V CZ 142/11

Sąd Najwyższy2012-02-23
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
zażaleniepostanowieniesąd najwyższysąd apelacyjnyuzasadnienie wyrokuterminkpcpomoc prawna z urzędu

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego, uznając, że pismo powoda należy traktować jako wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a nie tylko jego odpis.

Powód złożył pismo domagając się wydania postanowienia potrzebnego do sprawy kasacyjnej. Sąd Apelacyjny potraktował to jako wniosek o odpis wyroku i oddalił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. Sąd Najwyższy uznał, że pismo powoda, mimo błędnego oznaczenia, powinno być traktowane jako wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zwłaszcza że powód nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i wskazał cel pisma.

Sprawa dotyczyła zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które oddaliło jego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Powód, niebędący profesjonalnym pełnomocnikiem, złożył pismo domagając się wydania postanowienia potrzebnego do sprawy kasacyjnej. Sąd Apelacyjny zinterpretował to jako wniosek o odpis wyroku, a następnie oddalił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. Sąd Najwyższy, analizując treść pisma powoda i jego cel (wskazany jako potrzeba do sprawy kasacyjnej), uznał, że powinno ono być traktowane jako wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku zgodnie z art. 387 § 1 i § 3 k.p.c. Podkreślono, że w przypadku braku profesjonalnego pełnomocnika, sąd powinien kierować się celem pisma i w razie wątpliwości wezwać do usunięcia braków. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie, uznając zażalenie za uzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Pismo strony, nawet jeśli jest mylnie oznaczone lub dotknięte niedokładnościami, powinno być rozpoznane zgodnie z jego treścią i celem, zwłaszcza gdy strona nie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że w przypadku pisma strony nieprofesjonalnej, należy uwzględnić jasno wyrażony cel jego złożenia. W tej sytuacji, wskazanie na potrzebę uzyskania odpisu wyroku do sprawy kasacyjnej jednoznacznie wskazywało na zamiar wniesienia skargi kasacyjnej, co wymagało sporządzenia uzasadnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia

Strona wygrywająca

powód

Strony

NazwaTypRola
P. B.osoba_fizycznapowód
I. H.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 387 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wniosek o doręczenie uzasadnienia wyroku.

k.p.c. art. 387 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Wniosek o doręczenie uzasadnienia wyroku.

k.p.c. art. 3941 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania w przedmiocie zażalenia.

k.p.c. art. 39815 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania w przedmiocie zażalenia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 130 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Powinność sądu rozpoznania pisma zgodnie z jego treścią, także wówczas, gdy zostanie ono mylnie oznaczone lub jest dotknięte innymi oczywistymi niedokładnościami.

k.p.c. art. 3985 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Brak uzasadnienia uniemożliwia wywiedzenie skargi kasacyjnej.

t. jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm. art. 29 § ust. 1

Ustawa Prawo o adwokaturze

Podstawa orzekania o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. art. 6 § pkt 6

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Podstawa orzekania o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. art. 13 § ust. 2 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Podstawa orzekania o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo powoda, mimo błędnego oznaczenia, powinno być traktowane jako wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ze względu na wskazany cel (sprawa kasacyjna). Sąd powinien był wezwać powoda do usunięcia braków pisma, zamiast odrzucać wniosek. Powód, niebędący profesjonalnym pełnomocnikiem, mógł mieć uzasadnione przekonanie, że jego pismo zostanie potraktowane prawidłowo, podobnie jak w poprzedniej instancji.

Odrzucone argumenty

Pismo powoda było błędnie oznaczone jako wniosek o postanowienie, a nie wyrok. Powód nie złożył wniosku o uzasadnienie w terminie.

Godne uwagi sformułowania

powinien był go wezwać do usunięcia niedokładności zaniechanie obowiązku wezwania nie może wywoływać negatywnych następstw dla strony nieuszczuplania uprawnień stron i zaufania jakie powinny cechować czynności sądu

Skład orzekający

Krzysztof Pietrzykowski

przewodniczący

Jan Górowski

członek

Anna Kozłowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pisma strony nieprofesjonalnej, obowiązków sądu w przypadku wątpliwości co do woli strony, oraz traktowania wniosków o uzasadnienie wyroku w kontekście skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie strona nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozumienie intencji strony przez sąd, zwłaszcza gdy strona nie ma profesjonalnego pełnomocnika. Podkreśla zasady procesowe i zaufanie do sądu.

Czy pomyłka w piśmie sądowym może zniweczyć szansę na kasację? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CZ 142/11 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 23 lutego 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
SSN Jan Górowski 
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z powództwa P. B. 
przeciwko I. H. 
o nakazanie złożenia oświadczenia woli, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 23 lutego 2012 r., 
zażalenia powoda na pkt 2 postanowienia Sądu Apelacyjnego  
z dnia 20 czerwca 2011 r.,  
 
 
 
1. uchyla zaskarżone postanowienie, 
2. przyznaje adwokat W.D. od Skarbu Państwa (Sądu 
Apelacyjnego) kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł 
podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług 
tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej 
powodowi w postępowaniu zażaleniowym. 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 W wyniku rozpoznania apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego 
oddalającego powództwo, Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 11 maja 2011 r. oddalił 
apelację. W dniu 16 maja 2011 r. powód złożył „wniosek o wydanie postanowienia z 
dnia 11.05.2011 r. o sygn. Akt […]” wskazując, że „postanowienie jest potrzebne do 
Sądu Najwyższego do sprawy kasacyjnej”. Sąd Apelacyjny pismo  to potraktował 
jako wniosek o wydanie odpisu wyroku, z uwagi na  to, że w dniu 11 maja 2011 r. w 
sprawie zapadł wyrok, a nie postanowienie. Powód otrzymał odpis wyroku z 
pismem informacyjnym w dniu 7 czerwca 2011 r., a w dniu 10 czerwca 2011 r. 
złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia „wniosku o uzasadnienie” wraz z 
wnioskiem o wydanie wyroku z uzasadnieniem. 
Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny  oddalił wniosek 
powoda o przywrócenie terminu do złożenia „wniosku o sporządzenie uzasadnienia 
i doręczenie wyroku z dnia 11 maja 2011 r. wraz z uzasadnieniem” oraz odrzucił 
wniosek powoda „o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku z dnia 11 maja 
2011 r. z uzasadnieniem”.  
Postanowienie to, w części odrzucającej wniosek o sporządzenie 
uzasadnienia i doręczenie wyroku z uzasadnieniem zaskarżył powód  domagając 
się jego uchylenia i doręczenia  mu  wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 11 maja 
2011 r. z uzasadnieniem. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Podstawowe znaczenie miało ustalenie  treści pisma powoda z dnia 16 maja 
2011 r., które to pismo złożył on osobiście, nie był bowiem w postępowaniu 
reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.  
Z art. 130 § 1 zd. drugie k.p.c. wynika powinność Sądu rozpoznania pisma 
zgodnie z jego treścią, także wówczas, gdy zostanie ono mylnie oznaczone lub jest 
dotknięte innymi oczywistymi niedokładnościami. Sąd Apelacyjny, kierując się 
zapewne treścią powołanego przepisu, trafnie ocenił, że powód domaga się 
doręczenia nie postanowienia, ale wyroku. Nie jest jednak jasne jakimi względami 
kierował się Sąd Apelacyjny nie dostrzegając, że w piśmie tym powód wyraźnie 
wskazał, iż odpis wyroku jest mu potrzebny „do Sądu Najwyższego do sprawy 

 
3 
kasacyjnej”. Tej treści wzmianka wskazuje jednoznacznie na zamiar wniesienia  
skargi kasacyjnej. Ten jasno wyartykułowany w treści pisma cel, dla którego istniała 
potrzeba uzyskania przez powoda odpisu wyroku, pozwalał przyjąć, że pismo 
to  jest, zgodnie z treścią art. 387§ 1 i § 3 k.p.c., wnioskiem o doręczenie  
uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego, a nie tylko wyroku, skoro brak 
uzasadnienia uniemożliwia wywiedzenie skargi kasacyjnej (art. 3985 § 1k.p.c.). 
W zażaleniu  trafnie skarżący przy tym wskazuje, że pismo o analogicznej treści 
(„zwracam się do tut. Sądu o wydanie postanowienia z dnia 24.02.2011 r. sygn. Akt 
[…]. Postanowienie jest potrzebne do Sądu Apelacyjnego.”)  złożył po wydaniu 
wyroku przez Sąd I instancji i Sąd ten pismo to  potraktował jako wniosek o 
sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego. We wskazanej 
sytuacji powód mógł tym samym żywić uzasadnione przekonanie, iż złożenie, po 
wydaniu wyroku przez Sąd Apelacyjny, pisma o tożsamej treści, spowoduje 
doręczenie mu odpisu wyroku z dnia 11 maja 2011 r. wraz z uzasadnieniem. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wyrażono pogląd, iż przy 
ocenie charakteru pisma wniesionego przez stronę, która nie korzysta z fachowej 
pomocy prawnej należy ocenić treść tego pisma z uwzględnieniem wynikającego 
z tego pisma celu jego złożenia (postanowienia SN z dnia 23 marca 2006 r., II CZ 
19/06, z dnia 5 września 2001 r., I CZ 110/01, z dnia 5 maja 2005 r., IV CZ 35/05, 
z dnia 7 lutego 2006 r., IV CZ 7/06, z dnia 23 kwietnia 2009 r., IV CZ 29/09, dnia 
23 września 2009 r. I CZ 51/09 - niepublikowane). Sąd Apelacyjny postulat  
nieuszczuplania uprawnień stron  i zaufania jakie powinny cechować czynności 
sądu, niesłusznie pominął. Jeżeli zaś Sąd Apelacyjny miał wątpliwości, 
co do rzeczywistej woli powoda wyrażonej w piśmie z dnia 16 maja 2011 r., 
powinien był  go wezwać  do usunięcia niedokładności, które  to pismo zawierało 
(art. 130 § 1 zd. 1 k.p.c.). Zaniechanie obowiązku wezwania nie może wywoływać 
negatywnych następstw dla strony.  
Zważywszy na powyższe, nie było przeszkód do potraktowania pisma 
powoda z dnia 16 maja 2011 r. jako złożonego w terminie wniosku o  doręczenie 
wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 11 maja 2011 r. z uzasadnieniem. W tej sytuacji 
wniosek o przywrócenie terminu do złożenia takiego wniosku i powtórny wniosek 

 
4 
o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, były bezprzedmiotowe. Powyższe czyniło 
zażalenie uzasadnionym.  
Z przedstawionych przeto powodów Sąd Najwyższy  na podstawie art. 3941 
§ 3 k.p.c. w związku z  art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł jak w postanowieniu. 
O kosztach pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu  w postępowaniu 
zażaleniowym orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. 
Prawo o adwokaturze (t. jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) w związku 
z § 6 pkt 6 w zw. z § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 
28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia 
przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu 
(Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI