V CZ 104/10

Sygn. akt V CZ 104/10 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 23 lutego 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) 
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) 
SSN Dariusz Zawistowski 
 
 
w sprawie z powództwa J. B. 
przeciwko Bankowi Gospodarki Żywnościowej S.A. o pozbawienie tytułu 
wykonawczego wykonalności, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 23 lutego 2011 r., 
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego […] 
z dnia 27 września 2010 r.,  
 
 
1) oddala zażalenie; 
2) przyznaje adw. K. H. od Skarbu Państwa – Sądu 
Apelacyjnego kwotę 3600 zł (trzy tysiące sześćset), 
powiekszoną o stosowną stawkę podatku od towarów i 
usług, tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej J. B.  z 
urzędu w  postępowaniu kasacyjnym. 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 
 

 
2 
W dniu 13 października 2009 r. J. B.  wniósł skargę o wznowienie 
postępowania 
zakończonego 
prawomocnym 
wyrokiem 
Sądu 
Okręgowego 
wydanym w dniu 7 kwietnia 2000 r. z powództwa J. B.  przeciwko Bankowi 
Gospodarki Żywnościowej S.A. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności. 
Podstawę skargi stanowiły zarzuty oparcia wyroku na dokumentach 
podrobionych i przerobionych, uzyskania wyroku za pomocą przestępstwa, 
wykrycia nowych faktów i dowodów oraz nieważności postępowania w wyniku 
pozbawienia powoda możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa i nie 
przyznania mu pełnomocnika z urzędu. 
Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę 
jako spóźnioną. 
W wyniku zażalenia skarżącego Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 
24  marca 2010 r. w sprawie V CZ 16/10 uchylił postanowienie Sądu Apelacyjnego 
i  przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że powołane 
w  skardze podstawy wznowienia przewidziane w art. 403 § 1 i 2 k.p.c. były 
spóźnione, natomiast co do podstawy przewidzianej w art. 401 pkt 2 k.p.c. wskazał, 
iż skarżący jako argument na uzasadnienie twierdzenia o pozbawieniu go możności 
działania w wyniku odmowy przyznania mu pełnomocnika z urzędu, powołał wyrok 
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z dnia 17 czerwca 2008 r. 
stwierdzający naruszenie jego prawa do sądu i rzetelnego procesu, a dochowanie 
terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania odniósł do daty 
doręczenia mu odpisu tego wyroku z uzasadnieniem. Sąd Apelacyjny nie zbadał tej 
podstawy wznowienia przy uwzględnieniu treści powyższego wyroku oraz 
wypowiedzi doktryny i judykatury, w tym postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 
17 kwietnia 2007 r. I PZ 5/07 (OSNP 2008/13-14/196), dotyczących wpływu 
orzeczenia stwierdzającego naruszenie art. 6 ust.1 Konwencji o ochronie praw 
człowieka i podstawowych wolności sporządzonej dnia 4 listopada 1950 r. 
w  Rzymie (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz.284 ze zm. – dalej: „Konwencja o ochronie 
praw człowieka”) na sytuację strony i postępowanie sądowe. Sąd Najwyższy 
stwierdził, że wymagało rozważenia, czy przedstawione okoliczności wypełniają 

 
3 
powołaną podstawę wznowienia, czy podstawa ta rzeczywiście istnieje oraz czy 
dochowany został termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania, stosownie 
do art. 410 § 1 k.p.c. 
Po 
ponownym 
rozpoznaniu 
sprawy 
Sąd 
Apelacyjny 
zaskarżonym 
postanowieniem z dnia 27 września 2010 r. odrzucił skargę. 
Stwierdzając, że jest związany oceną prawną Sądu Najwyższego 
przedstawioną w postanowieniu z dnia 24 marca 2010 r. przyjął za podstawę 
rozstrzygnięcia stanowisko tego Sądu zajęte w postanowieniu z dnia 17 kwietnia 
2007 r. I PZ 5/07, w myśl którego wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka 
uznający, że doszło do naruszenia prawa strony do rzetelnego procesu sądowego, 
gwarantowanego przez art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie prawa człowieka, może 
stanowić okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania z powodu 
nieważności (art. 401 pkt 2 k.p.c.) także wtedy, gdy postępowanie nie zakończyło 
się wyrokiem, lecz postanowieniem o charakterze formalnym. 
Sąd Apelacyjny uznał, że w sytuacji, gdy okolicznością uzasadniającą 
wznowienie postępowania z powodu pozbawienia strony możności działania jest 
wyrok ETPCz, skarga powinna być wniesiona w terminie 3 miesięcy od daty 
powzięcia przez skarżącego wiadomości o tym wyroku. Wskazał, że zgodnie 
z  twierdzeniami J. B., powziął on informację o wyroku ETPCz z dnia 17  czerwca 
2008 r. od swojego adwokata w końcu lipca 2008 r. Przed dniem 4  sierpnia 2008 r. 
skarżący dokonał skróconego tłumaczenia tego wyroku i dalsze jego czynności 
zmierzały do zaskarżenia wyroku ETPCz do Izby Wyższej Trybunału oraz do 
uzyskania tłumaczenia wyroku z uzasadnieniem, którego dokonanie zlecił we 
wrześniu 2009 r., a uzyskał w dniu 19 września 2009 r. 
Sąd Apelacyjny stwierdził, że w takiej sytuacji przewidziany w art. 407 § 1 
k.p.c. trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania 
rozpoczął bieg najpóźniej od początku sierpnia 2008 r. i upłynął przed wniesieniem 
skargi. W ocenie tego Sądu nie ma podstaw do przyjęcia za skarżącym, że termin 
ten rozpoczął bieg dopiero od dnia 19 września 2009 r. tj. od dnia uzyskania przez 
skarżącego odpisu wyroku ETPCz z uzasadnieniem, bowiem niedopuszczalne jest 
subiektywizowanie terminu do wniesienia skargi w zależności od aktywności strony. 

 
4 
Niezależnie od tego Sąd Apelacyjny wskazał, że stwierdzone przez ETPCz 
w wyroku z dnia 17 czerwca 2008 r. naruszenie art. 6 Konwencji o ochronie praw 
człowieka polegało na nie uzasadnieniu postanowienia Sądu z dnia 4 września 
2000 r. o odmowie przyznania skarżącemu pełnomocnika z urzędu, co nie jest, 
zdaniem Sądu, tożsame z pozbawieniem skarżącego prawa do obrony 
w  rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c. i w konsekwencji uznał, że nie istnieje także 
podana przez skarżącego podstawa wznowienia. 
W zażaleniu skarżący podniósł, że dopiero we wrześniu 2009 r., po 
otrzymaniu tłumaczenia wyroku z uzasadnieniem ETPCz, powziął wiadomość 
o  merytorycznej podstawie wznowienia postępowania, przedtem nie miał 
świadomości w tym przedmiocie ze względu na zły stan zdrowia kardiologicznego 
i  psychicznego oraz leczenie, co wynika z jego oświadczenia złożonego w sprawie. 
Stwierdził też, że wskazana przez niego podstawa wznowienia istnieje, bowiem 
zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 
17  kwietnia 200 7r. I PZ 5/07 wyrok ETPCz stwierdzający naruszenie art. 6 
Konwencji o ochronie praw człowieka może stanowić okoliczność uzasadniającą 
wznowienie postępowania także wówczas, gdy postępowanie zakończyło się nie 
wyrokiem lecz postanowieniem o charakterze formalnym. W oparciu o te zarzuty 
wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 39820 k.p.c. także Sąd Najwyższy przy ponownym 
rozpoznaniu sprawy jest związany wykładnią prawa dokonaną przez ten Sąd 
w  orzeczeniu uchylającym poprzednie orzeczenie Sądu drugiej instancji, a zatem 
rozpoznając obecnie zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające 
skargę, Sąd Najwyższy jest związany wykładnią art. 401 pkt 2 i art. 407 § 1 k.p.c. 
dokonaną w postanowieniu z dnia 24 marca 2010 r. V CZ 16/10. Z tych przyczyn 
przy rozstrzyganiu zażalenia nie może być uwzględnione stanowisko Sądu 
Najwyższego zajęte w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 30 listopada 2010 r. 
III CZP 16/10, przyjmujące, że ostateczny wyrok Europejskiego Trybunału Praw 
Człowieka, 
w 
którym 
stwierdzono 
naruszenie 
prawa 
do 
sprawiedliwego 

 
5 
rozpoznania sprawy przez sąd, zagwarantowanego w art. 6 Konwencji o ochronie 
prawa człowieka nie stanowi podstawy wznowienia postępowania cywilnego. 
Wobec powyższego należy uznać, że powołany przez skarżącego wyrok 
Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z dnia 17 czerwca 2008 r., 
stwierdzający naruszenie art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka przez 
naruszenie 
prawa 
skarżącego 
do 
sprawiedliwego 
rozpoznania 
sprawy 
w  postępowaniu sądowym, w wyniku nie uzasadnienia postanowienia Sądu z dnia 
4 września 2000 r. odmawiającego przyznania skarżącemu pełnomocnika z urzędu, 
może stanowić okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie 
art. 401 pkt 2 k.p.c. Odmienne stanowisko Sądu Apelacyjnego zajęte w tym 
przedmiocie w zaskarżonym postanowieniu narusza art. 39820 k.p.c.8 
Naruszenie to jednak nie miało ostatecznie wpływu na rozstrzygnięcie 
sprawy, bowiem prawidłowo skarga została odrzucona jako wniesiona po terminie 
przewidzianym w art. 407 § 1 k.p.c. Trafne jest stanowisko Sądu Apelacyjnego, iż 
w  sytuacji, gdy podstawę wznowienia postępowania stanowi zarzut nieważności 
postępowania z powodu pozbawienia strony możności działania (art. 401 pkt 2 
k.p.c.), oparty na wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka stwierdzającym 
naruszenie prawa strony do rzetelnego procesu sądowego, zagwarantowanego 
w  art. 6 ust 1 Konwencji o ochronie praw człowieka, przewidziany w art. 407 § 1 
k.p.c. trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania 
należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o wyroku Europejskiego 
Trybunału Praw Człowieka stwierdzającego naruszenie jej prawa do rzetelnego 
procesu. Przy badaniu tej okoliczności decydujące znaczenie ma to, kiedy strona 
rzeczywiście dowiedziała się o treści wyroku ETPCz., a więc o tym, że Trybunał 
z  określonych przyczyn stwierdził naruszenie jej prawa do sprawiedliwego 
rozpatrzenia sprawy przez polski sąd. Dopiero bowiem wtedy strona, znając 
przyczynę nieprawidłowego postępowania sądu, pozbawiającego ją możności 
działania, ma rzeczywistą możliwość wniesienia skargi wskazującej tę podstawę 
wznowienia. 
W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny zbadał tę okoliczność w oparciu 
o  twierdzenia skarżącego i słusznie uznał, że o treści wyroku Europejskiego 

 
6 
Trybunału Praw Człowieka z dnia 17 czerwca 2008 r. oraz o stwierdzonej przez 
Trybunał przyczynie pozbawienia skarżącego możności obrony, dowiedział się on 
najpóźniej z końcem lipca 2008 r., gdy uzyskał skróconą wersję tłumaczenia tego 
wyroku i uzasadnienia. O tym, że to tłumaczenie w wystarczający sposób 
informowało o stanowisku Trybunału co do naruszenia prawa skarżącego do 
rzetelnego procesu i wskazywało przyczynę tego naruszenia świadczy fakt, że 
w  oparciu o nie skarżący w dniu 4 sierpnia 2008 r. złożył odwołanie od tego wyroku 
Trybunału do Wielkiej Izby. Niewątpliwie zatem znał już wówczas okoliczności, 
które w ocenie Trybunału, stanowiły nieprawidłowe działanie sądu polskiego 
naruszające prawo skarżącego do rzetelnego procesu, a zatem znał naruszenie 
prawa pozbawiające go możności działania przed sądem polskim. Miał zatem 
możliwość wniesienia skargi o wznowienie postępowania opartej na przewidzianej 
w art. 401 pkt 2 k.p.c. podstawie pozbawienia go możności działania. 
Trafne jest stanowisko Sądu Apelacyjnego, że w tej sytuacji trzymiesięczny 
termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczął bieg od sierpnia 
2008 r. i upłynął z dniem 1 listopada 2008 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego 
zawartym w zażaleniu, nie wykazał on, że w tym czasie, aż do września 2009 r., 
z  powodu złego stanu zdrowia nie miał świadomości istnienia podstawy 
wznowienia. Ze złożonych przez niego w sprawie oświadczeń wynika, że czuł się 
źle z przyczyn kardiologicznych w czerwcu i lipcu 2008 r., przebywał na zwolnieniu 
lekarskim od 16 czerwca do 7 lipca 2008 r. oraz od 18 lipca 2009 r. do 5  sierpnia 
2009 r. Brak zatem jakichkolwiek dowodów na to, że w czasie biegu terminu do 
złożenia skargi o wznowienie postępowania tj. od 1 sierpnia do 1  listopada 2008 r. 
istniały obiektywne przeszkody nie pozwalające na zapoznanie się przez 
skarżącego z treścią wyroku z dnia 17 czerwca 2008 r. Europejskiego Trybunału 
Praw Człowieka, który posiadał i ze stwierdzonymi przez Trybunał naruszeniami 
art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka. 
Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. 
z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie. Na wniosek pełnomocnika powoda z urzędu 
Sąd Najwyższy przyznał mu od Skarbu Państwa zwrot kosztów nieopłaconej 
pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu zażaleniowym 
(§ 19 i 20 w zw. z § 6 pkt 7, § 13 ust. 2 pkt 2 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra 

 
7 
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności 
adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
md