V CZ 146/05

Sąd Najwyższy2006-01-26
SNCywilneodpowiedzialność deliktowaŚrednianajwyższy
odszkodowaniezadośćuczynienieśmierćubezpieczenieapelacjakoszty pogrzeburentawartość przedmiotu sporu

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu apelacji, uznając, że mimo niedokładności, powód jasno sprecyzował zakres zaskarżenia.

Powód A.B. wniósł apelację od wyroku Sądu Okręgowego oddalającego część jego roszczeń o odszkodowanie i rentę po śmierci syna. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację z powodu braków formalnych, uznając, że powód nie sprecyzował jasno żądanej kwoty. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, stwierdzając, że mimo niedokładności, zakres zaskarżenia był zrozumiały, biorąc pod uwagę kontekst sprawy i sytuację powoda działającego bez profesjonalnego pełnomocnika.

Powód A.B. dochodził odszkodowania i renty w związku ze śmiercią syna podczas rajdu samochodowego. Sąd Okręgowy uwzględnił część roszczeń wobec PZU S.A., a oddalił wobec Automobilklubu Ziemi K. Powód złożył apelację, domagając się wyższej kwoty odszkodowania i zwrotu kosztów pogrzebu oraz wychowania i kształcenia syna. Sąd Apelacyjny wezwał powoda do uzupełnienia braków formalnych apelacji poprzez wskazanie, jakiej dodatkowej kwoty i z jakiego tytułu domaga się. Powód odpowiedział, że kwestionuje przyznane zadośćuczynienie, brak zasądzenia renty i wysokość kosztów pomnika, utrzymując wartość przedmiotu zaskarżenia. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację, uznając brak jednoznacznego wniosku o zmianę wyroku. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie powoda, uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego. Zważył, że mimo niedokładności w sformułowaniach powoda, zakres jego żądań był zrozumiały w kontekście całości sprawy, zwłaszcza biorąc pod uwagę jego wiek, działanie bez profesjonalnego pełnomocnika i trudną sytuację emocjonalną po tragedii. Sąd Najwyższy uznał, że powód domagał się dodatkowo 26.000 zł za pomnik oraz dalszego odszkodowania i renty, a te roszczenia nie zostały uwzględnione przez sąd pierwszej instancji. W związku z tym, postanowienie o odrzuceniu apelacji zostało uchylone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd apelacyjny nieprawidłowo odrzucił apelację.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że mimo niedokładności w sformułowaniach powoda, zakres jego żądań był zrozumiały w kontekście całości sprawy i wcześniejszych orzeczeń. Biorąc pod uwagę wiek powoda, brak profesjonalnego pełnomocnika i jego stan emocjonalny, można było potraktować jego wypowiedzi jako oczywistą niedokładność, a nie jako brak formalny uniemożliwiający rozpoznanie apelacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia

Strona wygrywająca

powód

Strony

NazwaTypRola
A. B.osoba_fizycznapowód
Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A.spółkapozwany
Automobilklub Ziemi K.innepozwany
"H." Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. (poprzednio: "T." Towarzystwo Ubezpieczeniowe S.A.)spółkainterwenient uboczny

Przepisy (3)

Główne

k.p.c. art. 368 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis ten określa wymogi formalne apelacji, w tym konieczność wskazania zakresu zaskarżenia i wniosków. Sąd Najwyższy zinterpretował go w kontekście sytuacji procesowej strony.

Pomocnicze

k.p.c. art. 3941 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakres zaskarżenia był zrozumiały w kontekście całości sprawy i wcześniejszych orzeczeń. Powód działał bez profesjonalnego pełnomocnika i znajdował się w trudnej sytuacji życiowej, co uzasadniało większą elastyczność sądu. Nieuzupełnienie apelacji nie mogło stanowić podstawy do jej odrzucenia w sytuacji, gdy powód nie był wzywany do sprecyzowania, czy wnosi o zmianę, czy uchylenie wyroku.

Odrzucone argumenty

Apelacja powoda zawierała braki formalne w postaci niejednoznacznego określenia żądanej kwoty i tytułu. Powód nie uzupełnił braków formalnych apelacji mimo wezwania sądu.

Godne uwagi sformułowania

nie sposób nie przyznać racji Sądowi Apelacyjnemu, że w apelacji ani w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu powód nie oznaczył wyraźnie jakiej dodatkowo domaga się kwoty ani tytułem czego. nie powinno budzić wątpliwości, że powód domagał się zmiany zaskarżonego wyroku przez zasądzenie na jego rzecz dodatkowo 26.000,- złotych tytułem zwrotu kosztu pomnika, oraz różnicy pomiędzy kwotą 564.515,- i 26.0000,- zł jako dalszego odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej przy uwzględnieniu, że poniósł określone koszty na wychowanie i kształcenie syna. Ponadto, domagał się renty miesięcznej po 400,- zł począwszy od 16 lutego 2001 r. można było w rozpoznawanej sprawie potraktować wypowiedzi powoda jako oczywistą niedokładność, w ramach której jednak znany był zakres zmian zaskarżonego wyroku objęty apelacją. w każdym jednak razie podstawą odrzucenia apelacji nie mogło być nieuzupełnienie apelacji w kierunku, którego dotyczy art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c.

Skład orzekający

Zbigniew Kwaśniewski

przewodniczący

Teresa Bielska-Sobkowicz

członek

Maria Grzelka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych apelacji w kontekście sytuacji procesowej strony (wiek, brak pełnomocnika, trudna sytuacja życiowa)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej powoda i interpretacji przepisów k.p.c. dotyczących apelacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sąd najwyższej instancji może wykazać się elastycznością i zrozumieniem dla strony działającej samodzielnie w trudnej sytuacji życiowej, co jest cenne z perspektywy praktyki prawniczej i empatii.

Sąd Najwyższy przywrócił nadzieję: nawet błędy formalne nie przekreślą szans na sprawiedliwość, gdy liczy się ludzki wymiar sprawy.

Dane finansowe

WPS: 600 000 PLN

odszkodowanie: 35 485 PLN

zwrot kosztów pogrzebu i pomnika: 15 485 PLN

odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej: 20 000 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CZ 146/05 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 26 stycznia 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz 
SSN Maria Grzelka (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa A. B. 
przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A.-  
i Automobilklubowi Ziemi K. 
z udziałem interwenienta ubocznego "H. " Towarzystwa  
Ubezpieczeń S.A. (poprzednio: "T." Towarzystwo Ubezpieczeniowe S.A.) 
o zapłatę i rentę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 26 stycznia 2006 r., 
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] 
z dnia 6 lipca 2005 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
 
 
Powód 
domagał 
się 
zasądzenia 
kwoty 
600.000,- 
złotych 
tytułem 
odszkodowania za „straty materialne i niematerialne oraz doznaną krzywdę” 
a także renty, w związku ze śmiercią syna D. B., który zginął podczas 
obserwowania Rajdu Samochodowego. W ramach dochodzonej kwoty, którą 
wskazał jako wartość przedmiotu sporu, domagał się m. in. zwrotu kosztów 
wychowania syna w kwocie 150.000,-zł, kwoty 45.000,- złotych za kształcenie syna, 
oraz kwoty 48.398,63 złotych tytułem zwrotu kosztów pogrzebu. Resztę potraktował 
jako należne mu zadośćuczynienie za utratę dziecka, które było celem życia 
i z którym wiązał nadzieje, że na starość znajdzie w nim oparcie. Sąd Okręgowy 
w Ś. oddalił powództwo wobec pozwanego Automobilklubu Ziemi K., natomiast w 
stosunku do pozwanego PZU S.A. powództwo uwzględnił w kwocie 35.485,- 
złotych na którą składały się: zwrot kosztów pogrzebu i wystawienia pomnika w 
wysokości 15.485,- złotych oraz 20.000,- złotych tytułem odszkodowania za 
znaczne pogorszenie sytuacji życiowej powoda. W pozostałym zakresie wobec 
pozwanego ubezpieczyciela Sąd powództwo oddalił. Sąd przyjął, że na pomnik 
powód wydatkował 32.000,- złotych, ale uznał, że do zwrotu należy się powodowi z 
tego tytułu tylko 6.000,- zł. Powód zaskarżył powyższy wyrok oznaczając wartość 
przedmiotu zaskarżenia na kwotę 564.515,- złotych i wskazując, że nie kwestionuje 
zasądzonych kosztów pogrzebu a jedynie wysokość „rekompensaty na przyszłość z 
tytułu doznania w wyniku zgonu syna szkód niematerialnych” oraz pominięcie 
kosztów poniesionych przez niego na wychowanie i kształcenie syna. Podniósł, że 
„nie rezygnuje ze wskazanej wartości przedmiotu sporu ...(-) słusznym jest aby 
wartość przedmiotu sporu została utrzymana w wysokości dotychczasowej jak w 
pozwie”. Sąd Apelacyjny, któremu akta sprawy wraz z apelacją zostały 
przedstawione, wezwał powoda do usunięcia w terminie 7 dni, pod rygorem 
odrzucenia apelacji, braków formalnych apelacji przez wskazanie w jakim zakresie 
powód domaga się zmiany zaskarżonego wyroku, tj. jakiej dodatkowo domaga się 
kwoty od pozwanych i  z  jakiego tytułu. W odpowiedzi powód stwierdził, że w 
apelacji podał wartość przedmiotu zaskarżenia oraz, że nie domaga się kwoty 
wyższej niż ta wartość lecz kwestionuje – jako rażąco niskie – przyznane mu 

 
3 
zadośćuczynienie, 
brak 
zasądzenia 
żądanej 
renty 
i 
brak 
uwzględnienia 
rzeczywistych, poniesionych przez niego kosztów postawienia pomnika. 
 
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił apelację uznając, że 
mimo wezwania powód nie uzupełnił braku w postaci jednoznacznego wniosku, 
o  którym mowa w art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c., sama zaś apelacja jest w istocie 
uzasadnieniem niesprecyzowanych zarzutów. 
 
W zażaleniu powód zarzucił, że odpowiadając na wezwanie Sądu wyjaśnił, iż 
zaskarżył całą oddaloną część jego roszczeń wymienionych w pozwie i dał temu 
wyraz m.in. przez zmniejszenie wartości przedmiotu zaskarżenia w porównaniu 
z  wartością przedmiotu sporu o kwotę zasądzoną w wyroku Sądu Okręgowego. 
Przyznał, że uczynił to nieudolnie. Podniósł jednak, że apelacja nie wymaga 
formułowania zarzutów według skatalogowanego wzorca, a ponadto, że działał bez 
pomocy profesjonalnego pełnomocnika pozostając w trudnej sytuacji życiowej 
w  związku ze skutkami tragedii, która go dotknęła. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Nie sposób nie przyznać racji Sądowi Apelacyjnemu, że w apelacji ani 
w  piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu powód nie oznaczył 
wyraźnie jakiej dodatkowo domaga się kwoty ani tytułem czego. Zważywszy jednak 
na treść żądań powoda w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji  i treść  
wyroku Sądu Okręgowego oraz uwzględniając wskazaną w apelacji wartość 
przedmiotu zaskarżenia nie powinno budzić wątpliwości, że  powód domagał się 
zmiany zaskarżonego wyroku przez zasądzenie na jego rzecz dodatkowo 26.000,- 
złotych tytułem zwrotu kosztu pomnika, oraz różnicy pomiędzy kwotą 564.515,- 
i 26.0000,- zł jako dalszego odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia 
sytuacji życiowej przy uwzględnieniu, że poniósł określone koszty na wychowanie 
i kształcenie syna. Ponadto, domagał się renty miesięcznej po  400,- zł począwszy 
od 16 lutego 2001 r. Te roszczenia bowiem nie zostały uznane za zasadne 
w wyroku Sądu pierwszej instancji i – oprócz renty – wyrażały oznaczoną wartość 
przedmiotu zaskarżenia w apelacji.  
Zważywszy na podeszły wiek powoda, działającego bez profesjonalnego 
pełnomocnika oraz jego pozostawanie pod wpływem negatywnych emocji, 

 
4 
usprawiedliwionych poczuciem niewyobrażalnej krzywdy po tragicznym wypadku 
syna, można było w rozpoznawanej sprawie potraktować wypowiedzi powoda jako 
oczywistą niedokładność, w ramach której jednak znany był zakres zmian 
zaskarżonego wyroku objęty apelacją. W każdym jednak razie podstawą 
odrzucenia apelacji nie mogło być nieuzupełnienie apelacji w kierunku, którego 
dotyczy  art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c. Powód nie był wzywany do sprecyzowania, czy 
wnosi o zmianę, czy  też uchylenie zaskarżonego wyroku, zaś z treści wezwania 
z dnia 21.VI.2005 r. wynika, iż nie budziło wątpliwości Sąd Apelacyjnego, iż powód 
w apelacji wnosił o  zmianę wyroku.  
 
W tych okolicznościach Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie zasługiwało na 
uwzględnienie i orzekł jak w sentencji (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3  k.p.c.).    
       
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jc