V CSK 46/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zapłaty wynagrodzenia za wykonanie nawierzchni granitowej. Powód D. P. zawarł z pozwanym M. R. umowę o roboty budowlane, na mocy której zobowiązał się do wykonania nawierzchni z własnego materiału za wynagrodzeniem. Pozwany wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty, argumentując nieważność umowy z powodu braku zgody inwestora i wykonawcy na zawarcie umowy z dalszym podwykonawcą. Sąd Okręgowy uznał umowę za nieważną w zakresie robót budowlanych, ale zasądził kwotę na rzecz powoda, kwalifikując umowę jako umowę o dzieło. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego, podzielając ustalenia faktyczne i uznając, że powód może domagać się reszty wynagrodzenia na podstawie art. 644 k.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, oddalił ją. Podkreślono, że skarga kasacyjna nie służy do kwestionowania ustaleń faktycznych ani oceny dowodów. Sąd Najwyższy uznał, że umowa z dnia 13 maja 2003 r. nie spełniała wymogów art. 647 k.c. ani art. 6471 k.c. dotyczących umów o roboty budowlane, a jej charakter odpowiadał umowie o dzieło (art. 627 k.c.). W związku z tym, odstąpienie pozwanego od umowy było skuteczne, a powód mógł domagać się zapłaty na zasadach właściwych dla umowy o dzieło. Zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych uznano za chybione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia rozróżnienia między umową o roboty budowlane a umową o dzieło, zwłaszcza w kontekście podwykonawstwa i wymogów formalnych umów budowlanych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa zawarta pomiędzy wykonawcą a dalszym podwykonawcą, dotycząca wykonania części robót budowlanych, jest ważna bez zgody inwestora i wykonawcy głównego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa taka nie spełnia wymogów umowy o roboty budowlane (art. 647 i 6471 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił umowę o roboty budowlane od umowy o dzieło. Umowa o roboty budowlane wymaga spełnienia określonych warunków, w tym zgody inwestora i wykonawcy w przypadku podwykonawstwa. Umowa stron, mimo że dotyczyła prac budowlanych, miała cechy umowy o dzieło, gdzie wykonawca zobowiązał się do wykonania określonego przedmiotu, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.
Jakie skutki prawne wywołuje odstąpienie od umowy, która została błędnie zakwalifikowana jako umowa o roboty budowlane, a w rzeczywistości stanowiła umowę o dzieło?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odstąpienie od umowy o dzieło, w braku przesłanek z art. 636 i 637 k.c., skutkuje obowiązkiem zwrotu wzajemnych świadczeń na zasadzie art. 494 k.c.
Uzasadnienie
Pozwany odstąpił od umowy, co samo w sobie świadczyło o związaniu umową. Skoro wybrał drogę odstąpienia, winien mieć świadomość skutków prawnych, w tym obowiązku zwrotu świadczeń, zgodnie z przepisami dotyczącymi umowy o dzieło.
Czy zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. (dotyczący uzasadnienia orzeczenia) jest zasadny, gdy strony spierają się o kwalifikację prawną umowy, a nie o ustalenia faktyczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. jest chybiony, gdy kwestia sporna dotyczy oceny materiału dowodowego i stosowania przepisów prawa materialnego, a uzasadnienie orzeczenia pozwala na kontrolę instancyjną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. może być podnoszony tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy uzasadnienie uniemożliwia kontrolę orzeczenia. W tej sprawie, mimo pewnych niejasności w sformułowaniach, tok rozumowania sądu był zrozumiały i dotyczył wykładni umowy, a nie błędów w ustaleniach faktycznych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. P. | osoba_fizyczna | powód |
| M. R. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Umowa o dzieło - zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła.
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
Umowa o roboty budowlane - zobowiązanie do oddania przewidzianego w umowie obiektu.
k.c. art. 647¹ § 3
Kodeks cywilny
Warunki zawarcia umowy o roboty budowlane z podwykonawcą - wymóg zgody inwestora i wykonawcy.
Pomocnicze
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
Skutki odstąpienia od umowy wzajemnej - obowiązek zwrotu świadczeń.
k.p.c. art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne uzasadnienia orzeczenia.
k.p.c. art. 398³ § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres skargi kasacyjnej - wyłączenie kontroli ustaleń faktycznych i oceny dowodów.
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli - uwzględnienie celu umowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa stron, mimo oznaczenia jako umowa o roboty budowlane, w rzeczywistości stanowiła umowę o dzieło, ponieważ nie spełniała wymogów formalnych dla umów o roboty budowlane (brak zgody inwestora i wykonawcy). • Sąd Najwyższy nie jest instancją do ponownego badania ustaleń faktycznych i oceny dowodów w postępowaniu kasacyjnym. • Uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego było wystarczające do kontroli instancyjnej, a zarzuty dotyczące jego wadliwości były niezasadne.
Odrzucone argumenty
Umowa była nieważna z powodu braku zgody inwestora i wykonawcy na zawarcie umowy z dalszym podwykonawcą (argumentacja pozwanego). • Sąd Okręgowy naruszył art. 328 § 2 k.p.c. poprzez dokonanie sprzecznych ustaleń i nieczytelne uzasadnienie. • Naruszenie przepisów materialnych, w tym art. 647 i 647¹ § 3 k.c. oraz art. 65 § 2, 410 § 2 i 409 k.c.
Godne uwagi sformułowania
środek prawny w postaci skargi kasacyjnej, w odróżnieniu od kasacji, przysługuje od prawomocnego wyroku. • Okoliczność ta sprawia, że wyłączona została w skardze kasacyjnej możliwość podnoszenia zarzutów dotyczących ustalania faktów i oceny dowodów. • Kontroli sądu kasacyjnego podlega zatem wyłącznie zasadność zastosowania prawa materialnego lub procesowego, a możliwość wzruszenia zaskarżonego orzeczenia dopuszczalna jest tylko w razie takich naruszeń, które istotnie zaważyły na wyniku sprawy, a nie w następstwie dokonania ustaleń nie odpowiadających oczekiwaniom stron postępowania. • Rzecz sprowadza się w istocie do zarzutu wadliwej oceny, czy pod postacią nieważną umowy podwykonawstwa nie kryje się inna ważna umowa. • Przedmiotem oceny obu Sądów była umowa z dnia 13 maja 2003 r. zawarta między powodem jako wykonawcą a pozwanym jako zamawiającym, ze wskazaniem na zakres robót nią objętych. Umowa zawiera postanowienia określające wzajemne obowiązki i uprawnienia stron i nie pozostaje w żadnej relacji do wcześniejszej umowy, względnie wcześniejszych umów, w przedmiocie realizacji projektu budowlanego między inwestorem a generalnym wykonawcą. • Nie ma wobec tego żadnych podstaw, aby kwalifikować ją jako umowę o roboty budowlane, skoro nie ma ona cech umowy spełniającej wymagania zarówno art. 647 k.c. jak art. 7471 k.c. • Słusznie w tych okolicznościach oba Sądy zakwalifikowały omawianą umowę jako umowę o dzieło, wywodząc z niej skutki jej właściwe.
Skład orzekający
Tadeusz Domińczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Antoni Górski
członek
Krzysztof Pietrzykowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia rozróżnienia między umową o roboty budowlane a umową o dzieło, zwłaszcza w kontekście podwykonawstwa i wymogów formalnych umów budowlanych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa kwalifikacja prawna umowy i jakie mogą być konsekwencje błędnego jej oznaczenia, zwłaszcza w kontekście przepisów dotyczących umów budowlanych i podwykonawstwa.
“Umowa o roboty budowlane czy o dzieło? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy zgoda inwestora jest kluczowa.”
Dane finansowe
WPS: 134 393,26 PLN
wynagrodzenie: 134 393,26 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.