V CSK 557/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o zasiedzenie służebności gruntowej polegającej na korzystaniu z nieruchomości w zakresie remontu, konserwacji i posadowienia rurociągu. Wnioskodawca, Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A., domagał się stwierdzenia nabycia służebności na działce należącej do K. K. i M. K. Sądy Rejonowy i Okręgowy oddaliły wniosek, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki zasiedzenia, w szczególności brak było widoczności urządzenia przesyłowego oraz nie upłynął wymagany prawem okres posiadania. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały pojęcie 'widocznego urządzenia' w rozumieniu art. 292 k.c., ograniczając je jedynie do urządzeń fizycznie widocznych na nieruchomości obciążonej. Sąd Najwyższy podkreślił, że przesłanka widoczności jest spełniona również wtedy, gdy właściciel nieruchomości ma wiedzę o istnieniu urządzenia lub obiektywną możliwość jej stwierdzenia, np. na podstawie danych z sąsiednich działek czy map. Ponadto, Sąd Najwyższy zakwestionował stanowisko sądów niższych instancji dotyczące momentu rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia, wskazując, że okres budowy urządzenia przesyłowego powinien być uwzględniany przy ustalaniu czasu posiadania, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dotyczącym służebności przesyłu. Z tych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia pojęcia 'widocznego urządzenia' w kontekście zasiedzenia służebności przesyłu oraz momentu rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji zasiedzenia służebności przesyłu, gdzie urządzenie jest podziemne, a jego istnienie wynika z okoliczności pośrednich.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przesłanka 'widocznego urządzenia' w rozumieniu art. 292 k.c. jest spełniona, gdy urządzenie przesyłowe znajduje się pod ziemią, a jego istnienie wynika z okoliczności faktycznych, takich jak obecność elementów wskaźnikowych na sąsiednich działkach lub wiedza właściciela o jego przebiegu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przesłanka widoczności urządzenia jest spełniona nie tylko w przypadku urządzeń fizycznie widocznych na nieruchomości obciążonej, ale także wtedy, gdy właściciel nieruchomości ma wiedzę o istnieniu urządzenia lub obiektywną możliwość jego stwierdzenia na podstawie innych łatwo dostępnych danych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie ograniczyły pojęcie 'widocznego urządzenia' do urządzeń fizycznie posadowionych na nieruchomości obciążonej. Podkreślono, że istotna jest możliwość stwierdzenia istnienia urządzenia na podstawie okoliczności faktycznych, takich jak obecność elementów wskaźnikowych na sąsiednich działkach, usytuowanie komory rewizyjnej czy dostęp do map.
Czy okres budowy urządzenia przesyłowego powinien być uwzględniany przy ustalaniu wymaganego prawem czasu posiadania dla zasiedzenia służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, okres budowy urządzenia przesyłowego powinien być uwzględniany przy ustalaniu czasu posiadania warunkującego nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przedsiębiorca posiada nieruchomość w zakresie służebności przesyłu od chwili wejścia na grunt w celu wybudowania urządzenia. Uzasadniono to tym, że służebność przesyłu może być ustanowiona także na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza dopiero wybudować urządzenie, a sam fakt budowy ogranicza prawa właściciela w stopniu nie mniejszym niż późniejsza eksploatacja.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| [...] Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. w K. | spółka | wnioskodawca |
| K. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| M. K. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Pojęcie 'widocznego urządzenia' obejmuje nie tylko urządzenia fizycznie widoczne na nieruchomości obciążonej, ale także te, których istnienie właściciel powinien mieć świadomość na podstawie konkretnych okoliczności (np. rozmieszczenie na sąsiednich działkach, wiedza o mapach).
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Okres budowy urządzenia przesyłowego powinien być uwzględniany przy ustalaniu czasu posiadania warunkującego nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu.
k.c. art. 175
Kodeks cywilny
Stosuje się odpowiednio przepisy o zasiedzeniu służebności gruntowych.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Określa przesłanki zasiedzenia nieruchomości (stosowane odpowiednio do służebności).
Pomocnicze
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji jest obowiązany własne ustalić stan faktyczny w granicach apelacji.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowania w sprawach cywilnych stosuje się odpowiednio do innych rodzajów postępowań.
k.c. art. 305 § 1
Kodeks cywilny
Definicja służebności przesyłu.
k.c. art. 305 § 4
Kodeks cywilny
Odpowiednie stosowanie przepisów o służebnościach gruntowych do służebności przesyłu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia pojęcia 'widocznego urządzenia' przez Sąd Okręgowy. • Niewłaściwe nieuwzględnienie okresu budowy urządzenia przesyłowego przy ustalaniu czasu posiadania. • Naruszenie art. 382 k.p.c. przez zaniechanie własnych ustaleń faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
Pojęcie 'widoczne urządzenie' obejmuje nie tylko urządzenia przesyłowe fizycznie usytuowane na obciążonej nieruchomości w sposób umożliwiający stwierdzenie tego faktu przez każdego obserwatora, ale także urządzenia przesyłowe, które nie są na pierwszy rzut oka widoczne, lecz istnienia których właściciel nieruchomości obciążonej powinien mieć świadomość na podstawie konkretnych okoliczności. • Okres budowy urządzeń przesyłowych powinien być uwzględniony do ustalenia czasu posiadania warunkującego nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący
Bogusław Dobrowolski
sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia pojęcia 'widocznego urządzenia' w kontekście zasiedzenia służebności przesyłu oraz momentu rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zasiedzenia służebności przesyłu, gdzie urządzenie jest podziemne, a jego istnienie wynika z okoliczności pośrednich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla właścicieli nieruchomości obciążonych urządzeniami przesyłowymi, a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego doprecyzowuje kluczowe przesłanki zasiedzenia.
“Czy podziemny rurociąg może zostać zasiedziony? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.