V CSK 488/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów o zapłatę 350 000 zł odszkodowania od pozwanej J.W., która jako pełnomocnik T.G. sprzedała im nieruchomość, wprowadzając ich w błąd co do prawa własności. Pozwana została prawomocnie skazana za oszustwo w związku z tą transakcją. Sąd Okręgowy zasądził odszkodowanie, uznając jednak zarzut przedawnienia za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, oddalając powództwo z powodu przedawnienia, wskazując, że dziesięcioletni termin, liczony od dnia popełnienia przestępstwa, upłynął przed wniesieniem pozwu. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powodów, potwierdzając, że zarzut przedawnienia jest zasadny. Podkreślono, że sama okoliczność popełnienia przestępstwa przez dłużnika nie wyklucza zastosowania instytucji przedawnienia, a powodowie mieli możliwość wcześniejszego dochodzenia roszczeń, co potwierdzały pisma informujące o wadliwości transakcji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń deliktowych, w tym szkód wynikłych z przestępstwa, oraz stosowanie art. 5 k.c. w kontekście zarzutu przedawnienia.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją Kodeksu cywilnego z 2007 r. w zakresie stosowania art. 442 § 2 k.c. oraz specyficznych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzut przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem, popełnionym przez pozwanego, może zostać nieuwzględniony na podstawie art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego), mimo że sama hipoteza art. 442 § 2 k.c. opiera się na przesłance popełnienia przestępstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia nie może zostać nieuwzględniony w takich okolicznościach. Sama okoliczność popełnienia przestępstwa przez dłużnika nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że zasady współżycia społecznego sprzeciwiają się skorzystaniu z zarzutu przedawnienia, zwłaszcza gdy termin przedawnienia upłynął.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że cała hipoteza art. 442 § 2 k.c. opiera się na przesłance popełnienia przestępstwa, dlatego fakt skazania pozwanej za oszustwo nie stanowi podstawy do nieuwzględnienia przedawnienia. Brak było wyjątkowych okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 5 k.c., a powodowie mieli możliwość wcześniejszego dochodzenia roszczeń.
Jaki termin przedawnienia ma zastosowanie do roszczeń deliktowych powstałych przed wejściem w życie nowelizacji Kodeksu cywilnego z dnia 16 lutego 2007 r., w szczególności gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Do roszczeń deliktowych powstałych przed wejściem w życie nowelizacji (przed 10 sierpnia 2007 r.), które według przepisów dotychczasowych jeszcze w tym dniu nie były przedawnione, stosuje się przepisy art. 4421 k.c. Jednakże, jeśli roszczenie uległo przedawnieniu na podstawie przepisów obowiązujących do 10 sierpnia 2007 r., stosuje się wówczas obowiązujący art. 442 k.c. W przypadku szkody wynikłej ze zbrodni lub występku, stosuje się art. 442 § 2 k.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji, przewidujący dziesięcioletni termin przedawnienia od dnia popełnienia przestępstwa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny i Sąd Najwyższy zgodnie uznały, że do roszczenia powodów, którego zdarzenie wywołujące szkodę miało miejsce w 1996 r., zastosowanie ma art. 442 § 2 k.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji, przewidujący dziesięcioletni termin przedawnienia od dnia popełnienia przestępstwa. Powództwo zostało wniesione po upływie tego terminu.
Czy nieświadomość prawna lub późniejsze ujawnienie się części szkody może usprawiedliwiać nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wynikłej z przestępstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nieświadomość prawna, zwłaszcza u osób z wyższym wykształceniem, nie jest wystarczającą przesłanką do nieuwzględnienia przedawnienia. Termin przedawnienia z art. 442 § 2 k.c. (w brzmieniu sprzed nowelizacji) upływa bez względu na to, kiedy szkoda powstała lub się ujawniła.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że powodowie byli informowani o wadliwości transakcji na długo przed upływem terminu przedawnienia, co czyni ich argument o nieświadomości prawną bezskutecznym. Podkreślono również, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego (III CZP 84/05), termin przedawnienia z art. 442 § 2 k.c. biegnie niezależnie od momentu ujawnienia się szkody.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Te. T. | osoba_fizyczna | powód |
| T. T. | osoba_fizyczna | powód |
| J. W. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 442 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia przestępstwa, bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Pomocnicze
k.c. art. 442¹ § § 1
Kodeks cywilny
Do roszczeń deliktowych powstałych przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 80, poz. 538), które według przepisów dotychczasowych jeszcze w tym dniu nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art. 4421 k.c.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub z przeznaczeniem tego prawa.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 398 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie powodów uległo przedawnieniu na podstawie art. 442 § 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym do 10 sierpnia 2007 r., gdyż szkoda wynikła ze zbrodni (oszustwa) i upłynął dziesięcioletni termin od dnia popełnienia przestępstwa. • Okoliczności sprawy nie uzasadniają nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia na podstawie art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego). • Powodowie byli informowani o wadliwości transakcji na długo przed upływem terminu przedawnienia, co czyni ich argument o nieświadomości prawną bezskutecznym. • Termin przedawnienia z art. 442 § 2 k.c. upływa bez względu na to, kiedy szkoda powstała lub się ujawniła.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.) ze względu na popełnienie przez pozwaną przestępstwa oszustwa. • Obraza art. 233 § 1 k.p.c. przez błędną ocenę postępowania pozwanej w świetle zasad współżycia społecznego.
Godne uwagi sformułowania
cała hipoteza art. 442 § 2 k.c. opiera się na przesłance popełnienia przez dłużnika przestępstwa wyrządzającego szkodę wierzycielowi • sam okres opóźnienia z wystąpieniem przez powodów z roszeniem odszkodowawczym, wynoszący ponad dwa lata, jest stanowczo zbyt długi, aby można było rozważać kwestię nieuwzględnienia upływu przedawnienia.
Skład orzekający
Antoni Górski
przewodniczący-sprawozdawca
Jan Górowski
członek
Anna Owczarek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń deliktowych, w tym szkód wynikłych z przestępstwa, oraz stosowanie art. 5 k.c. w kontekście zarzutu przedawnienia."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją Kodeksu cywilnego z 2007 r. w zakresie stosowania art. 442 § 2 k.c. oraz specyficznych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak nawet w przypadku popełnienia przestępstwa przez stronę, instytucja przedawnienia może zablokować dochodzenie roszczeń, co jest ważnym przypomnieniem dla praktyków prawa i potencjalnie dla szerszej publiczności o znaczeniu terminów procesowych.
“Oszustwo i przedawnienie: Czy zawsze można dochodzić odszkodowania, nawet po latach?”
Dane finansowe
WPS: 350 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.