V CSK 494/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną dotyczącą wpisu służebności gruntowej po podziale nieruchomości, potwierdzając, że służebność utrzymuje się ex lege.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego, które zmieniło postanowienie Sądu Rejonowego i nakazało wpis nieodpłatnej, nieograniczonej w czasie służebności gruntowej po podziale nieruchomości. Sąd Okręgowy oparł się na poglądzie, że służebność utrzymuje się w mocy na rzecz każdej części podzielonej nieruchomości. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że służebność gruntowa utrzymuje się w mocy na rzecz każdej części nieruchomości władnącej po jej podziale zgodnie z art. 290 § 1 k.c., a wpis w księdze wieczystej ma charakter deklaratoryjny.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną uczestniczki postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 12 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy zmienił postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 7 grudnia 2011 r., nakazując wpis nieodpłatnej i nieograniczonej w czasie służebności gruntowej w księgach wieczystych. Podstawą wpisu był akt notarialny z dnia 6 marca 2007 r. Sąd Okręgowy przyjął, że w przypadku podziału nieruchomości władnącej, ustanowiona służebność utrzymuje się w mocy na rzecz każdej z powstałych części. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 6268 § 6 i 10 k.p.c., art. 386 § 3 oraz 199 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 k.p.c. Sąd Najwyższy przypomniał, że zgodnie z art. 290 § 1 k.c., służebność gruntowa przysługująca każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości władnącej utrzymuje się w mocy na rzecz każdej części utworzonej przez podział nieruchomości władnącej. Podkreślono, że wpis służebności w księgach wieczystych dla nowych nieruchomości jest wpisem deklaratoryjnym i nieobowiązkowym, a skutek utrzymania się służebności następuje z mocy prawa (ex lege). Sąd Najwyższy uznał, że brak rozstrzygnięcia oddalającego wniosek o wpis służebności w orzeczeniu o założeniu nowej księgi wieczystej nie wiązał sądu. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną i zasądził od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy koszty postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, służebność gruntowa utrzymuje się w mocy na rzecz każdej części nieruchomości władnącej utworzonej przez podział.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 290 § 1 k.c., służebność gruntowa przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości władnącej i obciąża oznaczoną nieruchomość bez względu na dalsze zmiany podmiotowe. Po podziale nieruchomości władnącej, służebność utrzymuje się ex lege na rzecz właścicieli nowych, mniejszych nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
wnioskodawca
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo Energetyczne "E." S.A. | spółka | wnioskodawca |
| M. N. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 290 § § 1
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa utrzymuje się w mocy na rzecz każdej części nieruchomości władnącej utworzonej przez jej podział.
Pomocnicze
k.p.c. art. 6268 § § 6 i 10
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 199 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służebność gruntowa utrzymuje się w mocy na rzecz każdej części nieruchomości władnącej po jej podziale zgodnie z art. 290 § 1 k.c. Wpis służebności w księdze wieczystej dla nowych nieruchomości jest deklaratoryjny i nieobowiązkowy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 6268 § 6 i 10 k.p.c., art. 386 § 3 oraz 199 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
Podług art. 290 § 1 in principio k.c. pomimo podziału nieruchomości władnącej ustanowiona służebność „utrzymuje się w mocy na rzecz każdej z części utworzonej przez podział". Oczywiście, przysługuje każdoczesnym właścicielom nowych nieruchomości. Utrzymane w mocy służebności gruntowe podlegają ujawnieniu w księgach wieczystych zakładanych dla nowych (odłączonych) nieruchomości. Jednakże, co wymaga podkreślenia, ich wpis jest wpisem deklaratoryjnym, a przy tym nie obowiązkowym. Taki skutek następuje ex lege.
Skład orzekający
Anna Owczarek
przewodniczący
Marian Kocon
sprawozdawca
Wojciech Katner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady utrzymania się służebności gruntowej po podziale nieruchomości władnącej oraz charakteru wpisu w księdze wieczystej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości władnącej i wpisu służebności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa rzeczowego, jakim jest los służebności po podziale nieruchomości, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości i obrotu nieruchomościami.
“Służebność po podziale nieruchomości: co mówi prawo i Sąd Najwyższy?”
Dane finansowe
koszty postępowania kasacyjnego: 120 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V CSK 494/12 POSTANOWIENIE Dnia 9 października 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Wojciech Katner SSN Marian Kocon (sprawozdawca) w sprawie z wniosku Przedsiębiorstwa Energetycznego "E." S.A. z siedzibą w S. przy uczestnictwie M. N. o wpis w dziale […] - nieruchomość obciążona-nieodpłatnej i nieograniczonej w czasie służebności oraz w dziale I […] praw wynikających z nieodpłatnej i nieograniczonej w czasie służebności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 października 2013 r., skargi kasacyjnej uczestniczki od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 12 kwietnia 2012 r., oddala skargę kasacyjną; zasądza od uczestniczki postępowania na rzecz wnioskodawcy kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2012 r. zmienił postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 7 grudnia 2011 r. i nakazał dokonać w bliżej określonych księgach wieczystych w odpowiednich działach wpisu nieodpłatnej i nieograniczonej w czasie służebności o treści wynikającej z aktu notarialnego z dnia 6 marca 2007 r. U podłoża tego rozstrzygnięcia legł pogląd, że w razie podziału nieruchomości władnącej ustanowiona służebność utrzymuje się w mocy na rzecz każdej z części utworzonej przez podział. Skarga kasacyjna uczestniczki postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego - oparta na podstawie drugiej z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 6268 § 6 i 10 k.p.c., art. 386 § 3 oraz 199 § 1 k.p.c. w zw. art. 13 k.p.c., i zmierza do uchylenia tego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Godzi się przypomnieć, że służebność gruntowa, o jaką chodzi w sprawie, przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości władnącej i obciąża oznaczoną nieruchomość bez względu na dalsze zmiany podmiotowe. Podług art. 290 § 1 in principio k.c. pomimo podziału nieruchomości władnącej ustanowiona służebność „utrzymuje się w mocy na rzecz każdej z części utworzonej przez podział". Zatem od momentu podziału kontynuowana służebność przysługuje właścicielom nowych (mniejszych) nieruchomości powstających w wyniku podziału. Oczywiście, przysługuje każdoczesnym właścicielom nowych nieruchomości. Utrzymane w mocy służebności gruntowe podlegają ujawnieniu w księgach wieczystych zakładanych dla nowych (odłączonych) nieruchomości. Jednakże, co wymaga podkreślenia, ich wpis jest wpisem deklaratoryjnym, a przy tym nie obowiązkowym. Podstawę wpisu stanowi dawniejszy akt notarialny ustanowienia służebności (lub orzeczenie sądu albo decyzja administracyjna) i obecny akt rozporządzenia nieruchomościami powstającymi w wyniku podziału 3 nieruchomości. Nie potrzeba zaś żadnego oświadczenia „o utrzymaniu służebności w mocy". Taki skutek następuje ex lege. Przechodząc do zarzutów skargi kasacyjnej wystarczy zauważyć, że skoro w orzeczeniu o założeniu nowej księgi wieczystej nie zawarto rozstrzygnięcia oddalającego wniosek o wpis służebności, to brak tego rozstrzygnięcia z przyczyn oczywistych, wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego, nie mógł wiązać sądu. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu. jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI