formalne nie przekreślą szans na sprawiedliwość, gdy liczy się ludzki wymiar sprawy.”
Dane finansowe
WPS: 600 000 PLN
odszkodowanie: 35 485 PLN
zwrot kosztów pogrzebu i pomnika: 15 485 PLN
odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej: 20 000 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V CZ 146/05
POSTANOWIENIE
Dnia 26 stycznia 2006 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa A. B.
przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A.-
i Automobilklubowi Ziemi K.
z udziałem interwenienta ubocznego "H. " Towarzystwa
Ubezpieczeń S.A. (poprzednio: "T." Towarzystwo Ubezpieczeniowe S.A.)
o zapłatę i rentę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 26 stycznia 2006 r.,
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]
z dnia 6 lipca 2005 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
2
Powód
domagał
się
zasądzenia
kwoty
600.000,-
złotych
tytułem
odszkodowania za „straty materialne i niematerialne oraz doznaną krzywdę”
a także renty, w związku ze śmiercią syna D. B., który zginął podczas
obserwowania Rajdu Samochodowego. W ramach dochodzonej kwoty, którą
wskazał jako wartość przedmiotu sporu, domagał się m. in. zwrotu kosztów
wychowania syna w kwocie 150.000,-zł, kwoty 45.000,- złotych za kształcenie syna,
oraz kwoty 48.398,63 złotych tytułem zwrotu kosztów pogrzebu. Resztę potraktował
jako należne mu zadośćuczynienie za utratę dziecka, które było celem życia
i z którym wiązał nadzieje, że na starość znajdzie w nim oparcie. Sąd Okręgowy
w Ś. oddalił powództwo wobec pozwanego Automobilklubu Ziemi K., natomiast w
stosunku do pozwanego PZU S.A. powództwo uwzględnił w kwocie 35.485,-
złotych na którą składały się: zwrot kosztów pogrzebu i wystawienia pomnika w
wysokości 15.485,- złotych oraz 20.000,- złotych tytułem odszkodowania za
znaczne pogorszenie sytuacji życiowej powoda. W pozostałym zakresie wobec
pozwanego ubezpieczyciela Sąd powództwo oddalił. Sąd przyjął, że na pomnik
powód wydatkował 32.000,- złotych, ale uznał, że do zwrotu należy się powodowi z
tego tytułu tylko 6.000,- zł. Powód zaskarżył powyższy wyrok oznaczając wartość
przedmiotu zaskarżenia na kwotę 564.515,- złotych i wskazując, że nie kwestionuje
zasądzonych kosztów pogrzebu a jedynie wysokość „rekompensaty na przyszłość z
tytułu doznania w wyniku zgonu syna szkód niematerialnych” oraz pominięcie
kosztów poniesionych przez niego na wychowanie i kształcenie syna. Podniósł, że
„nie rezygnuje ze wskazanej wartości przedmiotu sporu ...(-) słusznym jest aby
wartość przedmiotu sporu została utrzymana w wysokości dotychczasowej jak w
pozwie”. Sąd Apelacyjny, któremu akta sprawy wraz z apelacją zostały
przedstawione, wezwał powoda do usunięcia w terminie 7 dni, pod rygorem
odrzucenia apelacji, braków formalnych apelacji przez wskazanie w jakim zakresie
powód domaga się zmiany zaskarżonego wyroku, tj. jakiej dodatkowo domaga się
kwoty od pozwanych i z jakiego tytułu. W odpowiedzi powód stwierdził, że w
apelacji podał wartość przedmiotu zaskarżenia oraz, że nie domaga się kwoty
wyższej niż ta wartość lecz kwestionuje – jako rażąco niskie – przyznane mu
3
zadośćuczynienie,
brak
zasądzenia
żądanej
renty
i
brak
uwzględnienia
rzeczywistych, poniesionych przez niego kosztów postawienia pomnika.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił apelację uznając, że
mimo wezwania powód nie uzupełnił braku w postaci jednoznacznego wniosku,
o którym mowa w art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c., sama zaś apelacja jest w istocie
uzasadnieniem niesprecyzowanych zarzutów.
W zażaleniu powód zarzucił, że odpowiadając na wezwanie Sądu wyjaśnił, iż
zaskarżył całą oddaloną część jego roszczeń wymienionych w pozwie i dał temu
wyraz m.in. przez zmniejszenie wartości przedmiotu zaskarżenia w porównaniu
z wartością przedmiotu sporu o kwotę zasądzoną w wyroku Sądu Okręgowego.
Przyznał, że uczynił to nieudolnie. Podniósł jednak, że apelacja nie wymaga
formułowania zarzutów według skatalogowanego wzorca, a ponadto, że działał bez
pomocy profesjonalnego pełnomocnika pozostając w trudnej sytuacji życiowej
w związku ze skutkami tragedii, która go dotknęła.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Nie sposób nie przyznać racji Sądowi Apelacyjnemu, że w apelacji ani
w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu powód nie oznaczył
wyraźnie jakiej dodatkowo domaga się kwoty ani tytułem czego. Zważywszy jednak
na treść żądań powoda w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji i treść
wyroku Sądu Okręgowego oraz uwzględniając wskazaną w apelacji wartość
przedmiotu zaskarżenia nie powinno budzić wątpliwości, że powód domagał się
zmiany zaskarżonego wyroku przez zasądzenie na jego rzecz dodatkowo 26.000,-
złotych tytułem zwrotu kosztu pomnika, oraz różnicy pomiędzy kwotą 564.515,-
i 26.0000,- zł jako dalszego odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia
sytuacji życiowej przy uwzględnieniu, że poniósł określone koszty na wychowanie
i kształcenie syna. Ponadto, domagał się renty miesięcznej po 400,- zł począwszy
od 16 lutego 2001 r. Te roszczenia bowiem nie zostały uznane za zasadne
w wyroku Sądu pierwszej instancji i – oprócz renty – wyrażały oznaczoną wartość
przedmiotu zaskarżenia w apelacji.
Zważywszy na podeszły wiek powoda, działającego bez profesjonalnego
pełnomocnika oraz jego pozostawanie pod wpływem negatywnych emocji,
4
usprawiedliwionych poczuciem niewyobrażalnej krzywdy po tragicznym wypadku
syna, można było w rozpoznawanej sprawie potraktować wypowiedzi powoda jako
oczywistą niedokładność, w ramach której jednak znany był zakres zmian
zaskarżonego wyroku objęty apelacją. W każdym jednak razie podstawą
odrzucenia apelacji nie mogło być nieuzupełnienie apelacji w kierunku, którego
dotyczy art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c. Powód nie był wzywany do sprecyzowania, czy
wnosi o zmianę, czy też uchylenie zaskarżonego wyroku, zaś z treści wezwania
z dnia 21.VI.2005 r. wynika, iż nie budziło wątpliwości Sąd Apelacyjnego, iż powód
w apelacji wnosił o zmianę wyroku.
W tych okolicznościach Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie zasługiwało na
uwzględnienie i orzekł jak w sentencji (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).
jc