V CSK 620/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, V. Spółka z o.o., dochodziła od Kompanii Węglowej SA zwrotu kwoty 212.822,49 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia. Roszczenie miało wynikać z nabycia wierzytelności zasądzonej wyrokiem zaocznym Sądu Okręgowego w K. z dnia 25 maja 1998 r. na kwotę 1.652.662,48 zł. W toku postępowania ustalono, że wierzytelność ta była przedmiotem kilku umów sprzedaży, a ostatecznie trafiła do powódki jako aport. Jednakże, w międzyczasie, pierwotny wierzyciel (N. Spółka Węglowa SA, później Kompania Węglowa SA) uzyskał z egzekucji kwotę 209.763,81 zł, a następnie T. Ś. (który nabył część wierzytelności) również uzyskał pewne kwoty. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, wskazując na brak legitymacji czynnej powódki. Sąd Apelacyjny stwierdził, że roszczenie przeciwko wierzycielowi z tytułu odbioru świadczenia po dokonaniu przelewu przysługuje tylko cesjonariuszowi, który nabył daną wierzytelność, a powódka nie wykazała, że nabyła wierzytelności odpowiadające kwotom zasądzonym i wyegzekwowanym przez poprzednich wierzycieli. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że skutkiem przelewu jest sukcesja syngularna, a nabycie wierzytelności następuje tylko w takim zakresie, w jakim przysługiwała zbywcy. Stwierdzono, że brak jest podstawy prawnej do przyjęcia ciągu odpowiedzialności poprzednich zbywców wierzytelności względem ostatniego nabywcy, a roszczenia cesjonariusza wobec cedenta z tytułu odbioru świadczenia po przelewie przysługują wyłącznie w relacji między stronami danej umowy zbycia wierzytelności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków prawnych przelewu wierzytelności, w szczególności w kontekście roszczeń cesjonariusza wobec cedenta po zaspokojeniu dłużnika przez poprzedniego wierzyciela.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której dłużnik spełnił świadczenie na rzecz poprzedniego wierzyciela po dokonaniu przelewu, a cesjonariusz dochodzi zwrotu od cedenta.
Zagadnienia prawne (2)
Czy cesjonariusz (nabywca wierzytelności) ma legitymację czynną do dochodzenia od poprzedniego wierzyciela (cedenta) zwrotu świadczenia, które dłużnik spełnił na rzecz cedenta po dokonaniu przelewu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w relacji między stronami danej umowy zbycia wierzytelności, pod warunkiem wykazania nabycia wierzytelności i naruszenia przez cedenta zasad wykonania zobowiązania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że skutkiem przelewu jest sukcesja syngularna, a nabycie wierzytelności następuje tylko w zakresie, w jakim przysługiwała zbywcy. Brak jest podstawy prawnej do przyjęcia ciągu odpowiedzialności poprzednich zbywców wobec ostatniego nabywcy. Roszczenia cesjonariusza wobec cedenta z tytułu odbioru świadczenia po przelewie przysługują wyłącznie w relacji między stronami umowy zbycia wierzytelności.
Czy umowa sprzedaży wierzytelności, która nie istnieje w chwili zawarcia lub nie jest wystarczająco oznaczona, jest skuteczna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa sprzedaży wierzytelności, która nie istnieje w chwili zawarcia lub nie jest oznaczona na tyle dokładnie, aby można było nią rozporządzić, nie doprowadza do skutecznego przeniesienia wierzytelności.
Uzasadnienie
Aby umowa sprzedaży wierzytelności doprowadziła do skutecznego przeniesienia wierzytelności, musi być umową o podwójnym skutku zobowiązująco-rozporządzającym. Do wyłączenia skutku rozporządzającego dochodzi, gdy wierzytelność nie istnieje lub nie jest wystarczająco oznaczona.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| V. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | powódka |
| Kompanii Węglowej Spółce Akcyjnej w K. | spółka | pozwana |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 509 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy skutku przelewu wierzytelności i możliwości rozporządzania wierzytelnością.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Dotyczy przepisów o nienależnym świadczeniu, które mogłyby stanowić podstawę roszczenia.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności deliktowej, która mogłaby stanowić podstawę roszczenia.
k.c. art. 516
Kodeks cywilny
Określa stosunek wewnętrzny między cedentem a cesjonariuszem, w tym rękojmię za wady prawne.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów, która może ograniczać zbycie wierzytelności.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zwrotu kosztów procesu.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania apelacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak legitymacji czynnej powódki do dochodzenia roszczeń od poprzedniego wierzyciela. • Nabycie wierzytelności następuje tylko w zakresie, w jakim przysługiwała zbywcy. • Brak podstawy prawnej do ciągłości odpowiedzialności poprzednich zbywców wobec ostatniego nabywcy.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 509 § 1 in fine k.c. w zw. z art. 410 k.c. lub art. 415 k.c. poprzez wadliwe przyjęcie, że uprawnienie przysługujące cesjonariuszowi z tytułu spełnienia świadczenia przez dłużnika przelanej wierzytelności do rąk poprzedniego wierzyciela ma charakter osobisty i wyklucza przelew. • Niewłaściwe zastosowanie art. 410 k.c. i art. 415 k.c. poprzez nie zakwalifikowanie prawne uprawnienia przysługującego cesjonariuszowi z tytułu spełnienia świadczenia przez dłużnika przelanej wierzytelności do rąk poprzedniego wierzyciela. • Uchybienie art. 245 k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 509 § 2 k.p.c. i art. 65 k.c. w zakresie oceny dowodów i braku legitymacji czynnej. • Naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez nie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku.
Godne uwagi sformułowania
Skutkiem przelewu wierzytelności jest sukcesja syngularna o charakterze translatywnym. • Nabycie wierzytelności może nastąpić tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim przysługiwała zbywcy. • Brak podstawy prawnej do przyjęcia ciągu odpowiedzialności poprzednich zbywców wierzytelności (cedentów) względem ostatniego nabywcy (cesjonariusza). • Roszczenie przeciwko wierzycielowi z tytułu odbioru świadczenia po dokonaniu przelewu przysługuje tylko cesjonariuszowi, który nabył daną wierzytelność.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący
Iwona Koper
członek
Anna Owczarek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych przelewu wierzytelności, w szczególności w kontekście roszczeń cesjonariusza wobec cedenta po zaspokojeniu dłużnika przez poprzedniego wierzyciela."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której dłużnik spełnił świadczenie na rzecz poprzedniego wierzyciela po dokonaniu przelewu, a cesjonariusz dochodzi zwrotu od cedenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych zagadnień związanych z obrotem wierzytelnościami i potencjalnymi nadużyciami, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie zobowiązań.
“Czy można odzyskać pieniądze od poprzedniego wierzyciela, gdy dłużnik zapłacił już komuś innemu?”
Dane finansowe
WPS: 212 822,49 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.