V CZ 11/07

Postanowienie z dnia 23 marca 2007 r., V CZ 11/07 
 
Oświadczenie strony o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach 
utrzymania (art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych 
w sprawach cywilnych, Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) powinno zawierać 
informacje określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 
stycznia 2006 r. w sprawie określenia wzoru oświadczenia o stanie 
rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej 
ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym 
(Dz.U. Nr 27, poz. 200), nie musi być jednak złożone na "urzędowym druku". 
 
Sędzia SN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski 
Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian 
 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tomasza J. przeciwko Bankowi 
Zachodniemu WBK S.A., Oddziałowi I w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na 
posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 marca 2007 r. zażalenia powoda 
na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 24 listopada 2006 r. 
uchylił zaskarżone postanowienie. 
 
Uzasadnienie 
 
W dniu 7 września 2006 r. zapadł wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu 
oddalający apelację powoda. Reprezentujący powoda adwokat zamieścił w skardze 
kasacyjnej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, składając oświadczenie 
powoda o sytuacji materialnej i rodzinnej wraz z zaświadczeniami ilustrującymi jego 
aktualne możliwości płatnicze. 
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny zarządził zwrot wniosku o 
zwolnienie od kosztów sądowych oraz odrzucił skargę kasacyjną. Przyjął, że 
oświadczenie powoda o stanie rodzinnym i majątkowym nie zostało sporządzone 

według ustalonego wzoru, a konsekwencją niespełnienia tego wymagania był zwrot 
wniosku na podstawie art. 102 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm. – dalej: 
"u.k.s.c."). Rezultatem tego zwrotu był stan oznaczający nieopłacenie skargi 
kasacyjnej (art. 130 § 2 zdanie drugie k.p.c.) powodujący jej odrzucenie a limine 
(art. 1302 § 3 i art. 3986 § 2 k.p.c.). 
W zażaleniu powód wniósł o uchylenie tego postanowienia, zarzucając 
naruszenie art. 102 ust. 2 i 4 u.k.s.c. oraz art. 1301 § 11 i art. 3986 § 2 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Artykuł 102 ust. 2 u.k.s.c. stanowi, że do wniosku o zwolnienie od kosztów 
sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o 
stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się 
o zwolnienie. Oświadczenie to sporządza się według wzoru ustalonego w 
rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 r. w sprawie 
określenia wzoru oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach 
utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w 
postępowaniu cywilnym (Dz.U. Nr 27, poz. 200), wydanym z upoważnienia 
ustawowego (art. 9 pkt 2 u.k.s.c.). Ustalony wzór nie jest jednak formularzem 
unormowanym odrębnie dla innych sytuacji procesowych (zob. art. 1301 k.p.c.). 
Jeżeli Sąd Apelacyjny potraktował „ustalony wzór” jako formularz, to nie mógł 
zwrócić powodowi a limine wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (zob. art. 
1301 § 11 k.p.c.). 
Wprowadzenie znormalizowanego wzoru oświadczenia (art. 102 ust. 2 
u.k.s.c.) ma przede wszystkim charakter użyteczny; stanowi ułatwienie dla stron i 
sądu oraz usprawnia postępowanie sądowe. Chodzi o to, aby sąd mógł sprawnie i 
kompetentnie rozstrzygnąć wniosek o zwolnienie od kosztów, a więc o to, aby 
przedstawione sądowi informacje były wyczerpujące i dające się zweryfikować. 
Uzasadniony jest zatem pogląd, że oświadczenie strony nie musi być złożone na 
„urzędowym druku”, powinno natomiast zawierać wszystkie wymagane dane 
określone w rozporządzeniu. Wypada jednak zauważyć, że nieposłużenie się przez 
stronę drukiem oświadczenia utrudnia sprawne rozstrzygnięcie jej wniosku. 
Powód dołączył do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych obszerne 
oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i o dochodach, w związku z czym 
nie było podstawy prawnej do zwrotu wniosku. Zwrot a limine następuje bowiem 

tylko wtedy, gdy profesjonalny pełnomocnik nie dołączył oświadczenia (art. 102 ust. 
4 u.k.s.c.), natomiast przedstawienie przez adwokata lub radcę prawnego 
oświadczenia niezawierającego wszystkich wymaganych danych powoduje tylko 
zarządzenie uzupełnienia wniosku (art. 130 § 1 k.p.c.). 
Zarządzenie o zwrocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest 
niezaskarżalne, ale podlega kontroli instancyjnej na podstawie art. 380 k.p.c. (por. 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2006 r., V CZ 65/06, nie 
publ.). Sąd Apelacyjny bezzasadnie zwrócił wniosek powoda o zwolnienie od 
kosztów sądowych, nie mógł zatem odrzucić skargi kasacyjnej jako nieopłaconej. 
Podzielając stanowisko skarżącego, należało uchylić zaskarżone 
postanowienie (art. 39816 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).