V CSK 524/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną pozwanej jako niedopuszczalną z powodu błędnego określenia wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie o zachowek.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego, który oddalił jej apelację w sprawie o zachowek. Pozwana wniosła o odrzucenie skargi, wskazując na błędne określenie wartości przedmiotu zaskarżenia. Sąd Najwyższy uznał, że w przypadku współuczestnictwa formalnego powodów w sprawach o zachowek, wartość przedmiotu zaskarżenia powinna być liczona indywidualnie dla każdego powoda, a nie sumarycznie. Ponieważ indywidualne kwoty były niższe od wymaganego progu, skarga kasacyjna została odrzucona.
Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 sierpnia 2013 r. odrzucił skargę kasacyjną pozwanej L. K. w sprawie o zachowek. Sprawa dotyczyła zasądzenia od pozwanej na rzecz kilku powodów (A. S., T. S., M. K., J. L., G. R.) kwot tytułem zachowków. Sąd Okręgowy w C. utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w C., który zasądził te kwoty. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, wskazując jako wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 51308 zł, będącą sumą zasądzonych świadczeń. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^2 k.p.c. i obowiązujący stan prawny, stwierdził, że dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o prawa majątkowe uzależniona jest od wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszącej co najmniej 50000 zł. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy w przypadku dochodzenia zachowków przez kilku powodów mamy do czynienia ze współuczestnictwem materialnym czy formalnym. Sąd Najwyższy uznał, że jest to współuczestnictwo formalne, gdzie nie zachodzi więź materialnoprawna między współuczestnikami, a jedynie jednorodzajowość roszczeń opartych na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. W związku z tym, wartość przedmiotu zaskarżenia powinna być liczona odrębnie dla każdego powoda. Ponieważ kwoty zasądzone na rzecz poszczególnych powódek były niższe od 50000 zł, skarga kasacyjna była niedopuszczalna. Na tej podstawie, zgodnie z art. 398^6 § 2 i 3 k.p.c., Sąd Najwyższy odrzucił skargę i zasądził od pozwanej koszty postępowania kasacyjnego na rzecz powodów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Wartość przedmiotu zaskarżenia powinna być liczona indywidualnie dla każdego powoda, ponieważ w sprawach o zachowek występuje współuczestnictwo formalne, a nie materialne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że współuczestnictwo powodów w sprawach o zachowek ma charakter formalny, gdyż nie łączy ich więź materialnoprawna, a jedynie jednorodzajowość roszczeń opartych na tej samej podstawie faktycznej i prawnej. W związku z tym, dla oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej, należy brać pod uwagę wartość każdego indywidualnego świadczenia, a nie ich sumę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
Powodowie (A. S., T. S., M. K., J. L., G. R.)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | powód |
| T. S. | osoba_fizyczna | powód |
| M. K. | osoba_fizyczna | powód |
| J. L. | osoba_fizyczna | powód |
| G. R. | osoba_fizyczna | powód |
| L. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 398^2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wymaganą wartość przedmiotu zaskarżenia dla dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o prawa majątkowe.
k.p.c. art. 398^6 § § 2 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do odrzucenia skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 72 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Definiuje współuczestnictwo formalne.
u.k.s.c. art. 4 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Przewiduje obowiązek uiszczenia opłaty sądowej oddzielnie od swojego roszczenia lub zobowiązania w przypadku współuczestnictwa formalnego.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania przed sądem drugiej instancji (w tym w zakresie kosztów).
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania przed sądem drugiej instancji (w tym w zakresie kosztów).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Współuczestnictwo powodów w sprawach o zachowek ma charakter formalny, co skutkuje koniecznością indywidualnego liczenia wartości przedmiotu zaskarżenia dla każdego z nich. Indywidualne kwoty zasądzone na rzecz powodów były niższe od progu 50000 zł, co czyni skargę kasacyjną niedopuszczalną.
Odrzucone argumenty
Pozwana błędnie zsumowała kwoty zasądzone na rzecz wszystkich powodów, aby wykazać spełnienie wymogu wartości przedmiotu zaskarżenia.
Godne uwagi sformułowania
Współuczestnictwo osób dochodzących roszczeń o zachowek jest współuczestnictwem formalnym, nie zachodzi pomiędzy nimi więź o charakterze materialnoprawnym, łączy je natomiast jednorodzajowość samodzielnych roszczeń oraz jednakowa podstawa faktyczna i prawna. Błędnie zatem pozwana określiła wartość przedmiotu zaskarżenia, którą jest wartość każdego ze świadczeń zasądzonych prawomocnie w odniesieniu do każdej z powódek.
Skład orzekający
Bogumiła Ustjanicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie sposobu liczenia wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o zachowek z udziałem wielu powodów dla celów dopuszczalności skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 3 maja 2012 r. w zakresie progu wartości przedmiotu zaskarżenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia istotną kwestię proceduralną dotyczącą dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach spadkowych, co jest kluczowe dla praktyków prawa spadkowego.
“Czy suma roszczeń o zachowek otwiera drogę do Sądu Najwyższego? Kluczowa interpretacja wartości przedmiotu zaskarżenia.”
Dane finansowe
WPS: 51 308 PLN
zachowek: 9930,55 PLN
zachowek: 9930,55 PLN
zachowek: 4965,27 PLN
zachowek: 13 240,74 PLN
zachowek: 13 240,74 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V CSK 524/12 POSTANOWIENIE Dnia 28 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z powództwa A. S. i in. , przeciwko L. K. o zachowek, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 sierpnia 2013 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia 12 czerwca 2012 r., odrzuca skargę kasacyjną; zasądza od pozwanej tytułem kosztów postępowania kasacyjnego kwoty po 600 zł (sześćset) na rzecz A. S. i T. S., kwoty po 1200 zł (jeden tysiąc dwieście) na rzecz J. L. i G. R. oraz kwotę 300 zł (trzysta) na rzecz M. K. Uzasadnienie 2 Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w C. oddalił apelację pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia 16 lutego 2012 r., którym zasądzono od pozwanej na rzecz powodów: A. S. kwotę 9930,55 zł, T. S. kwotę 9930,55 zł, M. K. kwotę 4965,27 zł, J. L. kwotę 13240,74 zł, G. R. kwotę 13240,74 zł tytułem zachowków, z ustawowymi odsetkami odnośnie każdej z tych kwot od dnia 6 sierpnia 2010 r. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, w której wskazała jako wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 51308 zł, stanowiącą sumę kwot zasądzonych każdej z powódek. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Dopuszczalność skargi kasacyjnej od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie o prawa majątkowe, uzależniona została od wartości przedmiotu zaskarżenia, określonej w art. 3982 k.p.c. W odniesieniu do wymienionych rodzajów orzeczeń wydanych w sprawach cywilnych, według stanu prawnego obowiązującego do dnia 3 maja 2012 r., mającego zastosowanie w sprawie, wartość ta oznaczona została na kwotę co najmniej 50000 zł. W razie podmiotowej kumulacji po stronie powodowej lub pozwanej wartość praw lub zobowiązań dotyczących każdego podmiotu podlega zliczeniu jedynie w przypadku łączącego ich współuczestnictwa materialnego; istnienia pomiędzy nimi więzi o charakterze materialnoprawnym. Nie dochodzi do tego w wypadku współuczestnictwa formalnego, które w istocie stanowi połączenie w jednej sprawie samodzielnych roszczeń lub zobowiązań każdego podmiotu. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c. do współuczestnictwa formalnego dochodzi, gdy w charakterze powodów lub pozwanych występuje kilka osób, a przedmiot sporu stanowią roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, jeżeli ponadto właściwość sądu jest uzasadniona dla każdego z roszczeń lub z zobowiązań z osobna, jak też dla wszystkich wspólnie. Na odrębne traktowanie każdego współuczestnika formalnego wskazuje również art. 4 ust. 1 u.k.s.c., przewidując obowiązek uiszczenia opłaty sądowej oddzielnie od swojego roszczenia lub zobowiązania. 3 Współuczestnictwo osób dochodzących roszczeń o zachowek jest współuczestnictwem formalnym, nie zachodzi pomiędzy nimi więź o charakterze materialnoprawnym, łączy je natomiast jednorodzajowość samodzielnych roszczeń oraz jednakowa podstawa faktyczna i prawna. Takie zapatrywanie wyrażone zostało również w postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2012 r., II CZ 143/11, niepubl. i z dnia 23 maja 2012 r., II CSK 705/11, niepubl., które podziela Sąd Najwyższy w rozpatrywanej sprawie, jako odpowiadające istocie uprawnień i zobowiązań wynikających z prawa do zachowku. Zakres zaskarżenia objęty skargą kasacyjną pozwanej dotyczy zasądzenia na rzecz powódek wskazanych kwot, które zostały przez nią zliczone, podczas gdy świadczenie przyznane każdej z powódek jest niższe od 50000 zł. Błędnie zatem pozwana określiła wartość przedmiotu zaskarżenia, którą jest wartość każdego ze świadczeń zasądzonych prawomocnie w odniesieniu do każdej z powódek. Z tych przyczyn skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, na podstawie art. 3986 § 2 i 3 k.p.c. Na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy na tym etapie postępowania, stosownie do art. 98 § 1 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy zasądził na rzecz powódek koszty postępowania kasacyjnego odpowiednio do kwestionowanej wartości ich świadczeń. es
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI