V CZ 104/07

Sygn. akt V CZ 104/07 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 28 listopada 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Marek Sychowicz (przewodniczący) 
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) 
SSA Michał Kłos 
 
 
w sprawie z powództwa I.S. i R.S. 
przeciwko M.S. i D.S. - "K." Spółce Cywilnej, 
z udziałem Rzecznika Ochrony Konsumentów działającego w imieniu i na rzecz 
powodów 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 28 listopada 2007 r., 
zażalenia Rzecznika Ochrony Konsumentów na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt [...], 
 
 
 
1) 
uchyla punkt II zaskarżonego postanowienia, orzekający 
o odrzuceniu zażalenia; 
2) 
odrzuca zażalenie w pozostałej części. 
 
 
 
 
 

 
 
2 
Uzasadnienie 
 
  
Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2007 r. Sąd Apelacyjny zarządził zwrot 
wniosku o zwolnienie powodów od kosztów sądowych i odrzucił zażalenie 
powodów na postanowienie tego Sądu z dnia 27 marca 2007 r. o  odrzuceniu 
zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. 
   
Uzasadniając swoje orzeczenie Sąd Apelacyjny stwierdził między innymi, 
że  profesjonalny pełnomocnik powodów nie załączył stosownego oświadczenia 
o stanie rodzinnym i dochodach  do zawartego w zażaleniu wniosku o zwolnienie 
powodów od kosztów sądowych, co spowodowało niezaskarżalny zwrot tego 
wniosku na podstawie art. 102 ust. 4 u.k.s.c., a konsekwencją tego było 
jednoczesne odrzucenie zażalenia na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c., jako nie 
opłaconego.  
  
 Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł uczestniczący w sprawie 
Rzecznik Ochrony Konsumentów działający na rzecz powodów wskazując, że jest 
on z ustawy zwolniony od kosztów sądowych, zaś powodowie wielokrotnie już 
składali 
stosowne 
oświadczenia 
o 
ich 
stanie 
rodzinnym 
i 
dochodach. 
Wnosił  o  uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
  
 Z uwagi na to, że zażaleniem objęto całe postanowienie Sądu Apelacyjnego 
z dnia 22 czerwca 2007 r., a więc także niezaskarżalne orzeczenie o  zwrocie 
wniosku o zwolnienie powodów od kosztów sądowych (art. 394 § 1 pkt 1 oraz art. 
3941 § 1 i 2 k.p.c.), zażalenie w tej części należało odrzucić, jako niedopuszczalne 
(art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 394 § 3 k.p.c.). 
   
W pozostałej części zażalenie jest skuteczne. 
   
W orzecznictwie Sądu Najwyższego należy uznać za już utrwalone 
stanowisko, że mimo istotnej zmiany przepisów o kosztach sądowych nie stracił 
aktualności pogląd, iż obowiązek uiszczenia opłaty przy wniesieniu pisma do sądu 
nie ogranicza prawa żądania zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem 
niedopuszczalne 
jest 
odrzucenie 
nie 
opłaconego 
środka 
odwoławczego 

 
 
3 
wniesionego przez zawodowego pełnomocnika, jeżeli domagał się on jednocześnie 
w imieniu strony zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie obejmującym ten 
środek, nawet jeżeli wniosek ten został prawomocnie oddalony. W tej sytuacji 
konieczne jest  wezwanie pełnomocnika do uiszczenia należnej opłaty w trybie art. 
130 § 1 k.p.c. (porównaj między innymi orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 26 
lutego 1976 r. III CZP11/76, OSNC z 1976 r., nr 7-8, poz. 162, z dnia 21 kwietnia 
1999 r. I CKN 1461/98, OSNC z 1999 r., nr 11, poz.196, z dnia 31 maja 2006 r. 
IV CZ 40/06, i z dnia 6 października 2006 r. V CZ 66/06, nie publ.). 
   
Takie samo stanowisko zajął Sąd Najwyższy w odniesieniu do sytuacji, gdy 
zawodowy pełnomocnik w złożonym środku odwoławczym zawarł wniosek 
o  zwolnienie strony od kosztów sądowych, jednak nie dołączył do niego 
stosownego 
oświadczenia 
o 
stanie 
rodzinnym 
i 
majątkowym 
strony, 
co  spowodowało niezaskarżalny zwrot wniosku na podstawie art. 102 ust. 4 
u.k.s.c. (porównaj między innymi postanowienia z dnia 7 listopada 2006 r. I CZ 
69/06 i z dnia 10 stycznia 2007 r. I CZ 123/06, nie publ.). Sąd Najwyższy 
w  obecnym składzie podziela argumentację prawną zawartą w powyższych 
orzeczeniach. O  nie opłaceniu środka odwoławczego można bowiem mówić 
jedynie wówczas, gdy w chwili jego wniesienia istnieje obowiązek uiszczenia opłaty. 
Złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wyłącza obowiązek 
uiszczenia opłaty od pisma objętego wnioskiem. Nie ma podstaw do uzależnienia 
takiego skutku od dalszych losów wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 
bowiem w konsekwencji prowadziłoby to do rozszerzającej wykładni art. 1302 § 3 
k.p.c., co jest niedopuszczalne ze względu na jego wyjątkowy charakter. 
Powodowałoby to także skutki nie do przyjęcia, gdyż w sytuacji niezaskarżalnego 
zwrotu wniosku o  zwolnienie od  kosztów sądowych, strona nie miałaby już żadnej 
możliwości uiszczenia takiej opłaty, skoro jednocześnie Sąd odrzucałby środek 
odwoławczy. Na niedopuszczalność wykładni prowadzącej do takich rezultatów 
zwrócił już  uwagę Sąd Najwyższy w powołanej uchwale z dnia 26 lutego 1976 r. 
II  CZ 11/76. 
   
W konsekwencji za nietrafne należy uznać stanowisko Sądu Apelacyjnego 
zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że podlega odrzuceniu na podstawie art. 
1302 § 3 k.p.c., jako nie opłacone, zażalenie wniesione przez zawodowego 

 
 
4 
pełnomocnika, zawierające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet 
jeżeli wniosek ten został zwrócony z uwagi na nie dołączenie do niego 
oświadczenia, o którym mowa w art. 102 ust. 2 u.k.s.c. W takiej sytuacji 
przewodniczący powinien wezwać pełnomocnika do uiszczenia opłaty w terminie 
tygodniowym. 
   
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 
3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie o odrzuceniu zażalenia.