V CSK 46/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów o odszkodowanie od Gminy K. za szkodę spowodowaną uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który ograniczył możliwość korzystania z ich nieruchomości poprzez zakaz realizacji budownictwa zagrodowego. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, zasądzając odszkodowanie za spadek wartości nieruchomości. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając powództwo i argumentując, że ograniczenia zabudowy wynikają z przepisów o warunkach zabudowy (art. 61 u.p.z.p.), a nie z samego planu miejscowego, co wyklucza odpowiedzialność odszkodowawczą gminy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powodów, uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował przepisy art. 36 i 61 u.p.z.p. Sąd Najwyższy wskazał, że przesłanki z art. 61 u.p.z.p. nie mogą być traktowane jako przesłanki egzoneracyjne wobec odpowiedzialności gminy na podstawie art. 36 u.p.z.p. Ponadto, Sąd Apelacyjny nieprawidłowo ocenił kwestię obowiązywania planów miejscowych i możliwości zabudowy w okresach przejściowych. Sąd Najwyższy podkreślił również, że Sąd Apelacyjny, zmieniając wyrok Sądu Okręgowego, nie uzupełnił postępowania dowodowego w kwestii istnienia szkody, opierając się jedynie na własnej ocenie prawnej, co stanowiło naruszenie art. 382 k.p.c. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności odszkodowawczej gmin za uchwalenie planów miejscowych ograniczających korzystanie z nieruchomości, a także kwestie proceduralne związane z oceną dowodów przez sąd drugiej instancji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o planowaniu przestrzennym i odpowiedzialności odszkodowawczej, a jego zastosowanie może zależeć od konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który zakazuje zabudowy na nieruchomości, stanowi podstawę do dochodzenia odszkodowania od gminy za spadek wartości nieruchomości, nawet jeśli właściciel nie korzystał z potencjalnej możliwości zabudowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uchwalenie planu, które uniemożliwia lub istotnie ogranicza korzystanie z nieruchomości w dotychczasowy sposób lub zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, stanowi podstawę do dochodzenia odszkodowania za rzeczywistą szkodę, którą może być obiektywny spadek wartości nieruchomości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował art. 36 u.p.z.p., traktując przesłanki z art. 61 u.p.z.p. jako wyłączające odpowiedzialność gminy. Podkreślono, że sama możliwość korzystania z nieruchomości w określony sposób jest prawem podmiotowym właściciela, a ograniczenie tej możliwości, nawet potencjalnej, stanowi szkodę.
Czy przesłanki określone w art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (warunki zabudowy) mogą być traktowane jako przesłanki egzoneracyjne wobec odpowiedzialności odszkodowawczej gminy na podstawie art. 36 ust. 1 tej ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przesłanki z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. nie mogą być traktowane jako przesłanki egzoneracyjne wobec odpowiedzialności przewidzianej w art. 36 ust. 1 u.p.z.p.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przesłanki egzoneracyjne w rozumieniu przepisów o odpowiedzialności odszkodowawczej mogą wyłączyć odpowiedzialność mimo istnienia szkody, podczas gdy rozumowanie Sądu Apelacyjnego zmierzało do wykazania braku szkody na podstawie niespełnienia przesłanek z art. 61 u.p.z.p.
Czy sąd drugiej instancji, zmieniając wyrok sądu pierwszej instancji, może dokonać odmiennych ustaleń faktycznych bez uzupełnienia postępowania dowodowego, w szczególności w zakresie oceny istnienia szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nie może dokonać odmiennych ustaleń faktycznych bez uzupełnienia postępowania dowodowego, jeśli szczególne okoliczności tego wymagają, a ustalenia te mają wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 382 k.p.c. za uzasadniony, wskazując, że Sąd Apelacyjny rozstrzygnął o nieistnieniu szkody wyłącznie na podstawie własnej oceny prawnej, bez zasięgnięcia opinii biegłego i wbrew dowodowi z opinii przeprowadzonemu przed Sądem Okręgowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. K. | osoba_fizyczna | powód |
| T. W. | osoba_fizyczna | powód |
| K. W. | osoba_fizyczna | powód |
| Gmina K. | instytucja | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
u.p.z.p. art. 36 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Właścicielowi przysługuje roszczenie o odszkodowanie za rzeczywistą szkodę spowodowaną uchwaleniem lub zmianą planu miejscowego, gdy uniemożliwia lub istotnie ogranicza to dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości lub pozbawia potencjalnej możliwości korzystania z niej zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Szkoda może polegać na obiektywnym spadku wartości nieruchomości.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 61 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa przesłanki wydania decyzji o warunkach zabudowy, które nie mogą być traktowane jako przesłanki egzoneracyjne wobec odpowiedzialności odszkodowawczej gminy.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Określa granice prawa własności.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje kwestię orzekania przez sąd drugiej instancji i możliwość zmiany ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji.
u.p.z.p. art. 87 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy mocy obowiązującej planów miejscowych uchwalonych przed 1 stycznia 1995 r.
u.p.z.p. art. 86
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy obowiązku ustalenia warunków zabudowy w drodze decyzji przy zmianie sposobu zagospodarowania terenu, na którym obowiązywał plan uchwalony przed 1 stycznia 1995 r.
u.p.z.p. art. 59 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dotyczy sytuacji, gdy w przypadku braku planu miejscowego ma nastąpić zmiana zagospodarowania terenu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował przepisy dotyczące szkody i odpowiedzialności gminy na podstawie art. 36 u.p.z.p. • Przesłanki z art. 61 u.p.z.p. nie wyłączają odpowiedzialności odszkodowawczej gminy. • Sąd Apelacyjny dokonał odmiennych ustaleń faktycznych bez uzupełnienia postępowania dowodowego, naruszając art. 382 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Apelacyjnego, że ograniczenia zabudowy wynikają z art. 61 u.p.z.p., a nie z planu miejscowego, co wyklucza odpowiedzialność gminy.
Godne uwagi sformułowania
Sama możliwość właściciela do korzystania z rzeczy w określony sposób jest jego prawem podmiotowym wywodzącym się z istoty prawa własności. • Przesłanki z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. nie mogą być traktowane jako przesłanki egzoneracyjne wobec odpowiedzialności przewidzianej w art. 36 ust. 1 u.p.z.p. • Byłoby zaś czystym absurdem, gdyby, nie zważając na przeszkody do realizacji zabudowy określone w art. 61 u.p.z.p., forsować odpowiedzialność odszkodowawczą gminy ustalającej plan miejscowy pod pozorem, że w planie zawarto zakaz zabudowy. • Sąd Apelacyjny rozstrzygnął o nieistnieniu szkody wyłącznie na podstawie własnej oceny, bez zasięgnięcia opinii biegłego i wbrew dowodowi z opinii biegłego przeprowadzonemu przed Sądem Okręgowym.
Skład orzekający
Lech Walentynowicz
przewodniczący
Barbara Myszka
członek
Krzysztof Pietrzykowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności odszkodowawczej gmin za uchwalenie planów miejscowych ograniczających korzystanie z nieruchomości, a także kwestie proceduralne związane z oceną dowodów przez sąd drugiej instancji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o planowaniu przestrzennym i odpowiedzialności odszkodowawczej, a jego zastosowanie może zależeć od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności samorządów za decyzje planistyczne, które wpływają na wartość nieruchomości obywateli, a także porusza kwestie proceduralne dotyczące pracy sądów.
“Gmina zapłaci za plan, który zablokował budowę? Sąd Najwyższy analizuje spadek wartości nieruchomości.”
Dane finansowe
WPS: 329 640 PLN
odszkodowanie: 66 000 PLN
odszkodowanie: 33 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.