V CSK 584/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił powództwo o zapłatę kwoty 83 160 zł z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Sąd Apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na poglądzie, że roszczenie właściciela o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez posiadacza w dobrej wierze staje się wymagalne dopiero po wytoczeniu przez niego powództwa o wydanie rzeczy. Ponadto, uznał, że pozwana była w dobrej wierze od momentu objęcia nieruchomości w posiadanie, a powódka nie obaliła domniemania dobrej wiary. Sąd Najwyższy, uchylając zaskarżony wyrok, stwierdził, że pogląd Sądu Apelacyjnego jest sprzeczny z dominującą linią orzecznictwa. Podkreślił, że roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie ma charakter samodzielny i nie wymaga jednoczesnego zgłoszenia roszczenia windykacyjnego. Zwrócił również uwagę, że dobra wiara posiadacza może przekształcić się w złą wiarę w trakcie trwania posiadania, co powinno być oceniane w kontekście konkretnych okoliczności sprawy, a nie tylko na podstawie momentu objęcia nieruchomości w posiadanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości jest samodzielne i nie wymaga wytoczenia powództwa windykacyjnego, a także że dobra wiara posiadacza może przekształcić się w złą wiarę.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z bezumownym korzystaniem z nieruchomości i interpretacji przepisów k.c. dotyczących posiadania w dobrej i złej wierze.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie właściciela nieruchomości (wieczystego użytkownika) o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez posiadacza w dobrej wierze z nieruchomości staje się wymagalne dopiero po wytoczeniu przez niego powództwa o wydanie rzeczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie to ma charakter samodzielny i nie wymaga jednoczesnego zgłoszenia roszczenia windykacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy o roszczeniach uzupełniających (art. 224 § 2 k.c.) nie konstytuują roszczenia o wynagrodzenie, a jedynie potwierdzają jego istnienie, które wynika z prawa własności (art. 140 k.c.). Roszczenie to ma charakter obligacyjny i byt samodzielny, niezależny od roszczeń chroniących własność.
Czy dobra wiara posiadacza nieruchomości, który objął ją w posiadanie w dobrej wierze, może przekształcić się w złą wiarę w późniejszym okresie, i czy ma to wpływ na możliwość dochodzenia roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dobra wiara posiadacza może przekształcić się w złą wiarę, a z chwilą, od kiedy posiadacz rzeczy staje się władającym w złej wierze, powstaje obowiązek płacenia właścicielowi wynagrodzenia za korzystanie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zasada mala fides superveniens non nocet ma zastosowanie do posiadania stanowiącego przesłankę zasiedzenia, ale na gruncie roszczeń uzupełniających, późniejsza zła wiara wpływa na powstanie obowiązku zapłaty wynagrodzenia. Dobra wiara musi istnieć przez cały czas posiadania aż do wydania rzeczy, a jej przekształcenie w złą wiarę powinno być oceniane w kontekście konkretnych okoliczności.
Czy podniesienie przez pozwaną okoliczności pozostawania w dobrej wierze stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesienie okoliczności pozostawania w dobrej wierze nie stanowi nadużycia prawa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny prawidłowo uznał, że podniesienie przez pozwaną okoliczności pozostawania w dobrej wierze nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego. Wskazane przez skarżącą okoliczności uzgodnień pomiędzy stronami sprzedaży nieruchomości i zaoferowania przez nią zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości podlegają ocenie w kategoriach kwalifikacji charakteru posiadania, a nie nadużycia prawa podmiotowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Międzyzakładowa Górnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "P." | spółdzielnia | powódka |
| Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane "B." Spółka Akcyjna | spółka | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 224 § § 2
Kodeks cywilny
Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przez posiadacza w dobrej wierze staje się wymagalne nie tylko po wytoczeniu powództwa o wydanie rzeczy, ale ma charakter samodzielny. Dobra wiara musi istnieć przez cały czas posiadania aż do wydania rzeczy.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzeczenia Sądu Najwyższego o uchyleniu zaskarżonego wyroku.
Pomocnicze
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Podniesienie okoliczności pozostawania w dobrej wierze nie stanowi nadużycia prawa.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Zawiera wzruszalne domniemanie dobrej wiary; ciężar dowodu okoliczności przeciwnej spoczywa na stronie, która z tego wywodzi skutki prawne.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Normuje prawo właściciela do korzystania z rzeczy, nie daje podstaw do formułowania wniosku o jakiejkolwiek kolejności korzystania z uprawnień właścicielskich.
k.c. art. 229
Kodeks cywilny
Przewiduje możliwość żądania wynagrodzenia po zwrocie rzeczy.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
u.k.w.h. art. 4
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Na domniemanie wynikające z posiadania nie można powołać się przeciwko domniemaniu wynikającemu z księgi wieczystej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości ma charakter samodzielny i nie wymaga wytoczenia powództwa windykacyjnego. • Dobra wiara posiadacza może przekształcić się w złą wiarę, co wpływa na obowiązek zapłaty wynagrodzenia. • Ocena dobrej lub złej wiary powinna uwzględniać całokształt okoliczności, a nie tylko moment objęcia nieruchomości w posiadanie.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Apelacyjnego, że roszczenie o wynagrodzenie jest wymagalne dopiero po wytoczeniu powództwa windykacyjnego. • Uznanie, że pozwana od początku była w dobrej wierze i nie nastąpiła zmiana jej statusu na posiadacza w złej wierze.
Godne uwagi sformułowania
roszczenie o wynagrodzenie ma charakter uzupełniający w stosunku do roszczenia windykacyjnego i służą naprawieniu uszczerbków wynikających z faktu niemożności korzystania przez właściciela z nieruchomości • dobra wiara wykluczająca roszczenie musi istnieć przez cały czas posiadania aż do wydania rzeczy • mala fides superveniens non nocet ma zastosowanie do posiadania stanowiącego przesłankę zasiedzenia
Skład orzekający
Maria Szulc
przewodniczący, sprawozdawca
Mirosław Bączyk
członek
Bogusław Dobrowolski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości jest samodzielne i nie wymaga wytoczenia powództwa windykacyjnego, a także że dobra wiara posiadacza może przekształcić się w złą wiarę."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z bezumownym korzystaniem z nieruchomości i interpretacji przepisów k.c. dotyczących posiadania w dobrej i złej wierze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, co jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnia również, kiedy dobra wiara posiadacza może przekształcić się w złą, co ma istotne implikacje praktyczne.
“Czy musisz wytoczyć sprawę o wydanie nieruchomości, by dostać zapłatę za jej bezumowne używanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 83 160 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.