V CSK 479/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o odłączenie działek gruntu i wpisanie prawa własności do nowej księgi wieczystej. Sąd Rejonowy oddalił wniosek, uznając umowę przeniesienia własności pięciu z siedmiu działek objętych jedną księgą wieczystą za nieważną. Sąd uznał, że doszło do rozporządzenia jedynie częścią składową nieruchomości, a nie całą nieruchomością, co jest niedopuszczalne. Sąd Okręgowy w K. utrzymał w mocy postanowienie Sądu Rejonowego, podkreślając, że dla celów obrotu prawnego jedna księga wieczysta obejmująca kilka działek gruntu stanowi jedną nieruchomość. Sąd Okręgowy odwołał się do definicji nieruchomości z art. 46 § 1 k.c. oraz do dominującej w orzecznictwie koncepcji wieczystoksięgowej, zgodnie z którą o wyodrębnieniu nieruchomości decyduje objęcie jej księgą wieczystą. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną podzielił stanowisko sądów niższych instancji. Stwierdził, że część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności, a umowa zbycia udziału jedynie w niektórych działkach gruntu, stanowiących wraz z innymi jedną nieruchomość gruntową, jest nieważna jako sprzeczna z ustawą (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 47 § 1 k.c.). W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną wnioskodawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie dominującej wykładni pojęcia nieruchomości gruntowej w kontekście ksiąg wieczystych oraz nieważności umów dotyczących części składowych nieruchomości.
Dotyczy sytuacji, gdy dla kilku działek gruntu prowadzona jest jedna księga wieczysta i następuje próba rozporządzenia udziałem tylko w części tych działek.
Zagadnienia prawne (2)
Czy działki gruntu objęte jedną księgą wieczystą stanowią jedną nieruchomość gruntową, czy też mogą być traktowane jako odrębne nieruchomości lub części składowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Działki gruntu objęte jedną księgą wieczystą stanowią jedną nieruchomość gruntową. Rozporządzenie jedynie częścią takiej nieruchomości jest nieważne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podzielił dominujące w orzecznictwie stanowisko, że o wyodrębnieniu nieruchomości decyduje objęcie jej księgą wieczystą (koncepcja wieczystoksięgowa). W związku z tym, umowa zbycia udziału w części nieruchomości gruntowej, która wraz z innymi działkami tworzy jedną nieruchomość w rozumieniu księgi wieczystej, jest nieważna jako sprzeczna z przepisami o częściach składowych rzeczy.
Czy umowa przenosząca własność jedynie części składowej rzeczy (np. części nieruchomości gruntowej) jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa taka jest nieważna jako sprzeczna z ustawą.
Uzasadnienie
Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności. Umowa zbycia udziału we współwłasności jedynie części składowej nieruchomości jest nieważna na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 47 § 1 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. Spółka Akcyjna | spółka | wnioskodawca |
| [...] | inne | uczestnik |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 47 § § 1
Kodeks cywilny
Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do postępowania nieprocesowego.
Pomocnicze
k.c. art. 46 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja nieruchomości gruntowej, która odnosi się również do instytucji ksiąg wieczystych.
k.c. art. 198
Kodeks cywilny
Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.
k.c. art. 199
Kodeks cywilny
Do czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli.
u.k.w.h. art. 24
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Reguluje prowadzenie ksiąg wieczystych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy zbycia udziału w części nieruchomości gruntowej objętej jedną księgą wieczystą jako sprzecznej z przepisami o częściach składowych rzeczy. • Koncepcja wieczystoksięgowa nieruchomości gruntowej, gdzie jedna księga wieczysta oznacza jedną nieruchomość.
Odrzucone argumenty
Traktowanie poszczególnych działek gruntu objętych jedną księgą wieczystą jako odrębnych nieruchomości lub przedmiotów obrotu. • Możliwość rozporządzania udziałem we współwłasności jedynie części nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności. • Umowa przenosząca udział nie we własności całej rzeczy, a tylko jej części składowej jest nieważna jako sprzeczna z ustawą. • W myśl drugiej koncepcji określanej jako wieczystoksięgowe rozumienie pojęcia nieruchomości, o wyodrębnieniu decyduje objęcie działki gruntu księga wieczystą, co wyraża się w formule „jedna księga – jedna nieruchomość”. • To drugie rozumienie pojęcia nieruchomości gruntowej dominuje w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Skład orzekający
Stanisław Dąbrowski
przewodniczący-sprawozdawca
Barbara Myszka
członek
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie dominującej wykładni pojęcia nieruchomości gruntowej w kontekście ksiąg wieczystych oraz nieważności umów dotyczących części składowych nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy dla kilku działek gruntu prowadzona jest jedna księga wieczysta i następuje próba rozporządzenia udziałem tylko w części tych działek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa wyjaśnia kluczowe zagadnienie dotyczące definicji nieruchomości w polskim prawie cywilnym i jej związku z księgami wieczystymi, co ma istotne znaczenie praktyczne dla obrotu nieruchomościami.
“Jedna księga wieczysta to jedna nieruchomość: Sąd Najwyższy o kluczowym znaczeniu obrotu nieruchomościami.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.