V CZ 122/11

Sygn. akt V CZ 122/11 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 23 lutego 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
SSN Jan Górowski 
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie ze skargi Marii Ł. 
o wznowienie postępowania 
zakończonego prawomocnym postanowieniem 
Sądu Wojewódzkiego  
z dnia 8 października 1991 r.,  
w sprawie z wniosku Bolesława Ł. 
przy uczestnictwie Kółka Rolniczego w K. 
o nadanie tytułu własności nieruchomości, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 23 lutego 2012 r., 
zażalenia Marii Ł. na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 7 kwietnia 2011 r.,  
 
1. oddala zażalenie, 
2. oddala wniosek pełnomocnika Marii Ł. o przyznanie 
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu 
w postępowaniu zażaleniowym. 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2011 r. odrzucił wniesioną 
w dniu 28 marca 2011 r. skargę Marii Ł. o wznowienie postępowania w sprawie 
z   wniosku Bolesława Ł. z udziałem Kółka Rolniczego w K.,  Anny Ł., Krystyny K. i 
Zdzisława Ł.  o nadanie tytułu własności nieruchomości, zakończonego 
prawomocnym postanowieniem  Sądu Wojewódzkiego z dnia 8 października 
1991 r. W  ocenie Sądu Okręgowego skarga Marii Ł.,  oparta na podstawie z art. 
401 pkt 2 k.p.c. była, w świetle art. 407 § 1 k.p.c., spóźniona. Skarżąca, mimo że 
nie była uczestniczką postępowania  prowadzonego z wniosku jej męża Bolesława 
Ł. o nadanie własności tytułu ziemi, o postanowieniu wydanym w tej sprawie 
dowiedziała się najpóźniej w 2001 r.,  w toku sprawy z wniosku Kółka Rolniczego w 
K. o zasiedzenie tej samej nieruchomości, oznaczonej sygn. akt II Ns 3798/00, 
zakończonej prawomocnie postanowieniem z dnia 12 grudnia 2001 r., w której to 
sprawie była uczestnikiem.  Odnosząc się zaś do pozostałych podstaw wznowienia 
powołanych w skardze, to jest podstaw z art. 403 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 403 § 2 
k.p.c., Sąd Okręgowy ocenił, że skarżąca nie wykazała, aby podstawy te 
rzeczywiście wystąpiły. 
W zażaleniu na to postanowienie Maria Ł. wniosła o jego uchylenie 
podnosząc zarzut naruszenia art. 410 § 1 k.p.c. przez jego nieuzasadnione 
zastosowanie.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 Zażalenie podlegało oddaleniu.  
W postępowaniu o wznowienie postępowania nieprocesowego należy 
odpowiednio stosować przepisy  o wznowieniu zawarte  w art. 400-416 k.p.c. 
w związku z art. 13 § 2 k.p.c., to jest przy uwzględnieniu różnic zachodzących   
między tymi trybami postępowania rozpoznawczego. Jeżeli jednak skargę 
o wznowienie 
postępowania 
składa 
osoba, 
która 
nie 
była 
uczestnikiem 
poprzedniego postępowania, zastosowanie ma przepis art. 524 § 2 k.p.c.  

 
3 
Przepis ten stanowi, że zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania 
zakończonego  prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy 
może żądać wznowienia postępowania, jeżeli postanowienie to narusza jego 
prawa. W takim wypadku stosuje się przepisy o wznowieniu postępowania 
z powodu pozbawienia możności działania.  
Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że osoba żądająca wznowienia 
musi być zainteresowanym w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c., a żądanie wznowienia  
może wynikać tylko z podstawy wymienionej w art. 401 pkt 2 k.p.c. czyli 
pozbawienia 
możności 
działania. 
Pozbawieniem 
możności 
działania 
jest  
nieuczestniczenie w postępowaniu bez winy skarżącego i wydanie w tym 
postepowaniu orzeczenia, które narusza prawa skarżącego. Przewidziane 
w przepisach k.p.c. przyczyny restytucyjne wznowienia postępowania nie  wchodzą 
wówczas w rachubę. Odesłanie do przepisów o wznowieniu postępowania ujęte 
w zdaniu z art. 524 § 2 k.c. dotyczy  niemożności  żądania wznowienia jeżeli  przed 
uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała (art. 401 pkt 2 
k.p.c.), właściwości sądu (art. 405 k.p.c.) i terminów (art. 407 i art. 408 k.p.c., 
por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2002 r., I CKN 450/00, 
LEX nr 53299). 
Okoliczności sprawy wskazywały, że skarżąca w sprawie, w której  
domagała się wznowienia postępowania, nie mogła być traktowana jako osoba 
zainteresowana w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c.  Status taki ma osoba, której praw 
dotyczy wynik postępowania bądź to bezpośrednio bądź pośrednio. Wynik tej 
sprawy nie dotyczył praw Marii Ł. W sprawie tej, jej mąż,  Bolesław Ł., domagał się 
stwierdzenia nabycia własności opisanej we wniosku nieruchomości  przez jego 
ojca, Jana Ł., w trybie przepisów ustawy z dnia  26 października 1971 r. o 
uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). W 
taki sposób żądanie zostało sprecyzowane na rozprawie w dniu 8 lutego 1991 r. (k. 
29) i było popierane aż do daty wydania w sprawie prawomocnego orzeczenia (por. 
protokoły rozpraw: z dnia  27 maja 1991 r. k. 61 v. i z dnia 15 lipca 1991 r. k. 73  
oraz treść rewizji k. 89). Z akt sprawy wynikło, że Jan Ł. zmarł  25 czerwca 1987 r., 
a Bolesław Ł. był jego spadkobiercą ustawowym. Jako  spadkobierca ustawowy 
miał interes prawny w zgłoszeniu wniosku o stwierdzenie nabycia własności przez 

 
4 
ojca, nieruchomość bowiem nabyta przez ojca należała do spadku po nim (art. 922 
k.c.) i w odpowiednich częściach, wynikających z dziedziczenia, stawała się 
przedmiotem współwłasności Bolesława Ł. i jego rodzeństwa. Tak nabyte prawo nie 
było jednak objęte dorobkiem Bolesława i Marii małż. Ł. Zgodnie z art. 33 k.r.o., w 
brzmieniu obowiązującym w dacie otwarcia spadku po Janie Ł.,  przedmioty nabyte 
przez dziedziczenie stanowiły majątek odrębny małżonka, chyba że spadkodawca 
inaczej postanowił. Maria Ł. w skardze o wznowienie powoływała się jedynie na  
status żony Bolesława Ł. i fakt pozostawania z nim we wspólności majątkowej 
małżeńskiej. W świetle powyższego nie były to więc okoliczności wystarczające dla 
stwierdzenia, że skarżąca miała interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu, 
skoro zainteresowanej, w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c., nie czynił z niej li tylko 
status żony, a udział w nieruchomości, co do zasady, stanowiłby majątek odrębny 
Bolesława Ł. i brak było też dowodu, że nieruchomość, której dotyczyło 
postępowanie, z woli spadkodawcy, mogła być objęta dorobkiem. 
 Brak wykazania w skardze o wznowienie postępowania, że wynik tego 
postępowania dotyczył praw Marii Ł.  powodował, że skargę należało  traktować 
jako pochodzącą od osoby nielegitymowanej. Skarga wniesiona przez osobę 
nielegitymowaną jest skargą niedopuszczalną, taka zaś skarga podlega 
odrzuceniu. Zaskarżone postanowienie nie mogło być przeto poczytane 
za nieprawidłowe.   
Ubocznie można dodać, że niewątpliwie skarżąca nie dochowała 
trzymiesięcznego terminu wynikającego z art. 407  § 1 k.p.c. dla wniesienia skargi, 
skoro treść rozstrzygnięcia, które skarżąca tą skargą podważa, była znana  
w sprawie sygn. akt II Ns 3798/00 toczącej się z jej udziałem. Ponadto  bez  
znaczenia były tak rozważania Sądu Okręgowego jak i zarzuty zawarte w zażaleniu  
odnoszące się do podstaw restytucyjnych wznowienia.  
Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 
39814 k.p.c. oddalił zażalenie.  
Wobec niezłożenia przez pełnomocnika  skarżącej, ustanowionego z urzędu, 
oświadczenia, że należne mu opłaty nie zostały uiszczone w całości lub w części, 
oddaleniu podlegał również wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy 

 
5 
prawnej (§ 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. 
w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa 
kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).