V CZ 124/12

Sygn. akt V CZ 124/12 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 17 kwietnia 2013 r. 
 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Anna Owczarek (przewodniczący) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) 
 
 
 
w sprawie z powództwa Powiatowego Rzecznika Konsumentów w T. i Miejskiego 
Rzecznika Konsumentów w P. 
przeciwko J. K.-K. 
o zaniechanie nieuczciwej praktyki rynkowej i zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 17 kwietnia 2013 r., 
zażalenia Powiatowego Rzecznika Konsumentów w T.  
na postanowienie o kosztach, zawarte w punkcie 3 wyroku Sądu Apelacyjnego  
z dnia 24 kwietnia 2012 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
 
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny zasądził od  powodów 
Powiatowego Rzecznika Konsumentów i Miejskiego Rzecznika Konsumentów   na 
rzecz pozwanej J. K. – K. kwoty po 465 zł tytułem kosztów postępowania 
apelacyjnego. Sąd ten uznał, że orzeczenie o oddaleniu powództwa, w następstwie 
uwzględnienia apelacji pozwanej, stanowi o przegraniu sprawy przez powodów, a 
zatem zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 98 k.p.c.) 
należało ich obciążyć kosztami postępowania apelacyjnego. 
 
Powiatowy Rzecznik Konsumentów w  zażaleniu domagał się zmiany 
zaskarżonego postanowienia przez nieobciążanie go obowiązkiem ponoszenia 
jakichkolwiek 
kosztów 
procesu, 
ewentualnie  uchylenia 
tego 
orzeczenia 
i 
przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu  do  ponownego rozpoznania. W 
uzasadnieniu 
wskazał, 
że 
wykonywanie 
przez 
niego 
zadań 
samorządu 
powiatowego w zakresie ochrony  konsumentów  nie może być związane z 
ponoszeniem kosztów wobec przeciwnika procesowego, ponieważ powinny one 
obciążać Powiat T. Niezależnie od tego, do jego udziału w  postępowaniu sądowym 
stosuje się odpowiednio przepisy o prokuratorze (art.  634 k.p.c.), w tym także art. 
106 k.p.c. Ponadto nie zostało rozważone przez Sąd Apelacyjny zastosowanie art. 
102 k.p.c. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest bezzasadne. Zmiana wyroku uwzględniającego powództwo przez 
sąd drugiej instancji i oddalenie powództwa oznacza, że powód przegrał sprawę 
i  zgodnie z podstawową zasadą przewidzianą w art. 98 § 1 w związku z art. 391 
§  1 k.p.c. jest obowiązany zwrócić przeciwnikowi poniesione przez niego koszty 
postępowania apelacyjnego. Reguła ta jest uzupełniona zasadami kompensacji, 
słuszności i zawinienia (art. 100 do 1041 i art. 110 k.p.c.). Oparcie  rozstrzygnięcia 
o  kosztach procesu na jednej z uzupełniających zasad orzekania o kosztach, 
powinno być poprzedzone stwierdzeniem, że sytuacja zaistniała w sprawie 
wskazuje na celowość wyłączenia normy ogólnej, podyktowanego przewidzianymi 
w nich względami. Możliwość obciążenia strony przegrywającej jedynie częścią 
kosztów albo nieobciążenia jej w ogóle tymi kosztami, uzależniona jest, stosownie 
do art. 102 k.p.c., od wyłonienia się w sprawie wypadków szczególnie 

 
3 
uzasadnionych, wskazujących że ponoszenie kosztów pozostawało w sprzeczności 
z 
powszechnym 
odczuciem 
sprawiedliwości 
oraz 
zasadami 
współżycia 
społecznego.   Należą   do   nich   okoliczności   związane   z   przebiegiem   
sprawy - charakter zgłoszonego roszczenia, jego znaczenie dla strony, subiektywne 
przekonanie o zasadności roszczenia, przedawnienie roszczenia oraz leżące poza 
procesem - sytuacja majątkowa i życiowa strony. Ocena, czy takie wypadki 
wystąpiły w konkretnej sprawie należy do sądu, który powinien dokonać jej 
w  oparciu o całokształt okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zasad współżycia 
społecznego. Sąd Apelacyjny nie dostrzegł istnienia któregokolwiek z tych 
„wypadków”, nie wskazuje na nie również zażalenie powoda, a zatem 
bezpodstawne było utrzymywanie, że należało zastosować art. 102 w związku z art. 
391 § 1 k.p.c. Nie można za takie uważać występowania Rzecznika w interesie 
konsumentów, skoro należy to do jego zadań. Brak w motywach zażalenia również 
argumentacji wskazującej na to, że zasądzenie od powoda, który przegrał sprawę, 
wygrywającemu przeciwnikowi, kosztów postępowania apelacyjnego pozostawało 
w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.  
 
W rozpoznawanej sprawie powód działał w ramach samodzielnego 
uprawnienia przyznanego mu art. 12 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia  23 sierpnia 2007 r. 
o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), 
bez konieczności wykazywania, że działa na rzecz określonego konsumenta lub 
grupy konsumentów. Zgodnie z odesłaniem z art. 634 k.p.c. mają do niego 
odpowiednie zastosowanie przepisy o prokuratorze, w tym również art. 106 k.p.c., 
który przewiduje, że udział prokuratora  w sprawie nie uzasadnia zasądzenia 
zwrotu kosztów na rzecz Skarbu Państwa ani od Skarbu Państwa. Uregulowanie to 
nie ma jednak zastosowania, w razie wytoczenia przez prokuratora powództwa na 
podstawie art. 7 i 57 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2989 r., 
II  CR 155/89, niepubl.), a zatem w wypadkach realizowania przez prokuratora 
samodzielnego uprawnienia do inicjowania postępowań sądowych. Odpowiednie 
zatem stosowanie do rzecznika konsumentów tego przepisu może dotyczyć jedynie  
jego udziału w sprawie cywilnej związanego z działaniem na rzecz oznaczonej 
osoby. Samodzielne zaś uprawnienie rzecznika konsumentów do występowania 
z  roszczeniami w ramach uprawnienia z art. 12 ust. 4 wymienionej ustawy nie 

 
4 
zwalnia go od odpowiedzialności z tytułu kosztów postępowania względem strony 
pozwanej, która wygrała sprawę. W ramach orzekania o tych kosztach sąd stosuje 
przepisy regulujące zasady zwrotu kosztów procesu, objęte tytułem V działem                
I k.p.c.  
 
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 18 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie 
powiatowym (j.t. Dz. U. 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) powiat wykonuje zadania 
publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie ochrony praw konsumenta. 
Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji 
i  konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz.331 ze zm.) rzecznik konsumentów wykonuje 
zadania samorządu powiatowego w zakresie ochrony praw konsumentów, jest on 
pracownikiem samorządowym, z którym stosunek pracy nawiązuje starosta lub 
w  miastach na prawach powiatu prezydent miasta (art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 
16  lutego 2007 r.). Oznacza to, że w zakresie zadań ustawowo powierzonych 
rzecznikowi konsumentów ma on uprawnienia między innymi do samodzielnego 
występowania do sądu z roszczeniami (art. 12 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 
23  sierpnia 2007 r.), a w ramach powiatu, którego zadania wykonuje, posiada 
status pracownika samorządowego.  Podejmowane przez niego w postępowaniu 
sądowym czynności procesowe są czynnościami rzecznika, a skutki przez nie 
wywoływane odnoszą się do przeciwnika procesowego. Dotyczy to również 
odpowiedzialności związanej z przegraniem sprawy i ponoszeniem kosztów 
procesu, które zasądzane  są od strony, nie zaś od nie będącej stroną jednostki 
samorządu terytorialnego, której zadania rzecznik realizuje. Innym zagadnieniem 
jest finansowanie działalności rzecznika przez powiat, które jednak nie może być 
wyrażone w treści wyroku sądowego. Nie zasługiwał zatem na podzielenie zarzut 
nieprawidłowego 
określenia 
w 
zaskarżonym 
postanowieniu 
podmiotu 
zobowiązanego do zapłaty kosztów postępowania apelacyjnego. 
 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 
39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.      
es