V CZ 12/16

Sąd Najwyższy2016-04-20
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
wznowienie postępowanianowe okolicznościdowodyprawomocnośćkpcsąd najwyższyskargazażalenie

Podsumowanie

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, uznając, że późniejsze zdarzenia nie stanowią nowych okoliczności faktycznych w rozumieniu przepisów procesowych.

Skarżący R.D. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego, powołując się na nowe okoliczności dotyczące stanu psychicznego powoda. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, uznając, że wskazane okoliczności nie spełniają przesłanek wznowienia. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podkreślając, że nowe okoliczności muszą istnieć w toku postępowania i nie mogą powstać po jego prawomocnym zakończeniu.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie skarżącego R.D. na postanowienie Sądu Apelacyjnego, które odrzuciło skargę o wznowienie postępowania. Skarżący domagał się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 23 kwietnia 2014 r. w sprawie o zapłatę, powołując się na ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych i dowodów (art. 403 § 2 k.p.c.). Jako podstawę wznowienia wskazał okoliczności dotyczące stanu psychicznego powoda, które miały ujawnić się po wydaniu wyroku. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, uznając, że późniejsze działania powoda nie mogą być zakwalifikowane jako nowe okoliczności w rozumieniu przepisów o wznowieniu postępowania, a stan psychiczny powoda był już przedmiotem rozważań w poprzednim postępowaniu. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko Sądu Apelacyjnego. W uzasadnieniu podkreślono, że nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, o których mowa w art. 403 § 2 k.p.c., muszą istnieć w toku postępowania, które ma być wznowione, a strona nie mogła z nich skorzystać. Nie mogą to być okoliczności, które powstały lub ujawniły się dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania. Zeznania powoda, opinia biegłej z zakresu psychologii oraz dokumentacja komornika, które skarżący powołał jako nowe dowody, nie spełniały tej przesłanki, podobnie jak sekwencja zdarzeń nastąpiłych po uprawomocnieniu się wyroku. Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę na błędne powołanie przez skarżącego art. 524 k.p.c. jako podstawy skargi. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, okoliczności faktyczne lub środki dowodowe muszą istnieć w toku postępowania, które ma być wznowione, i strona nie mogła z nich skorzystać. Nie mogą to być zdarzenia, które nastąpiły po prawomocnym zakończeniu postępowania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przesłanka wznowienia postępowania z art. 403 § 2 k.p.c. wymaga, aby nowe okoliczności lub dowody istniały w toku postępowania, ale nie zostały ujawnione lub strona nie mogła z nich skorzystać. Okoliczności powstałe po prawomocnym zakończeniu postępowania nie spełniają tej przesłanki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

R. D. (skarżący)

Strony

NazwaTypRola
R. D.osoba_fizycznaskarżący
P. S.osoba_fizycznapowód
R. D.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (5)

Główne

k.p.c. art. 403 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. 'Wykrycie' odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych. Wymaga łącznego zaistnienia trzech przesłanek: wykrycia po uprawomocnieniu się wyroku nowych faktów lub dowodów, które istniały w toku postępowania, ale nie zostały w nim powołane; możliwości ich wpływu na wynik sprawy; niemożności skorzystania z nich przez stronę w poprzednim postępowaniu.

Pomocnicze

k.p.c. art. 410 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394 § 1 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 524

Kodeks postępowania cywilnego

Błędnie powołany przez skarżącego jako podstawa skargi, gdyż wznawiane postępowanie toczyło się w trybie procesowym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Późniejsze działania powoda nie stanowią nowych okoliczności faktycznych w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c., ponieważ powstały po prawomocnym zakończeniu postępowania. Stan psychiczny powoda był już przedmiotem rozważań w poprzednim postępowaniu. Przesłanka niemożności skorzystania z dowodów przez stronę w poprzednim postępowaniu odnosi się do okoliczności i dowodów wówczas istniejących, nieznanych stronie i dla niej niedostępnych, a nie do tych, które powstały po zakończeniu postępowania.

Odrzucone argumenty

Powołane przez skarżącego dowody (zeznania powoda, opinia biegłej, dokumentacja komornika) oraz sekwencja zdarzeń po uprawomocnieniu się wyroku noszą cechę nowości i zostały wykryte w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Nowe okoliczności faktyczne powstałe po zakończeniu postępowania mogą stanowić podstawę wznowienia.

Godne uwagi sformułowania

Nowymi okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi [...] są takie fakty i dowody, z których strona nie mogła skorzystać w postępowaniu prawomocnie zakończonym i które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia. 'Wykrycie' natomiast, o którym mowa w art. 403 § 2 k.p.c., odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych stronie i dla niej niedostępnych. Wystąpienie sekwencji zdarzeń, wskazanej przez skarżącego jako nowe okoliczności faktyczne, już po uprawomocnieniu się wyroku w poprzednim postępowaniu, wyklucza skuteczne oparcie skargi o podstawę wznowienia określoną w art. 403 § 2 k.p.c.

Skład orzekający

Irena Gromska-Szuster

przewodniczący

Marian Kocon

członek

Maria Szulc

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c., w szczególności rozróżnienie między nowymi okolicznościami istniejącymi w toku postępowania a zdarzeniami powstałymi po jego zakończeniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej ze skargą o wznowienie postępowania w sprawach cywilnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie precyzyjnie wyjaśnia istotne dla praktyki prawniczej rozróżnienie dotyczące przesłanek wznowienia postępowania, co jest kluczowe dla zrozumienia granic dopuszczalności tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

Kiedy można wznowić postępowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe rozróżnienie.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V CZ 12/16
POSTANOWIENIE
Dnia 20 kwietnia 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)
‎
SSN Marian Kocon
‎
SSN Maria Szulc (sprawozdawca)
w sprawie ze skargi R. D.
‎
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem
Sądu Apelacyjnego w […]  z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt I ACa […]
‎
w sprawie z powództwa P. S.
‎
przeciwko R. D.
‎
o zapłatę,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 20 kwietnia 2016 r.,
‎
zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
‎
z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I ACa […],
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny w […] odrzucił na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. skargę o wznowienie postępowania uznając, że  w istocie nie zachodzi wskazana przez skarżącego przesłanka w postaci ujawnienia się nowych okoliczności i dowodów (art. 403 § 2 k.p.c.). Skarżący powołał się bowiem na okoliczności dotyczące stanu psychicznego powoda, związane z jego działaniem już po wydaniu wyroku, które w świetle wskazanej ustawowej przesłanki wznowienia nie mogą być zakwalifikowane jako nowe okoliczności, a nadto stan psychiczny powoda był przedmiotem rozważań Sądu w  poprzednim postępowaniu. Późniejsze działania powoda nie mają znaczenia dla  ustalenia jego stanu psychicznego w dacie zawarcia umowy przez strony zwłaszcza, że ewentualna zmiana oceny prawnej określonego zdarzenia nie jest podstawą wznowienia postępowania na podstawie wskazanej przesłanki.
W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. przez przyjęcie, że nie zachodzi ustawowa przesłanka wznowienia w postaci ujawnienia się nowych okoliczności i dowodów, podczas gdy działania powoda po wydaniu wyroku potwierdzają, że w czasie trwania postępowania i zawarcia umowy powód miał zachowaną świadomą i swobodną zdolność do podejmowania decyzji. Podniósł  również, że nowe okoliczności i dowody ujawnione po prawomocnym zakończeniu postępowania dotyczą okoliczności mających miejsce przed wydaniem wyroku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c.
można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Nowymi okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, są takie fakty i dowody, z których strona nie mogła skorzystać w postępowaniu prawomocnie zakończonym i które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia. "Wykrycie" natomiast, o którym mowa w art. 403 § 2 k.p.c., odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych stronie i dla niej niedostępnych. (por. postanowienie z dnia 26 października 2011 r., III CZ 57/11, nie publ. oraz postanowienie z dnia 25 maja 2011 r., II CZ 20/11, nie publ. i powołane w nim postanowienia).W rezultacie możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2
in fine
k.p.c. jest uzależniona od łącznego zaistnienia trzech przesłanek, po pierwsze - wykrycia po uprawomocnieniu się wyroku nowych faktów lub dowodów, które istniały w toku postępowania, ale nie zostały w nim powołane, po drugie - możliwości ich wpływu na wynik sprawy oraz po trzecie - niemożności skorzystania z nich przez stronę w poprzednim postępowaniu.
Prawidłowa jest ocena Sądu Apelacyjnego, że powołane przez skarżącego dowody w postaci zeznań powoda, opinii biegłej z zakresu psychologii oraz dokumentacji komornika znajdujące się w aktach 1 Ds. […] oraz okoliczności w postaci przytoczonej sekwencji zdarzeń, które nastąpiły po uprawomocnieniu się skarżonego wyroku, nie noszą cechy nowości i nie zostały wykryte w rozumieniu omawianego przepisu. Nie istniały one bowiem w toku postępowania w sprawie wznawianej. Przesłanka natomiast niemożności skorzystania z dowodów przez  stronę w poprzednim postępowaniu odnosi się do okoliczności i dowodów wówczas istniejących, nieznanych stronie i dla niej niedostępnych, natomiast nie dotyczy takich okoliczności i dowodów, które powstały po prawomocnym zakończeniu postępowania. Wbrew twierdzeniu skarżącego, zasadności argumentów podniesionych w zażaleniu nie wspiera pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2015 r., V CZ 124/14 (nie publ.), zgodnie z którym w przypadku gdy podstawą wznowienia jest nowa okoliczność faktyczna, dowody na jej potwierdzenie nie muszą istnieć w toku wznawianego postępowania, bo dotyczy on takiej sytuacji, w której ta nowa okoliczność faktyczna istniała w toku postępowania wznawianego ale nie była i nie mogła być znana stronie, natomiast nie obejmuje on sytuacji, w której nowa okoliczność faktyczna powstała już po zakończeniu postępowania wznawianego. Wystąpienie sekwencji zdarzeń, wskazanej przez skarżącego jako nowe okoliczności faktyczne, już po uprawomocnieniu się wyroku w poprzednim postępowaniu, wyklucza skuteczne oparcie skargi o podstawę wznowienia określoną w art. 403 § 2 k.p.c.
Na marginesie jedynie wskazać trzeba na błędne powołanie przez skarżącego jako podstawy skargi art. 524 k.p.c. skoro wznawiane postępowanie toczyło się w trybie procesowym.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 398
14
w zw. z art. 394
1
§ 3 k.p.c.
jw

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę