V CSK 141/19

Sąd Najwyższy2019-12-06
SNCywilneprawo rzeczoweWysokanajwyższy
księgi wieczysteskarga kasacyjnazabezpieczenienieruchomościwpispostanowienieSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną od postanowienia o wpisie ostrzeżenia o zakazie zbywania nieruchomości, uznając je za niekończące postępowania w sprawie w rozumieniu przepisów o skardze kasacyjnej.

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego, które utrzymało w mocy wpis ostrzeżenia o zakazie zbywania i obciążania nieruchomości. Sąd Najwyższy odrzucił skargę, stwierdzając, że postanowienie dotyczące wpisu ostrzeżenia o charakterze zabezpieczającym nie jest postanowieniem co do istoty sprawy w rozumieniu art. 519(1) § 1 k.p.c., a zatem skarga kasacyjna od niego nie przysługuje.

Sąd Najwyższy w składzie sędzi Marty Romańskiej rozpoznał skargę kasacyjną uczestniczki postępowania U. sp. z o.o. z siedzibą w Z. od postanowienia Sądu Okręgowego w J. z dnia 19 października 2018 r., które oddaliło apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 30 maja 2018 r. Sąd Rejonowy utrzymał w mocy wpis w księdze wieczystej ostrzeżenia o zakazie zbywania i obciążania nieruchomości, dokonany na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 519(1) § 1 k.p.c. oraz utrwalone orzecznictwo, wyjaśnił, że skarga kasacyjna przysługuje od postanowienia co do istoty sprawy, kończącego postępowanie. Wskazał, że wpisy ostrzeżeń o charakterze wpadkowym, zabezpieczające prawidłowy tok postępowania lub skuteczność ewentualnego orzeczenia, nie są rozstrzygnięciami co do istoty sprawy. Podstawą wpisu w niniejszej sprawie było postanowienie o zabezpieczeniu udzielonym na czas trwania postępowania cywilnego. Sąd Najwyższy stwierdził, że postanowienie rozstrzygające o wniosku o wpis mający na celu wykonanie zabezpieczenia nie jest postanowieniem co do istoty sprawy w rozumieniu przepisów o skardze kasacyjnej. W związku z tym, na podstawie art. 398(6) § 3 k.p.c., skarga kasacyjna została odrzucona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, postanowienie rozstrzygające o wniosku o wpis, który ma prowadzić do wykonania zabezpieczenia udzielonego stronie w postępowaniu cywilnym, nie jest postanowieniem co do istoty sprawy kończącym postępowanie w sprawie z zakresu prawa rzeczowego w rozumieniu art. 519(1) § 1 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 519(1) § 1 k.p.c. oraz swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym skarga kasacyjna przysługuje od postanowień co do istoty sprawy. Wyjaśnił, że wpisy ostrzeżeń o charakterze wpadkowym, zabezpieczającym prawidłowy tok postępowania lub skuteczność ewentualnego orzeczenia, nie są rozstrzygnięciami co do istoty sprawy. Podstawą wpisu w niniejszej sprawie było postanowienie o zabezpieczeniu, a orzeczenie o wpisie ostrzeżenia jest jedynie wykonaniem tego zabezpieczenia, a nie rozstrzygnięciem merytorycznym co do prawa rzeczowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucenie skargi kasacyjnej

Strony

NazwaTypRola
U. sp. z o.o. z siedzibą w Z.spółkauczestniczka postępowania
Syndyk Masy Upadłości (…) D. sp. z o.o. w upadłości w N.inneuczestnik postępowania

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 519 § 1 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Skarga kasacyjna przysługuje między innymi od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy, kończącego postępowanie w sprawie. W postępowaniu wieczystoksięgowym, postanowienie dotyczące wpisu ostrzeżenia o charakterze zabezpieczającym nie jest postanowieniem co do istoty sprawy.

k.p.c. art. 398 § 6 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do odrzucenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.k.w.h. art. 16

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Wymienione jako podstawa wpisów wzmacniających skuteczność praw osobistych i roszczeń.

k.p.c. art. 746

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy uchylenia lub zmiany zabezpieczenia.

k.p.c. art. 754 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy uchylenia lub zmiany zabezpieczenia.

k.p.c. art. 757

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy uchylenia lub zmiany zabezpieczenia.

k.p.c. art. 742

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy uchylenia lub zmiany zabezpieczenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie o wpisie ostrzeżenia o charakterze zabezpieczającym nie jest postanowieniem co do istoty sprawy w rozumieniu art. 519(1) § 1 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

„istotę sprawy” w postępowaniu wieczystoksięgowym określają przesłanki materialnoprawne wniosku o wpis Rozstrzygnięciem co do istoty sprawy nie są natomiast wpisy ostrzeżeń i wzmianek o charakterze wpadkowym, zabezpieczające prawidłowy tok postępowania wieczystoksięgowego lub innego albo zabezpieczające skuteczność ewentualnego orzeczenia. Postanowienie rozstrzygające o wniosku o wpis, który ma prowadzić do wykonania zabezpieczenia udzielonego stronie w postępowaniu cywilnym nie jest zatem postanowieniem co do istoty kończącym postępowanie w sprawie z zakresu prawa rzeczowego w rozumieniu art. 519(1) § 1 k.p.c.

Skład orzekający

Marta Romańska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że skarga kasacyjna nie przysługuje od postanowień dotyczących wpisu ostrzeżeń o charakterze zabezpieczającym w księgach wieczystych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu ostrzeżenia na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu w postępowaniu cywilnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie precyzuje granice dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach wieczystoksięgowych, co jest istotne dla praktyków prawa rzeczowego i procesowego.

Kiedy skarga kasacyjna nie przysługuje? Sąd Najwyższy wyjaśnia w sprawie wpisu ostrzeżenia o nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CSK 141/19
POSTANOWIENIE
Dnia 6 grudnia 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marta Romańska
w sprawie z urzędu
‎
przy uczestnictwie U.  sp. z o.o. z siedzibą w Z., Syndyk Masy Upadłości (…) D.  sp. z o.o. w upadłości w N.
‎
o wpis ostrzeżenia o zakazie zbywania i obciążania nieruchomości,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 grudnia 2019 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania U. sp. z o.o. z siedzibą w Z. G.  od postanowienia Sądu Okręgowego w J.
‎
z dnia 19 października 2018 r., sygn. akt II Ca (…),
odrzuca skargę kasacyjną.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 30 maja 2018 r. Sąd Rejonowy w J.  utrzymał w mocy wpis w dziale III księgi wieczystej ostrzeżenia o zakazie zbywania i obciążania nieruchomości, dokonany przez referendarza sądowego 1 marca 2018 r. na podstawie wydanego w postępowaniu cywilnym postanowienia o zabezpieczeniu. Postanowienie Sądu Okręgowego w J. z 19 października 2018 r. oddalające apelację od postanowienia Sądu Rejonowego zostało przez uczestnika zaskarżone skargą kasacyjną.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 519
1
§ 1 k.p.c. w sprawach
z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego
skarga kasacyjna przysługuje między innymi od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy, kończącego postępowanie w sprawie.
W postanowieniu z 29 czerwca 2004 r., II CK 541/03
(OSNC 2005, nr 6, poz. 112)
, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że „istotę sprawy” w postępowaniu wieczystoksięgowym określają przesłanki materialnoprawne wniosku o wpis, taka bowiem postać orzeczeń jest właściwa rozstrzyganiu o zasadności żądania wnioskodawcy domagającego się udzielenia ochrony prawnej przez potwierdzenie jego praw rzeczowych (wpisy w dziale II), ukonstytuowania ich, jeżeli przepis  takiego wpisu wymaga (wpisy w dziale II albo IV) lub wzmocnienia skuteczności praw osobistych i roszczeń (wpisy w dziale III, wymienione w art. 16
ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, tekst jedn. Dz.U. 2017 r. poz. 1007
i w innych ustawach). Rozstrzygnięciem co do istoty sprawy  nie  są   natomiast wpisy ostrzeżeń i wzmianek o charakterze wpadkowym, zabezpieczające prawidłowy tok postępowania wieczystoksięgowego lub innego  albo zabezpieczające skuteczność ewentualnego orzeczenia. Podstawą  wpisu  ostrzeżenia dokonanego w niniejszej sprawie było postanowienie o zabezpieczeniu udzielonym na czas trwania postępowania w sprawie cywilnej. Od postanowienia w przedmiocie tego rodzaju wpisu, będącego w istocie wykonaniem zabezpieczenia  udzielonego uprawnionemu w postępowaniu rozpoznawczym, zgodnie ze stanowiskiem ustalonym w orzecznictwie, skarga kasacyjna nie przysługuje (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 23 marca 2018 r., II CZ 11/18 nie publ., z 24 kwietnia 2015 r., V CSK 579/14, nie publ. i z 9 maja 2013 r., II CZ 7/13, nie publ. oraz powołane w nich orzecznictwo).
Trwałość zabezpieczenia udzielonego stronie w postępowaniu cywilnym jest zależna od trwania stanu zawiśnięcia sporu i od wyniku postępowania w sprawie, w której zostało udzielone (art. 746, 754
1
, 757), a obowiązany może wnioskować  o jego uchylenie lub zmianę (art. 742), niezależnie od tego, czy cel zabezpieczenia został osiągnięty w postępowaniu zmierzającym do jego wykonania (np. wieczystoksięgowym, jak w niniejszej sprawie). Powyższe zależności czynią orzeczenie o zabezpieczeniu - zarówno ustanawiające zabezpieczenie, jak i prowadzące do jego wykonania - funkcjonalnie powiązanym z postępowaniem w sprawie o zabezpieczone roszczenie.
Postanowienie rozstrzygające o wniosku o  wpis, który ma prowadzić do wykonania zabezpieczenia udzielonego stronie w postępowaniu cywilnym nie jest zatem postanowieniem co do istoty kończącym postępowanie w sprawie z zakresu prawa rzeczowego w rozumieniu art. 519
1
§ 1 k.p.c. (dział III, rozdział 6 księgi drugiej k.p.c.).
W niniejszej sprawie, niezależnie od powyższego trzeba odnotować, że okoliczności, na które wskazuje skarżący mogły być podnoszone w środkach zaskarżenia nabywcy nieruchomości, któremu odmówiono wpisu prawa do działu II księgi wieczystej, z czym powiązane było ujawnienie zabezpieczenia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398
6
§ 3 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu.
jw
ał

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI