V CZ 136/11

Sygn. akt V CZ 136/11 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 23 lutego 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
SSN Jan Górowski 
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) 
 
w sprawie ze skargi Wspólnoty Nieruchomości Użytkowych "P. "  
w K. 
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego  
wyroku Sądu Okręgowego  
z dnia 22 marca 2011 r.,  
w sprawie z powództwa Wspólnoty Nieruchomości Użytkowych "P. "  
w K. 
przeciwko T. B. i J. B. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 23 lutego 2012 r., 
zażalenia Wspólnoty Nieruchomości Użytkowych "P. " w K.  
na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 18 sierpnia 2011 r.,  
 
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
 
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2011 r. odrzucił skargę 
Wspólnoty Nieruchomości Użytkowych „P.” w K. o  stwierdzenie niezgodności z 
prawem prawomocnego wyroku tego Sądu z dnia 22 marca 2011 r. W ocenie Sądu 
Okręgowego, skarga została wniesiona z  naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c. 
Okoliczność bowiem, że radca prawny wchodzący w skład wieloosobowego składu 
zarządu tej Wspólnoty, wraz z pozostałymi członkami tego zarządu, podpisał 
skargę, nie stanowiło dopełnienia wymogu z art. 87 1 § 2 k.p.c. 
 
W zażaleniu na to postanowienie Wspólnota domagała się uchylenia 
zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Wynikający z art. 871 § 1 k.p.c. przymus radcowsko - adwokacki 
obowiązujący w postępowaniu przed Sądem Najwyższym  obejmuje wszelkie 
postępowania, 
które 
przynależą 
do 
właściwości 
tego 
Sądu, 
a 
zatem 
i  postępowanie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego 
orzeczenia. Przepisy § 2 i § 3 tego artykułu wymieniają sytuację, w których 
przymus ten nie obowiązuje, co ma miejsce m.in. wówczas, gdy sama strona, jej 
organ lub jej  przedstawiciel ustawowy  jest adwokatem, radcą prawnym lub radcą 
prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.  
W sprawie niniejszej skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem 
prawomocnego orzeczenia wniosła Wspólnota Mieszkaniowa, w imieniu której 
działał, jak wynikało z treści skargi, trzyosobowy zarząd, przy czym członkiem 
zarządu pozostawał radca prawny, którego podpis, wraz z podpisami pozostałych 
członków zarządu, figuruje pod skargą.  
 
W myśl art. 331 k.c. wspólnota mieszkaniowa jest niepełną (ułomną) osobą 
prawną, a jej zarządowi przypisuje się status organu. W tych okolicznościach 
rozważenia wymagało czy uregulowanie z § 2 art. 871 k.p.c. uwalniające stronę od 
obowiązkowego zastępstwa adwokackiego ma zastosowanie, gdy organem strony 
jest adwokat lub radca prawny. Nie budzi wątpliwości, że przymus adwokacki nie 
obowiązuje, gdy strona działa przez organ jednoosobowy, a   piastunem organu 
jest radca prawny lub adwokat. Zgodnie z teorią organu, działanie organu traktuje 

 
3 
się jako działanie osoby prawnej (art. 38 k.c.). Uzasadnione jest wówczas 
przyjęcie, że sytuacja przedstawia się analogicznie, gdy stroną w sprawie jest  
adwokat lub radca prawny. 
 
 Odmiennie ocenić należy stan rzeczy, gdy organ strony jest wieloosobowy. 
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali 
(jedn. tekst  Dz. U. z 2000 Nr 80 poz. 903 ze zm.), jeżeli zarząd jest kilkuosobowy, 
oświadczenia woli za wspólnotę składają przynajmniej dwaj jego członkowie. Taki 
sposób reprezentacji oznacza obowiązek współdziałania co najmniej dwóch 
członków zarządu; wola organu zostaje wyrażona dopiero gdy zostaną złożone 
dwa oświadczenia. Przy tak przeto rozumianej reprezentacji łącznej, czynność, 
zarówno prawa materialnego jak i procesowego, dopiero wówczas jest czynnością 
samej strony, gdy zostanie dokonana  przez dwie osoby. Jeżeli przeto tylko jedno 
oświadczenie pochodzi od adwokata lub radcy prawnego, a drugie od osoby, która 
takiego statusu nie ma, to oświadczenie tej drugiej osoby, w warunkach istnienia 
przymusu 
adwokackiego, 
pozostaje 
bezskuteczne. 
Powyższe 
jasno 
się 
uwidacznia, jeżeli dostrzeże się, że postępowanie przez Sądem Najwyższym 
o   jakim mowa w art. 871 § 1 k.p.c., obejmuje nie tylko składanie pism 
procesowych, ale również udział w rozprawie i dokonywanie w jej toku czynności 
procesowych. Wobec wyłączenia możliwości osobistego działania w toku rozprawy 
osoby nie będącej radcą prawnym lub adwokatem, wymagane ustawą 
współdziałanie co najmniej dwóch członków zarządu nie mogłoby nastąpić.  
Nie ma    podstaw, 
aby 
czynić 
rozróżnienie 
pomiędzy 
oświadczeniami 
(osób  wchodzących w skład organu) składanymi ustnie i na piśmie. W obu 
wypadkach oświadczenia takie są bezskuteczne. Powyższe przeto prowadzi do  
wniosku, że jeżeli radca prawny lub adwokat wchodzi w skład wieloosobowego 
organu strony, jego udział w dokonanej przez ten organ, in corpore, czynności 
objętej przymusem adwokackim, tu: wniesienia (sporządzenia i podpisania) skargi, 
nie  uzasadnia przyjęcia, że zostały dochowane warunki z art. 871 § 1 k.p.c.  
W świetle powyższego, pogląd Sądu  Okręgowego, że skarga została  
wniesiona z naruszeniem art. 87 1 § 1 k.p.c. nie mógł być, co do zasady, uznany za 
nietrafny. Sąd Najwyższy zauważa jednak, że w części wstępnej skargi znalazło 
się sformułowanie, iż stronę powodową reprezentuje członek zarządu radca 

 
4 
prawny W. K., co mogło oznaczać udzielenie pełnomocnictwa procesowego. 
Okoliczność 
ta 
powinna 
być 
wyjaśniona; 
niedołączenie 
dokumentu 
pełnomocnictwa jest brakiem formalnym skargi (art. 4245 § 2 w związku z art. 126 
§ 3 k.p.c.  
Z przedstawionych powodów  Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 
w związku z art. 3941 § 1 i 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.