V CSKP 136/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną uczestnika K. J. od postanowienia Sądu Okręgowego w W., które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w W. znoszące współwłasność dwóch nieruchomości i przyznające je na własność uczestnikowi z obowiązkiem spłaty wnioskodawczyni H. T. Uczestnik zarzucał naruszenie szeregu przepisów Kodeksu cywilnego, w tym dotyczących prawa rzeczowego, a także przepisów Konstytucji RP. Głównym przedmiotem sporu było zakwestionowanie ważności umowy z dnia 8 grudnia 1989 r., na mocy której K. J. sprzedał H. T. udział wynoszący ½ części w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości wraz z połową prawa do rozpoczętej budowy budynku. Uczestnik twierdził, że przedmiotem umowy nie mógł być substrat majątkowy nie będący rzeczą, a budynek nie stanowił części składowej gruntu i był wyłączną własnością uczestnika. Sąd Najwyższy uznał te zarzuty za niezasadne. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 235 k.c., budynek wzniesiony na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste stanowi własność użytkownika wieczystego, a w przypadku współużytkowania, budynek stanowi współwłasność współużytkowników w tych samych udziałach. Zbycie udziału w prawie użytkowania wieczystego przed zakończeniem budowy wraz z udziałem w budowanym budynku jest dopuszczalne. Sąd podkreślił, że intencją stron było nabycie przez H. T. udziału zarówno w prawie użytkowania wieczystego, jak i w budowanym budynku. Ponadto, Sąd oddalił zarzut dotyczący potrącenia wierzytelności, wskazując, że uczestnik nie udowodnił jej przekazania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną i zasądził od uczestnika koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących współwłasności i użytkowania wieczystego, w szczególności w kontekście budynków wznoszonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste oraz dopuszczalności zbycia udziałów w prawie do gruntu i budowy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z użytkowaniem wieczystym i budową na gruncie oddanym w wieczyste użytkowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa sprzedaży udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu wraz z udziałem w budowanym budynku jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest ważna, jeśli intencją stron było nabycie przez kupującego udziału zarówno w prawie użytkowania wieczystego, jak i w budowanym budynku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zbycie udziału w prawie użytkowania wieczystego przed zakończeniem budowy wraz z udziałem w budowanym budynku jest dopuszczalne i zgodne z art. 235 k.c. oraz orzecznictwem SN.
Czy budynek wzniesiony na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste stanowi odrębną nieruchomość, czy część składową gruntu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Budynek stanowi współwłasność współużytkowników wieczystych w tych samych udziałach, w jakich posiadają prawo do gruntu, zgodnie z art. 235 k.c.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że prawo własności budynków jest ściśle związane z prawem użytkowania wieczystego i nie może być przedmiotem odrębnego rozporządzenia. W przypadku współużytkowania, budynek stanowi współwłasność.
Czy dopuszczalne jest zniesienie współwłasności nieruchomości, gdy budynek nieznacznie przekracza granicę sąsiedniej działki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest zniesienie współwłasności, a sytuacja przekroczenia granicy jest normowana przez art. 151 k.c.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 151 k.c. i wskazał, że Gmina W. wyraziła wolę uregulowania tej sytuacji.
Czy sąd powinien zaliczyć na poczet spłaty wierzytelność, która nie została zgłoszona do potrącenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli uczestnik nie udowodnił przekazania kwoty, nie ma podstaw do jej zaliczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na ustaleniach faktycznych, zgodnie z którymi uczestnik nie udowodnił przekazania kwoty 80 000 zł.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. T. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| K. J. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (42)
Główne
k.c. art. 235 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Budynek i inne urządzenia na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste stanowią własność użytkownika wieczystego, jeśli zostały przez niego nabyte lub wzniesione. W przypadku współużytkowania, budynek stanowi współwłasność.
Pomocnicze
k.c. art. 233
Kodeks cywilny
Określa zakres uprawnień użytkownika wieczystego do korzystania z gruntu.
k.c. art. 151
Kodeks cywilny
Reguluje sytuację przekroczenia granicy sąsiedniego gruntu przy wznoszeniu budynku.
k.c. art. 191
Kodeks cywilny
Dotyczy przynależności rzeczy.
k.c. art. 45
Kodeks cywilny
Dotyczy spłaty udziału w rzeczy.
k.c. art. 46 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zniesienia współwłasności.
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
Dotyczy części składowych rzeczy.
k.c. art. 212 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przyznania rzeczy w naturze lub sprzedaży.
k.c. art. 210 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy sposobu zniesienia współwłasności.
k.c. art. 195
Kodeks cywilny
Dotyczy współwłasności.
k.c. art. 155 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przeniesienia własności.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Dotyczy czynności prawnych.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 156
Kodeks cywilny
Dotyczy granic nieruchomości.
k.c. art. 498 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy potrącenia wierzytelności.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dotyczy miejsca spełnienia świadczenia.
k.c. art. 452
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków potrącenia.
u.k.w.h. art. 3 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy zasady jawności ksiąg wieczystych.
k.c. art. 47 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy części składowych rzeczy.
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Dotyczy zarządu rzeczą wspólną.
k.c. art. 57
Kodeks cywilny
Dotyczy przynależności rzeczy.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Dotyczy domniemania dobrej wiary.
k.c. art. 341
Kodeks cywilny
Dotyczy domniemania własności.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja RP
Dotyczy ochrony własności.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja RP
Dotyczy prawa własności.
u.k.w.h. art. 24 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy wpisów w księgach wieczystych.
k.p.c. art. 618 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozliczeń w sprawach o zniesienie współwłasności.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dowodu z opinii biegłego.
u.g.n. art. 154 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy wyceny nieruchomości.
u.g.n. art. 150 § ust. 2 i 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy sporządzania operatu szacunkowego.
u.g.n. art. 152 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy zasad wyceny nieruchomości.
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego art. § 4 § ust. 1, 2, 3 i 4
Dotyczy metod wyceny nieruchomości.
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego art. § 21
Dotyczy treści operatu szacunkowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym art. 21 § pkt 2 litera k
Dotyczy wpisów w księgach wieczystych.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zakresu rozpoznania apelacji.
k.p.c. art. 234
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy domniemania zgodności z prawdą dokumentów urzędowych.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy niedopuszczalności skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach o inne prawa.
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania w sprawach nieprocesowych.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa sprzedaży udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu wraz z udziałem w budowanym budynku jest ważna. • Budynek stanowi współwłasność współużytkowników wieczystych. • Zniesienie współwłasności jest dopuszczalne mimo nieznacznego przekroczenia granicy sąsiedniej działki. • Brak podstaw do zaliczenia wierzytelności na poczet spłaty, gdyż nie została udowodniona.
Odrzucone argumenty
Umowa sprzedaży udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu wraz z udziałem w budowanym budynku jest nieważna, ponieważ przedmiotem umowy nie może być substrat majątkowy nie będący rzeczą. • Budynek stanowi odrębną od gruntu nieruchomość i jest wyłączną własnością uczestnika. • Nie jest dopuszczalne zniesienie współwłasności, ponieważ budynek jest odrębną nieruchomością i przekracza granicę sąsiedniej działki. • Należało zaliczyć wierzytelność uczestnika w kwocie 80 000 zł na poczet spłaty.
Godne uwagi sformułowania
„przeniesienie na rzecz H. T. połowy praw do rozpoczętej budowy warsztatu” to pewien skrót myślowy, zwrot potoczny, wskazujący jednak jednoznacznie i czytelnie na wolę obojga kontrahentów uzyskania przez H. T. udziału w ½ części zarówno w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowej działki, jak i udziału w ½ części w prawie własności wznoszonego budynku po zakończeniu jego budowy i oddaniu do użytkowania • Odrębna od własności gruntu własność budynków i innych urządzeń, będąca wyjątkiem od zasady superficies solo cedit, została jednak ściśle związana z prawem użytkowania wieczystego. • W ramach tego związku prawo użytkowania wieczystego ma nadrzędny charakter w stosunku do prawa własności budynków i innych urządzeń, polegający na tym, że prawo własności tych naniesień nie może być przedmiotem odrębnego rozporządzenia od prawa użytkowania wieczystego i odwrotnie.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący, sprawozdawca
Marian Kocon
członek
Roman Trzaskowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących współwłasności i użytkowania wieczystego, w szczególności w kontekście budynków wznoszonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste oraz dopuszczalności zbycia udziałów w prawie do gruntu i budowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z użytkowaniem wieczystym i budową na gruncie oddanym w wieczyste użytkowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych zagadnień prawa rzeczowego związanych z nieruchomościami, współwłasnością i użytkowaniem wieczystym, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie. Wyjaśnia praktyczne aspekty nabywania udziałów w budynkach wznoszonych na gruncie.
“Czy można sprzedać udział w budowie, zanim budynek powstanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady prawa rzeczowego.”
Dane finansowe
WPS: 1 254 470 PLN
spłata udziału: 627 235 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.