V CZ 138/11

Sygn. akt V CZ 138/11 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 23 lutego 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
SSN Jan Górowski (sprawozdawca) 
SSN Anna Kozłowska 
 
w sprawie z powództwa T. M. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Rejonowego w O. 
o ochronę dóbr osobistych, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 23 lutego 2012 r., 
zażalenia powoda na orzeczenie o kosztach, zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego  
z dnia 15 marca 2011 r.,  
 
1. oddala zażalenie; 
2. przyznaje adw. J. K. -bycz od Skarbu Państwa - Sądu 
Apelacyjnego kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych 
powiększoną o należną stawkę VAT tytułem kosztów 
pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
 
Wyrokiem z dnia 15 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda i 
zasądził od niego na rzecz pozwanego kwotę 2070 zł tytułem zwrotu kosztów 
postępowania apelacyjnego, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu 
(art. 98 k.p.c.). 
Zażaleniem z dnia 13 czerwca 2011 r. powód zaskarżył orzeczenie 
w zakresie kosztów postępowania, wnosząc o jego zmianę poprzez odstąpienie od 
obciążania go kosztami postępowania. Podniósł zarzut naruszenia przez Sąd art. 
102 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Na wstępie należy podnieść, że zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. 
nie zasługuje 
na 
uwzględnienie. 
Podstawową 
zasadą 
rządzącą 
kosztami 
postępowania w procesie cywilnym jest reguła, zgodnie z którą strona 
przegrywająca sprawę ma obowiązek zwrotu przeciwnikowi poniesionych przez 
niego kosztów postępowania niezbędnych do celowej obrony jego praw (art. 98 § 1 
k.p.c.). Z tego względu sąd opierając swoje rozstrzygnięcie na tej zasadzie nie ma 
obowiązku bliższego uzasadnienia jej zastosowania. 
Wyjątek od tej zasady stanowi art. 102 k.p.c. pozwalający na odstąpienie od 
obciążania strony kosztami postępowania w sytuacji, gdy zachodzą szczególnie 
uzasadnione okoliczności. Fakt ich nastąpienia (bądź braku) podlega ocenie sądu 
orzekającego w każdym jednostkowym wypadku, także na tle całokształtu 
rozpoznanej sprawy. W sprawie taka wyjątkowa sytuacja nie występuje. 
Zwolnienie  od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów 
procesu przeciwnikowi (art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych, jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r., Nr 90, poz. 594 
ze  zm.). Należy  więc rozróżnić sytuację, w której strona ze względu na brak 
środków materialnych, byłaby pozbawiona, czy ograniczona dostępu do wymiaru 
sprawiedliwości, od zobowiązania takiej strony przegrywającej proces do zwrotu 
kosztów procesu. Zasądzenie ich bowiem na rzecz przeciwnika nie ogranicza 
strony w prawie do sądu. Zwolnienie strony od kosztów sądowych samo przez się 
nie wskazuje, że występuje szczególnie uzasadniony przypadek, aby odstąpić od 

 
3 
obciążenia takiej strony kosztami procesu. Fakt, że powód przebywa w Areszcie 
Śledczym nie jest „wypadkiem szczególnie uzasadnionym” w rozumieniu art. 102 
k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2011 r., II CZ 
90/11, niepubl.). Powód wytaczając powództwo, a następnie wnosząc apelację, 
powinien był liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów postępowania, gdyż 
odpłatność wymiaru sprawiedliwości stanowi regułę.  
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 
k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. 
Sąd Najwyższy przyznał adw. J. K.  kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) 
złotych powiększoną o należny podatek VAT z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej z urzędu, ustalając należne wynagrodzenie w oparciu o treść § 
13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. 
w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa 
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 
1348 ze zm.) w postępowaniu zażaleniowym.  
 
 
 
 
 
 
 
jw