V CZ 103/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego, potwierdzając zasadność uchylenia przez Sąd Okręgowy wyroku Sądu Rejonowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy.
Sąd Rejonowy oddalił powództwo o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z ruchomości, uznając sprawę za tożsamą z poprzednią i stosując art. 365 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy uchylił ten wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na nowe okoliczności faktyczne (nabycie własności) i nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd Rejonowy. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego.
Sprawa dotyczyła powództwa o zapłatę odszkodowania za bezumowne korzystanie z ruchomości. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, opierając się na zasadzie związania orzeczeniem z poprzedniej sprawy (art. 365 § 1 k.p.c.), uznając, że przedmiot obecnego postępowania jest tożsamy z podstawą faktyczną rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. akt … 1509/12. Sąd Rejonowy nie rozpoznał merytorycznie twierdzeń powódki o następczym nabyciu własności ruchomości. Sąd Okręgowy, uchylając wyrok Sądu Rejonowego i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, uznał, że Sąd Rejonowy nierozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie wziął pod uwagę nowych okoliczności faktycznych, w tym powołania się przez powódkę na następcze nabycie własności spornych ruchomości. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na wyrok Sądu Okręgowego, podzielając jego stanowisko, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd pierwszej instancji, co uzasadniało zastosowanie art. 386 § 4 k.p.c.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji nierozpoznał istoty sprawy, gdy zaniechał merytorycznej oceny twierdzeń powoda, pomimo istnienia nowych okoliczności faktycznych i wnioskowanych dowodów.
Uzasadnienie
Nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi, gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania lub oceny merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując istnienie przesłanki unicestwiającej roszczenie. W tej sprawie Sąd Rejonowy nie ocenił twierdzeń powódki o następczym nabyciu własności, uznając się za związany poprzednim orzeczeniem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddala zażalenie
Strona wygrywająca
powódka
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnoscią" z siedzibą w W. | spółka | powódka |
| W.F. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nakaz uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji, gdy nie została rozpoznana istota sprawy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada związania prawomocnym orzeczeniem.
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd Rejonowy z powodu błędnego zastosowania art. 365 § 1 k.p.c. Istnienie nowych okoliczności faktycznych (następcze nabycie własności) niebadanych w poprzednim postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Zażalenie pozwanego na wyrok Sądu Okręgowego uchylający wyrok Sądu Rejonowego.
Godne uwagi sformułowania
do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania albo oceny merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie Prowadzenie na te okoliczności postępowania przez Sąd odwoławczy oznaczałoby w istocie pozbawienie stron prawa do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy.
Skład orzekający
Teresa Bielska-Sobkowicz
przewodniczący, sprawozdawca
Dariusz Dończyk
członek
Wojciech Katner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy i zastosowanie art. 386 § 4 k.p.c. w kontekście zasady związania prawomocnym orzeczeniem (art. 365 § 1 k.p.c.)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji nie zbadał merytorycznie sprawy z powodu błędnego zastosowania zasady związania orzeczeniem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę procesową dotyczącą nierozpoznania istoty sprawy i związania prawomocnym orzeczeniem, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego.
“Kiedy sąd nie rozpoznaje istoty sprawy? Kluczowa interpretacja SN.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V CZ 103/14 POSTANOWIENIE Dnia 5 lutego 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Wojciech Katner w sprawie z powództwa "F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnoscią" z siedzibą w W. przeciwko W.F. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 lutego 2015 r., zażalenia pozwanego na wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 7 sierpnia 2014 r., oddala zażalenie, pozostawiając koszty postępowania zażaleniowego do rozstrzygnięcia w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. 2 UZASADNIENIE Na skutek sprzeciwu pozwanego od nakazu zapłaty Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 7 lutego 2014 r. oddalił powództwo F. sp. z o.o. w W. przeciwko W. F. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą V-M. Podstawą oddalenia powództwa było uznanie, że przedmiot sprawy jest tożsamy z podstawą faktyczną rozstrzygnięcia w poprzedniej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami. Zarówno bowiem w obecnym postępowaniu, jak i w sprawie … 1509/12, strona powodowa domagała się od pozwanego zapłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie z ruchomości, różnica dotyczyła tylko okresu, za który żądano zapłaty. Sąd Rejonowy uznał, że jest związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi w poprzedniej sprawie, prowadzącymi do oddalenia powództwa, wobec czego zastosowanie miała zasada wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c. W wyniku apelacji powódki Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2014 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy nie podzielił oceny o związaniu sądu orzeczeniem wydanym w sprawie o sygn. akt … 1509/12 i wskazał różnice w podstawie faktycznej w obu sprawach. Przedmiotem postępowania w poprzedniej sprawie było żądanie zapłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie z określonych ruchomości w okresie maj – czerwiec 2012 roku. W postępowaniu tym nie wykazano prawa własności powoda do spornych ruchomości, co stało się przyczyną oddalenia powództwa. W obecnym postępowaniu strona powodowa dochodzi zapłaty za bezumowne korzystanie ze spornych ruchomości za okres od 1 do 31 grudnia 2012 r., powołując się następcze nabycie ich własności. Powodowa spółka powołała się zatem na nowe okoliczności, nieznane Sądowi w sprawie … 1509/12. Okoliczności tych Sąd Rejonowy nie rozważał, uznając się za związanego poprzednim orzeczeniem. Przesądziło to, w ocenie Sądu Okręgowego, o nierozpoznaniu istoty sprawy, co uzasadniało uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. 3 Pozwany zażaleniem w całości zaskarżył powyższy wyrok, zarzucając naruszenie prawa procesowego, tj. art. 386 § 4 k.p.c., polegające na jego zastosowaniu i wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepis, którego naruszenie skarżący zarzucił, nakazuje sądowi odwoławczemu uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji, gdy nie została rozpoznana istota sprawy. Jak wielokrotnie wyjaśniał Sąd Najwyższy, do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania materialnej podstawy żądania albo oceny merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (zob. zamiast wielu postanowienie Sądu Najwyższego z 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999 Nr 1, poz. 22). Taka właśnie sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Wobec bowiem uznania się za związanego poprzednim orzeczeniem, Sąd Rejonowy nie poddał ocenie merytorycznej twierdzeń powódki, nie wziął pod uwagę możliwych zmian podmiotowych w prawie własności ruchomości, o które chodzi w sprawie, pomimo wnioskowanych na te okoliczności dowodów. Prowadzenie na te okoliczności postępowania przez Sąd odwoławczy oznaczałoby w istocie pozbawienie stron prawa do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy. Z tych względów, uznając zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. za niezasadny, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI