V CSK 535/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Gminy Z. od postanowienia Sądu Okręgowego, które oddaliło apelację Gminy od wpisu prawa własności nieruchomości na rzecz Gundy N. w nowo założonej księdze wieczystej. Sprawa dotyczyła ujawnienia prawa własności nieruchomości na podstawie spadkobrania po Richardzie i Klaudine N. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie, wskazując na konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd Okręgowy. Kluczowym zarzutem było nieuwzględnienie przez Sąd Okręgowy potencjalnego zastosowania przepisów dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, które mogłyby skutkować nabyciem własności nieruchomości przez Skarb Państwa. Sąd Najwyższy podkreślił, że przy zakładaniu księgi wieczystej należy uwzględnić nie tylko pierwotne tytuły własności, ale także zdarzenia, które mogły wpłynąć na zmianę właściciela po zniszczeniu lub zaginięciu dawnej księgi wieczystej. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie stanu prawnego nieruchomości w postępowaniu wieczystoksięgowym, zwłaszcza w przypadku zaginięcia lub zniszczenia dawnych ksiąg wieczystych oraz w kontekście przepisów dotyczących majątków opuszczonych i poniemieckich.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami o majątkach opuszczonych i poniemieckich oraz procedurą zakładania ksiąg wieczystych w takich przypadkach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przy zakładaniu księgi wieczystej dla nieruchomości, dla której dawna księga wieczysta zaginęła lub uległa zniszczeniu, sąd powinien uwzględnić możliwość nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie przepisów dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, nawet jeśli te przepisy utraciły moc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powinien rozważyć istnienie przesłanek nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, ponieważ skutki nabycia własności na podstawie tego dekretu pozostały w mocy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy naruszył art. 382 k.p.c. poprzez nieuwzględnienie materiału dowodowego i niedokonanie ustaleń stanowiących podstawę zastosowania dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, zwłaszcza jego art. 2 ust. 1 lit. b. Podkreślono, że choć dekret utracił moc, skutki nabycia własności na jego podstawie pozostały w mocy, a sąd wieczystoksięgowy powinien uwzględnić te okoliczności przy zakładaniu księgi wieczystej.
Jakie dowody są wystarczające do stwierdzenia nabycia własności nieruchomości w postępowaniu wieczystoksięgowym, gdy dokument stwierdzający nabycie własności zaginął lub uległ zniszczeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku zaginięcia lub zniszczenia dokumentu stwierdzającego nabycie własności, dopuszczalne jest powołanie innych dowodów na stwierdzenie nabycia własności, w tym odpisów z matrykuły, danych z ewidencji gruntów i budynków, a także innych środków dowodowych przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w sytuacji zaginięcia lub zniszczenia dawnej księgi wieczystej, sąd wieczystoksięgowy powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe z urzędu, uwzględniając zbiory dokumentów, zachowane części księgi oraz dane z ewidencji gruntów i budynków. Uznano, że odpis matrykuły, będący dokumentem urzędowym, może stanowić podstawę do ustalenia treści dawnej księgi wieczystej.
Czy nienależyte umocowanie pełnomocnika może stanowić podstawę do uchylenia orzeczenia sądu drugiej instancji na skutek skargi kasacyjnej strony przeciwnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, strona przeciwna nie może skutecznie powoływać się na nienależyte umocowanie pełnomocnika strony przeciwnej, chyba że wykaże, iż miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Rygor nieważności postępowania z powodu nienależytego umocowania pełnomocnika jest przewidziany wyłącznie w interesie strony, która posługiwała się tym pełnomocnikiem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 379 pkt 2 k.p.c. za nietrafny, ponieważ skarżąca Gmina Z. nie wykazała, aby nienależyte umocowanie pełnomocnika wnioskodawczyni miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślono, że możliwość powołania się na ten zarzut jest ograniczona do strony, która posługiwała się danym pełnomocnikiem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gunda N. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Gmina Z. | instytucja | uczestnik postępowania |
Przepisy (18)
Główne
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
dekret o majątkach opuszczonych i poniemieckich art. 2 § 1
Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich
Określa przesłanki nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa.
dekret o majątkach opuszczonych i poniemieckich art. 34
Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich
Określa przesłanki nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa.
Pomocnicze
rozporządzenie w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych art. 20 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów
Do wniosku o założenie księgi wieczystej powinny być dołączone dokumenty stwierdzające nabycie własności nieruchomości określonej we wniosku.
rozporządzenie w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych art. 20 § 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów
Jeżeli dokument stwierdzający nabycie własności zaginął lub uległ zniszczeniu, a wnioskodawca nie ma urzędowo poświadczonego odpisu tego dokumentu, powinien powołać inne dowody na stwierdzenie nabycia własności nieruchomości określonej we wniosku.
rozporządzenie w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych art. 23 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów
Reguluje zakładanie księgi wieczystej dla nieruchomości, która nie miała księgi wieczystej albo której księga wieczysta zaginęła lub uległa zniszczeniu. Sąd wieczystoksięgowy obowiązany jest brać z urzędu pod uwagę w szczególności zbiory dokumentów, dokumenty należące do zaginionej lub zniszczonej księgi wieczystej oraz zachowane części takiej księgi, a także dane z ewidencji gruntów i budynków.
u.k.w.h. art. 34
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Formułuje warunki, po spełnieniu których wpis do księgi wieczystej może nastąpić, nakazując sądowi wieczystoksięgowemu przyjęcie, że uprawnionym z danego prawa ujawnionego w księdze wieczystej jest podmiot wpisany w stosownym dziale tej księgi. Wymaga istnienia księgi wieczystej.
k.p.c. art. 6262 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Do wniosku o dokonanie wpisu należy dołączyć dokumenty stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej.
k.p.c. art. 379 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przypadki nieważności postępowania, w tym umożliwienie działania nienależycie umocowanemu pełnomocnikowi.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 177 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przewiduje możliwość zawieszenia postępowania w określonych sytuacjach, w tym do czasu zakończenia postępowania przed innym sądem lub organem.
dekret z dnia 28 października 1947 r. art. 1 § 3
Dekret z dnia 28 października 1947 r. o mocy prawnej ksiąg wieczystych na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska
Dawna księga wieczysta zachowuje znaczenie dokumentu.
rozporządzenie z dnia 14 lipca 1986 r. art. 5 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg
rozporządzenie z dnia 14 lipca 1986 r. art. 6 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg
Dawna księga wieczysta zachowuje znaczenie dokumentu urzędowego.
rozporządzenie z dnia 14 lipca 1986 r. art. 7 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg
rozporządzenie z dnia 29 listopada 1946 r. art. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 listopada 1946 r. o prowadzeniu dotychczasowych ksiąg hipotecznych (gruntowych, wieczystych) po dniu 31 grudnia 1946 r.
u.g.g.w.n. art. 100
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezastosowanie przez Sąd Okręgowy przepisów dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, które mogły skutkować nabyciem własności nieruchomości przez Skarb Państwa. • Niewłaściwe rozważenie kwestii dowodów na stwierdzenie nabycia własności w sytuacji zaginięcia lub zniszczenia dawnej księgi wieczystej.
Odrzucone argumenty
Nienależyte umocowanie pełnomocnika wnioskodawczyni. • Niewyegzekwowanie przez sąd obowiązku przedłożenia dokumentów stanowiących podstawę wpisu. • Naruszenie art. 34 u.k.w.h. poprzez wadliwe przyjęcie, że własność nieruchomości przysługuje wnioskodawczyni i że nie znajdują zastosowania przepisy dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy naruszył art. 382 k.p.c. polegające na nieuwzględnieniu materiału części materiału dowodowego i niedokonaniu ustaleń stanowiących podstawę zastosowania dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. • Sąd powinien także uwzględnić, czy po założeniu zniszczonej lub zaginionej księgi wieczystej nie nastąpiły zdarzenia, których skutkiem była utrata własności przez dotychczasowych właścicieli nieruchomości.
Skład orzekający
Lech Walentynowicz
przewodniczący
Krzysztof Strzelczyk
sprawozdawca
Roman Dziczek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie stanu prawnego nieruchomości w postępowaniu wieczystoksięgowym, zwłaszcza w przypadku zaginięcia lub zniszczenia dawnych ksiąg wieczystych oraz w kontekście przepisów dotyczących majątków opuszczonych i poniemieckich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami o majątkach opuszczonych i poniemieckich oraz procedurą zakładania ksiąg wieczystych w takich przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy historycznych przepisów (dekret o majątkach opuszczonych i poniemieckich) w kontekście współczesnego postępowania wieczystoksięgowego, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w nieruchomościach i prawie historycznym.
“Czy dawne przepisy o majątkach poniemieckich nadal wpływają na własność nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.