V CZ 11/12

Sygn. akt V CZ 11/12 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 24 maja 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) 
SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) 
SSN Maria Szulc 
 
w sprawie z powództwa M. K. 
przeciwko Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej Towarzystwu Budownictwa 
Społecznego Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w C. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 24 maja 2012 r., 
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 6 grudnia 2011 r.,  
 
 
1. oddala zażalenie, 
2. przyznaje adw. M. K. od Skarbu 
Państwa (Sądu Apelacyjnego) kwotę 1800  (jeden tysiąc 
osiemset) zł podwyższoną o stawkę podatku  od towarów i 
usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej 
powódce z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 6 grudnia 2011 r. odrzucił apelację 
powódki od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 10  marca 2011 r., stwierdzając że 
została wniesiona po upływie przepisanego terminu. W ocenie Sądu Apelacyjnego, 
wypowiedzenie przez powódkę pełnomocnictwa adwokatowi z urzędu po wydaniu 
przez Sąd I instancji wyroku  było skuteczne, stąd  też prawidłowe było doręczenie 
powódce, na jej żądanie, wyroku z  uzasadnieniem. Bez znaczenia dla biegu 
terminu do wniesienia apelacji było natomiast wskazanie, na skutek wniosku 
zawartego w spóźnionej apelacji powódki, osoby innego pełnomocnika przez 
Okręgową Radę Adwokacką i doręczenie temu pełnomocnikowi wyroku z 
uzasadnieniem. 
 W zażaleniu na to postanowienie powódka zarzuciła naruszenie art. 370 
w związku z art. 373 k.p.c. Wskazała, że brak było podstaw do przyjęcia za 
skuteczne doręczenie jej bezpośrednio odpisu wyroku z uzasadnieniem. 
Wypowiedzenie pełnomocnictwa pełnomocnikowi z urzędu nie oznaczało 
rezygnacji z pomocy prawnej z urzędu, a jedynie zmierzało do wyznaczenia przez 
sąd  innej osoby jako tego pełnomocnika, co ostatecznie zostało uczynione. 
W związku z powyższym, bieg terminu do złożenia apelacji rozpoczął się 
dopiero  wraz z doręczeniem odpisu wyroku z uzasadnieniem drugiemu 
pełnomocnikowi z urzędu. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest bezzasadne.  
Wyrok Sądu Okręgowego oddalający powództwo został wydany w dniu 
10 marca 2011 r. W dniu 14 marca 2011 r. powódka złożyła wniosek 
o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem na jej 
adres. Następnie, w dniu 17 marca 2011 r., zawiadomiła sąd o wypowiedzeniu 
pełnomocnictwa procesowego dotychczasowemu pełnomocnikowi z urzędu, 
adwokatowi K. S. i ponowiła wniosek o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem 
na jej adres.  
Ustawa z dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania 
cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., nr 7, poz. 45) częściowo 

 
3 
zmieniła zasady przyznawania w postępowaniu cywilnym pomocy prawnej 
z urzędu. Niemniej, ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez sąd  wciąż 
jest  równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego (art. 118 § 1 
k.p.c.). 
Należy 
przeto 
przyjąć, 
że 
w 
kwestiach 
nieuregulowanych, 
do 
pełnomocnictwa urzędowego mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące 
pełnomocnictwa procesowego, którego źródłem jest  oświadczenie  woli  strony 
jako mocodawcy. Przepisy o wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez mocodawcę 
(art. 94 § 1 k.p.c.) mają więc odpowiednie zastosowanie do wypowiedzenia 
pełnomocnictwa adwokatowi (radcy prawnemu), którego dla strony ustanowił sąd, 
a dotychczasowe orzecznictwo (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 
3 czerwca 1976 r., III CRN 64/76, OSNC 1977, nr 1 poz. 14 oraz z dnia 21 kwietnia 
1999 r., I CKN 1423/98, LEX nr 738070) zachowało aktualność.  
Wypowiedzenie przez powódkę pełnomocnictwa adwokatowi K. S., w świetle 
art. 94 § 1 k.p.c. oznaczało, że od chwili zawiadomienia o tym sądu, wypowiedzenie 
to było wobec sądu skuteczne; doręczenie temu pełnomocnikowi od tej chwili  
jakiegokolwiek pisma procesowego byłoby przeto niezgodne z art. 133 § 1 k.p.c. 
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2002 r., I PZ 58/02, OSNP 
2004, nr 10, poz. 173). Dodatkowo, z treści pisma procesowego powódki z dnia 17 
marca 2011 r., nie wynika, aby wnosiła o ustanowienie nowego pełnomocnika z 
urzędu. Ponowienie wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem na jej 
adres  było wyrażeniem woli dalszego występowania w sprawie bez udziału 
adwokata z urzędu.  
W obecnym stanie prawnym brak jest ustawowych przesłanek do 
skutecznego żądania ustanowienia kolejnego pełnomocnika z urzędu, po 
wypowiedzeniu 
przez 
stronę 
pełnomocnictwa 
pierwszemu 
adwokatowi 
(radcy  prawnemu) z urzędu. Jedynie w dwóch przypadkach ustawodawca 
przewidział wyznaczenie innego adwokata lub radcy prawnego dla strony 
korzystającej z pomocy pełnomocnika z urzędu. Ma to miejsce wówczas, gdy sąd 
zwalnia z ważnych przyczyn adwokata (radcę prawnego), na jego wniosek, 
od obowiązku zastępowania strony w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.) oraz 
w przypadku, gdy pełnomocnik sporządził, bez zachowania zasad należytej 
staranności, opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej lub skargi 

 
4 
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 118 § 5 
w związku z art. 118 § 6 k.p.c.). Jest jasne, że w sprawie żadna z tych sytuacji nie 
miała miejsca. 
Powyższe wskazuje, że doręczenie powódce w dniu 31 marca 2011 r. 
odpisu wyroku z uzasadnieniem nastąpiło prawidłowo. Tym samym termin do 
wniesienia apelacji upłynął w dniu 14 kwietnia 2011 r., jej złożenie w dniu 
15 kwietnia 2011 r. było przeto spóźnione. Spóźniona apelacja została więc 
prawidłowo odrzucona przez Sąd Apelacyjny. 
Na skutek zawartego w spóźnionej apelacji wniosku o ustanowienie 
pełnomocnika z urzędu toczyło się wprawdzie postępowanie w przedmiocie 
wyznaczenia kolejnego pełnomocnika przez Okręgową Radę Adwokacką w C., 
zakończone wyznaczeniem pełnomocnika w osobie adwokata M. K., któremu 
następnie doręczono odpis wyroku z uzasadnieniem, jednak czynności te, w tym 
również wniesienie przez tego pełnomocnika apelacji, nie miały żadnego znaczenia 
dla biegu terminu do wniesienia apelacji; bieg tego terminu zakończył się bowiem z 
upływem 14 kwietnia 2011 r.  
W tym stanie rzeczy podniesione zarzuty nie mogą odnieść skutku, 
a wniesione zażalenie, jako nieuzasadnione podlega oddaleniu (art. 3941 § 3 k.p.c. 
w związku z art. 39814 k.p.c.). 
O kosztach pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu 
zażaleniowym Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 6 pkt 6 w związku z § 13 ust. 
2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28  września 2002 r. 
w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa 
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, 
poz. 1348 ze zm.).